Louis de Saint-Just

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Louis de Saint-Just
Saint Just.jpg
Antoine Louis de Saint-Just
Data i miejsce urodzenia 25 sierpnia 1767
Decize, Nièvre
Data i miejsce śmierci 28 lipca 1794
Paryż
Deputowany do Konwentu Narodowego, członek Komitetu Ocalenia Publicznego, oficer Gwardii Narodowej
Przynależność polityczna jakobini

Antoine Louis Léon de Richebourg de Saint-Just, zwany Saint-Just (ur. 25 sierpnia 1767 w Decize, Nièvre, zm. 28 lipca 1794 w Paryżu) – jeden z czołowych przywódców rewolucji francuskiej, bliski współpracownik Maksymiliana Robespierre.

Słynął z bezwzględnego terroru, stosowanego zarówno wobec przeciwników rewolucji, jak i innych rewolucjonistów (m.in. sporządził raport, który doprowadził do aresztowania, skazania i stracenia Dantona)[1]. Zwany z powodu tej bezwzględności i olśniewającej ponoć urody "Aniołem śmierci" lub "Archaniołem Terroru". Przez niektórych ludzi ze swej epoki był również nazywany "Świętym Janem - Mesjaszem Ludu", "Gwiazdą Rewolucji"[2].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodzony w zamożnej plebejskiej rodzinie[2]. Po śmierci ojca, Louisa Jeana de Saint-Just de Richebourga (oficera kawalerii francuskiej odznaczonego Orderem św. Ludwika) w 1777 r., był wychowywany przez matkę - Marie-Anne Robinot[3]. W wieku 19 lat, po nieudanym związku z Theresą Gelle, córką miejscowego bogacza, uciekł z domu do Paryża, gdzie został aresztowany. Podczas pobytu w ośrodku poprawczym napisał pornograficzny poemat pt.: L'Organt, w którym dosadnie krytykował zarówno monarchię jak i papiestwo[4][5]. Poemat ów wydano następnie drukiem. Po wyjściu na wolność z zakładu w 1787 r. odbył studia prawnicze w Reims, a następnie został asystentem u prokuratora[4][6]. Po wybuchu rewolucji aktywnie działał w swoim regionie, był oficerem Gwardii Narodowej, korespondował z Maksymilianem Robespierre i Kamilem Desmoulins. Jako przedstawiciel swojego regionu, brał udział w eskorcie króla Ludwika XVI po jego nieudanej ucieczce.

Należał do stronnictwa politycznego jakobinów. Najmłodszy deputowany do Konwentu Narodowego, zdobył sławę swoim przemówieniem w czasie procesu króla. Saint-Just wygłosił wówczas wielką mowę za egzekucją, uzasadniając, iż Ludwik XVI musi zginąć, gdyż jest tyranem z racji samego faktu bycia dynastycznym władcą państwa. Angażował się następnie w rewolucyjne projekty stworzenia nowego człowieka, pisząc m.in. książkę o modelu edukacji w państwie republikańskim i rozprawę L'esprit de la Revolution et de la Constitution de France (pol. Duch rewolucji i konstytucji francuskiej). Jego druga książka, zatytułowana Instytucje Republikańskie, nie została ukończona. Był członkiem Komitetu Ocalenia Publicznego i komisarzem Konwentu na prowincji. Działalność propagandową prowadził głównie w świeżo tworzonej rewolucyjnej armii francuskiej walczącej z Prusami. Wielokrotnie dawał żołnierzom przykład osobistej odwagi, ale i bezwzględności wobec dezerterów i chwiejnych politycznie.

Poniekąd słusznie oskarżany o zainspirowanie wielkiego terroru (czerwiec – lipiec 1794 roku), został aresztowany 9 Thermidora i zginął zgilotynowany wraz z Robespierre'em następnego dnia, w 114 dni po śmierci Dantona[7].

W kulturze masowej[edytuj | edytuj kod]

Saint-Just jest jednym z bohaterów dramatów Stanisławy Przybyszewskiej: Sprawa Dantona oraz Thermidor. Pojawia się także w mandze Riyoko Ikedy Lady Oscar, a także w nakręconym na jego podstawie anime. W mandze Oniisama E Riyoko Ikedy występuje ponadto Rei Asaka, nosząca przydomek "Hanna no Saint Just". Louis znalazł się w komiksie Neila Gaimana Refleksje i Przypowieści z cyklu Sandman. W filmie Danton Andrzeja Wajdy w rolę Saint-Justa wcielił się Bogusław Linda.

Polskojęzyczne wydania pism Saint-Justa[edytuj | edytuj kod]

  • Saint-Just, Wybór Pism, tłum. I. Bibrowska, Wyd. KiW, Warszawa 1954, ss. 288.[8]

Przypisy

  1. J.Baszkiewicz, s.330.
  2. 2,0 2,1 A.M.Cisek, s.247.
  3. Bernard Vinot, Saint-Just, Fayard, Paris 1985, s.16-17.
  4. 4,0 4,1 A.M.Cisek, s.248
  5. J.M.Thompson, s.219.
  6. J.M.Thompson, s.220.
  7. J.Baszkiewicz, s.342.
  8. Szczegółowe dane bibliograficzne nt. publikacji w bazie Biblioteki UKSW

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jan Baszkiewicz: Danton. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1978.
  • James M. Thompson: Przywódcy Wielkiej Rewolucji Francuskiej, tłum. Stefan Pomian, Towarzystwo Wydawnicze "Rój", Warszawa 1938, (dostęp elektroniczny)
  • Andrzej M. Cisek: Kłamstwo Bastylii, Wyd. Fronda, Warszawa 2010, ISBN 978-83-62268-68-9.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
Louis de Saint-Just