Dakota Południowa
| Dakota Południowa | |||||
| State of South Dakota | |||||
|
|||||
| Przydomek: The Mount Rushmore State Stan Góry Rushmore |
|||||
| Dewiza: Under God the people rule | |||||
 |
|||||
| Państwo |  Stany Zjednoczone |
||||
| Stolica | Pierre | ||||
| Język urzędowy | angielski | ||||
| Mieszkańcy | South Dakotan | ||||
| Gubernator | Dennis Daugaard | ||||
| Największe miasto | Sioux Falls | ||||
| Powierzchnia • ogółem |
na 17. miejscu 199 905 km² |
||||
| Szerokość Długość |
610 km 340 km |
||||
| Szerokość geograficzna | 42°29'30"N – 45°56'N | ||||
| Długość geograficzna | 98°28'33"W – 104°3'W | ||||
| Populacja (2000) |
na 46. miejscu 754 844 |
||||
| Gęstość (2000) |
na 46. miejscu 3,84 os./km² |
||||
| Wejście do Unii • kolejność |
40 |
||||
| Strefa czasowa Czas letni |
UTC-6:00 UTC-5:00 |
||||
| ISO 3166-2 | US-SD | ||||
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|||||
| Strona internetowa | |||||
Dakota Południowa (ang. South Dakota)(wymowa: /ˌsaʊθ dəˈkoʊtə/) – stan w środkowo-północnej części Stanów Zjednoczonych, na obszarze Wielkich Równin.
Sąsiaduje od północy ze stanem Dakota Północna, od zachodu z Montaną i Wyoming, od południa z Nebraską, od wschodu z Minnesotą i Iowa.
Rzeźba terenu na ogół wyżynna, z głęboko wciętymi dolinami rzeki Missouri i jej dopływów. Na zachodzie Góry Czarne (ang. Black Hills) z najwyższym szczytem Harney Peak (2207 m n.p.m.).
Nazwa stanu pochodzi od zamieszkujących tam Indian Dakota (Siuksów).
Spis treści |
Historia [edytuj]
- 1743 – początek eksploracji obszarów przez Francuzów (Luis-Joseph Verendrye i Francois Verendrye)
- 1803 – obszar przechodzi na własność USA jako część Luizjany po jej zakupieniu od Francji
- 1804-1806 – Meriwether Lewis i William Clark penetrują tereny
- 1817 – powstaje Fort Pierre (pierwsze stałe osiedle białych)
- 1818 – zakupienie od Anglii północno-wschodniej części dzisiejszej Dakoty Północnej i Dakoty Południowej
- 1831 – do Fort Pierre po raz pierwszy dopływa parowiec
- 1861 – utworzenie Terytorium Dakoty
- 1868 – na Terytorium Dakoty utworzony zostaje Wielki Rezerwat Siuksów
- 1873 – do Dakoty Południowej dociera kolej, a wraz z nią fala osadników
- 1874 – odkrycie złota w Górach Czarnych
- 25 czerwca 1876 – bitwa pomiędzy Indianami z plemienia Dakotów i kawalerią USA dowodzona przez pułkownika George'a Armstronga Custera nad Little BigHorn
- 1877 – podzielenie Terytorium Dakoty na dwie części – południową i północną
- 2 listopada 1889 – przyjęcie Dakoty Południowej do Unii (tego samego dnia do Unii została przyjęta Dakota Północna)
- 29 grudnia 1890 – masakra Siuksów nad potokiem Wounded Knee.
Geografia [edytuj]
Jest w dwóch strefach czasowych: UTC-6:00 i UTC-7:00
Klimat [edytuj]
Dakota Południowa leży w strefie klimatu umiarkowanego ciepłego o kontynentalnej i suchej odmianie. Zimy są zimne i często mroźne, gdzie w wielu miejscach średnia dobowa może spaść do -12 °C. Lata są dość gorące co wiąże się z napływem gorących mas powietrza z nad Meksyku. Średnie wartości letnie dochodzą do 32 °C. Średnie opady roczne około 500 mm. Najsuchsze regiony, leżące w południowo-zachodniej części kraju cechują się opadami rzędu od 150 do 300 mm rocznie, południowo-wschodnia część kraju to opady około 635 mm rocznie. Do częstych letnich zjawisk należą gwałtowne burze z silnym wiatrem. Czasami występuje gradobicie. Zimą zaś występują zawieje i zamiecie śnieżne[1].
- Główne rzeki: Missouri
- Roślinność: prerie
- Liczba hrabstw: 67
- Największe hrabstwo: Minnehaha
- Liczba parków stanowych: 13
- 5 największych miast: Sioux Falls, Rapid City, Aberdeen, Watertown, Brookings.
Demografia [edytuj]
Dakota Południowa ma 700 133 mieszkańców (2005). Najpowszechniej używanymi językami są:
- język angielski – 93,63%,
- język hiszpański – 1,58%,
- język niemiecki – 1,51%,
- język dakota – 1,14%,
- język rosyjski – 0,53%[2].
Religia [edytuj]
- protestantyzm - 59%
- katolicyzm - 25%
- bez religii - 12%
- mormoni - 1%
- pozostali - 3%[3]
Do największych grup religijnych w 2010 roku, należały (przyrost w ciągu 10 lat)[4]:
- Kościół katolicki: 148,883 wiernych
17,9% - Kościół Ewangelicko-Luterański w Ameryce: 112,649 7,6%
- Zjednoczony Kościół Metodystyczny: 36,020 3,4%
- Kościół Luterański Synodu Missouri: 30,487 3,3%
- Zjednoczony Kościół Chrystusa: 12,758 20,2%
- Kościół Wesleyański: 11,712
48,9% - Kościół Prezbiteriański USA: 10,169 20,3%
Symbole stanu [edytuj]
- Dewiza: Under God the People Rule (Z woli Bożej rządy ludu)
- Przydomek: The Mount Rushmore State (Stan Góry Rushmore)
- Symbole: bażant, świerk z Czarnych Wzgórz, sasanka amerykańska, różowy kwarc, skrzypce.
Przemysł i bogactwa naturalne [edytuj]
- Rolnictwo (uprawa słonecznika, pszenicy, jęczmienia, kukurydzy, owsa; hodowla bydła)
- Przemysł przede wszystkim wydobywczy (złoto, srebro beryl, żelazo)
- Przetwórstwo spożywcze.
Uniwersytety i wyższe uczelnie [edytuj]
- Black Hills State University
- Spearfish Dakota State University, Madison
- Dakota Wesleyan University, Mitchell
- Huron University, Huron
- Northern State University, Aberdeen
- South Dakota State University, Brookings
- University of Sioux Falls, Sioux Falls
- University of South Dakota, Vermillion.
Zobacz też [edytuj]
Przypisy
- ↑ "Precipitation Normals (1971–2000), South Dakota State University. http://climate.sdstate.edu/archives/data/pptnormals.shtm. Retrieved November 26, 2008.
- ↑ Modern Language Association. Podane są wszystkie języki używane przez więcej niż 0,5% ogółu ludności.
- ↑ Religious Affi liation by State in the U.S. str.100.
- ↑ The Association of Religion
Bibliografia [edytuj]
- Encyklopedia Geograficzna Świata: Ameryka Północna. Wydawnictwo OPRES Kraków 199 ISBN 83-85909-20-6
|
|||||||
|
|||||||||||||
