Lista z Villejuif

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kwas cytrynowy występuje naturalnie w każdym żywym organizmie i w wysokich ilościach występuje w wielu owocach. Na liście z Villejuif był wymieniony jako substancja rakotwórcza.

Lista z Villejuif, także ulotka z Villejuif – fałszywy dokument i prawdopodobnie mistyfikacja, której treść przerodziła się w miejską legendę. Lista zawierała tzw. bezpieczne dodatki do żywności z numerami E; niektóre z substancji E były opisane jako kancerogeny. Lista wywołała masową histerię w Europie w latach 70. i 80. Jednym z czynników rakotwórczych według listy był E330, czyli kwas cytrynowy.

Nazwa listy wywodzi się od fałszywych twierdzeń, że została wyprodukowana w szpitalu w Villejuif[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wczesna wersja listy.

Najstarsza znana lista "wyciekła" w lutym 1976 roku we Francji, a miała formę jednej strony maszynopisu. Kopie robione w domach pojawiały się w całej Europie przez 10 lat w formie ulotek lub broszur rozdzielanych pomiędzy znajomymi. Lista oprócz kwasu cytrynowego zawierała jeszcze 9 innych substancji określonych jako niebezpieczne toksyny i kancerogeny[1][2]. Nigdy nie odnaleziono autora listy. W czasie, gdy była rozpowszechniana, z listą zetknęło się około 7 milionów ludzi[1].

Badania[edytuj | edytuj kod]

Fenomen stał się obiektem badań empirycznych Jeana-Noëla Kapferera ze względu na to, że zaprzeczenia, jakoby kwas cytrynowy był niebezpieczny, przynosiły skutek odwrotny do zamierzonego[2]. Wyniki badań zostały zamieszczone w 53 woluminie naukowego czasopisma Public Opinion Quarterly.

Według Kapferera lista szybko zwróciła uwagę ekspertów, którzy uznali jej wątpliwy charakter[1]. Lista niesłusznie wymieniała E330 (kwas cytrynowy) jako najbardziej niebezpieczny ze wszystkich czynników rakotwórczych.

Rozpowszechnienie[edytuj | edytuj kod]

Wersja listy.

Plotka ta, uważana za jedną z mających największy wpływ na społeczeństwo francuskie, rozprzestrzeniła się za pośrednictwem przetłumaczonych ulotek na Wielką Brytanię, Niemcy, Włochy, Bliski Wschód i Afrykę[2].

Dziennikarze pracujący dla gazet rozpowszechniali listę domniemanych czynników rakotwórczych. W 1984 roku pewien lekarz napisał książkę, w której informował opinię publiczną o zagrożeniach związanych z rakiem; książka zawierała spis substancji rakotwórczych identycznych z tymi z listy bez sprawdzania jej dokładności[1].

Istnieje domniemanie, że z powodu listy z Villejuif powstała miejska legenda, iż gumy Turbo są rakotwórcze[3].

Powiązanie ze szpitalem w Villejuif[edytuj | edytuj kod]

Szpital w Villejuif.

Ulotka była reprodukowana wiele razy przez wiele osób, ponieważ przyjaciele starali się informować przyjaciół o szkodliwych substancjach chemicznych znajdujących się w żywności. Ulotki zawierały nazwę szpitala w Villejuif, co miało sugerować, jakoby lista została przez ten szpital zatwierdzona. Nawet zaprzeczenie tej informacji przez szpital nie było w stanie powstrzymać rozprzestrzeniania się plotki, która rozpowszechniała się przynajmniej do 1986 roku i trafiła do szkół, organizacji, a nawet szpitali; szkoły medyczne i farmaceutyczne również padły ofiarą listy, ponieważ zawierała ona (nieuprawnione i nieprawdziwe) odniesienie do znanego szpitala w Villejuif[1].

Możliwe wyjaśnienia[edytuj | edytuj kod]

Kwas cytrynowy jest ważny dla procesu chemicznego o nazwie cykl Krebsa, a słowo Krebs w języku niemieckim oznacza raka, więc zasugerowano, że to językowe nieporozumienie mogło być odpowiedzialne za fałszywe twierdzenia, że kwas cytrynowy jest rakotwórczy[4].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Jean-Noël Kapferer: Rumors: uses, interpretations, and images. 1990, s. 35. ISBN 0887383254.
  2. 2,0 2,1 2,2 Jean-Noël Kapferer. A Mass Poisoning Rumor in Europe. „The Public Opinion Quarterly”. 53 (4), s. 467–481, zima 1989. Oxford University Press. doi:10.1086/269167. 
  3. Filip Graliński: Rakotwórcza guma (pol.). atrapa.net, 2008-12-29. [dostęp 2011-01-13].
  4. E330 Citric acid (ang.). ukfoodguide.net. [dostęp 2011-01-13].