Louis de Saint-Just
Antoine Louis Léon de Richebourg de Saint-Just, nazywany zwykle Saint-Just (ur. 25 sierpnia 1767 w Decize, Nièvre, zm. 28 lipca 1794 w Paryżu) – jeden z czołowych przywódców rewolucji francuskiej, bliski współpracownik Maksymiliana Robespierre.
Słynął z bezwzględnego terroru, stosowanego zarówno wobec przeciwników rewolucji, jak i innych rewolucjonistów (wygłosił m.in. mowę oskarżycielską na procesie Georges'a Dantona). Zwany z powodu tej bezwzględności i olśniewającej ponoć urody "Aniołem śmierci" lub "Archaniołem Terroru".
Wychowywany przez matkę, w wieku 19 lat, po nieudanym związku z Theresą Gelle, córką miejscowego bogacza, uciekł z domu do Paryża, gdzie został aresztowany. Podczas pobytu w ośrodku poprawczym napisał pornograficzny poemat Organt au Vatican, w którym dosadnie krytykował zarówno monarchię jak i papiestwo. Poemat ów wydano następnie drukiem. Po wybuchu rewolucji aktywnie działał w swoim regionie, był oficerem Gwardii Narodowej, korespondował z Maksymilianem Robespierre i Kamilem Desmoulins. Jako przedstawiciel swojego regionu, brał udział w eskorcie króla Ludwika XVI po jego nieudanej ucieczce.
Najmłodszy deputowany do Konwentu Narodowego, zdobył sławę swoim przemówieniem w czasie procesu króla. Saint-Just wygłosił wówczas wielką mowę za egzekucją, uzasadniając, iż Ludwik XVI musi zginąć, gdyż jest tyranem z racji samego faktu bycia dynastycznym władcą państwa. Angażował się następnie w rewolucyjne projekty stworzenia nowego człowieka, pisząc m.in. książkę o modelu edukacji w państwie republikańskim i rozprawę L'esprit de la revolution – Duch rewolucji. Jego druga książka, zatytułowana "Instytucje Republikańskie", nie została ukończona. Był członkiem Komitetu Ocalenia Publicznego i komisarzem Konwentu na prowincji. Działalność propagandową prowadził głównie w świeżo tworzonej armii francuskiej walczącej z Prusami. Wielokrotnie dawał żołnierzom przykład osobistej odwagi, ale i bezwzględności wobec dezerterów i chwiejnych politycznie.
Poniekąd słusznie oskarżany o zainspirowanie wielkiego terroru (czerwiec – lipiec 1794), został aresztowany 9 Thermidora i zginął zgilotynowany wraz z Robespierre'em następnego dnia.
[edytuj] W kulturze masowej
Saint-Just jest jednym z bohaterów dramatów Stanisławy Przybyszewskiej Sprawa Dantona oraz Thermidor. Pojawia się także w mandze Riyoko Ikedy Lady Oscar a także w nakręconym na jego podstawie anime. W mandze Oniisama E Riyoko Ikedy występuje ponadto Rei Asaka, nosząca przydomek "Hanna no Saint Just". Louis znalazł się w komiksie Neila Gaimana Refleksje i Przypowieści z cyklu Sandman. W filmie Danton Andrzeja Wajdy w rolę Saint-Justa wcielił się Bogusław Linda.
[edytuj] Linki zewnętrzne
