1794
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Rok 1794 / MDCCXCIV
stulecia: XVII wiek ~ XVIII wiek ~ XIX wiek
lata: 1784 « 1789 « 1790 « 1791 « 1792 « 1793 « 1794 » 1795 » 1796 » 1797 » 1798 » 1799 » 1804
Wydarzenia w Polsce [edytuj]
- 7 stycznia – na skutek presji carycy Katarzyny II Rada Nieustająca unieważniła Order Virtuti Militari i zakazała jego noszenia.
- Marzec – Rada Nieustająca na żądanie ambasadora rosyjskiego nakazała zmniejszenie liczebności armii polskiej o 50%.
- 1 marca – w Teatrze Narodowym w Warszawie odbyła się premiera opery Cud mniemany, czyli Krakowiacy i Górale Wojciecha Bogusławskiego i Jana Stefaniego.
- 6 marca – Filip Nereusz Lichocki został prezydentem Krakowa.
- 12 marca – gen. Antoni Madaliński nie podporządkował się rozkazom o redukcji oddziałów i wyruszył z Ostrołęki na Kraków, co dało początek powstaniu kościuszkowskiemu.
- 24 marca – insurekcja kościuszkowska: Tadeusz Kościuszko złożył przysięgę na krakowskim rynku i został naczelnikiem powstania narodowego.
- 4 kwietnia – insurekcja kościuszkowska: zwycięstwo wojsk polskich nad rosyjskimi w bitwie pod Racławicami.
- 7 kwietnia – do Krakowa wprowadzono 12 rosyjskich armat zdobytych w bitwie pod Racławicami.
- 8 kwietnia – Tadeusz Kościuszko mianował Bartosza Głowackiego chorążym regimentu grenadierów krakowskich, w nagrodę za bohaterstwo wykazane w bitwie pod Racławicami.
- 13 kwietnia – kardynał Lorenzo Litta został nuncjuszem apostolskim w Polsce.
- 17 kwietnia – insurekcja kościuszkowska: wybuch powstania w Warszawie, pod wodzą Jana Kilińskiego.
- 22 kwietnia:
- powołano Sąd Kryminalny Księstwa Mazowieckiego.
- insurekcja kościuszkowska: rozpoczęła się insurekcja wileńska.
- 24 kwietnia – Michał Wohlman został prezydentem Krakowa.
- 26 kwietnia – ukazało się pierwsze wydanie Gazety Wolnej Warszawskiej, oficjalnego organu insurekcji kościuszkowskiej.
- 27 kwietnia – insurekcja kościuszkowska: zwycięstwo wojsk litewskich w bitwie pod Niemenczynem.
- 7 maja:
- Tadeusz Kościuszko wydał uniwersał połaniecki znoszący poddaństwo osobiste chłopów, zakazujący ich rugowania z gruntu oraz zmniejszający wymiar pańszczyzny; był to ostatni akt prawny I Rzeczypospolitej.
- insurekcja kościuszkowska: bitwa pod Polanami.
- 9 maja – w czasie insurekcji kościuszkowskiej w Warszawie wykonano wyrok śmierci na przywódcach targowicy: Józefie Ankwiczu, Józefie Kazimierzu Kossakowskim, hetmanie Piotrze Ożarowskim, hetmanie Józefie Zabielle.
- 10 maja – insurekcja kościuszkowska: Tadeusz Kościuszko powołał Radę Najwyższą Narodową, która miała pełnić funkcje cywilnej władzy powstania.
- 20 maja – wybuchł pożar Mikołowa, największy w historii miasta.
- 27 maja – insurekcja kościuszkowska: zwycięstwo Rosjan w bitwie pod Lipniszkami.
- Czerwiec – Kurlandia przyłączyła się do insurekcji.
- 6 czerwca – insurekcja kościuszkowska: klęska wojsk powstańczych pod Szczekocinami.
- 8 czerwca – insurekcja kościuszkowska: oddziały generała Józefa Zajączka, które miały za zadanie utrzymać obronę na linii Bugu, zostały pobite pod Chełmnem przez wojska rosyjskie.
- 15 czerwca:
- insurekcja kościuszkowska: komendant Krakowa Ignacy Wieniawski bez walki poddał miasto Prusom.
- ponownie Maciej Bajer został prezydentem Krakowa (poprzednio prezydent w 1792).
- 26 czerwca – insurekcja kościuszkowska: klęska wojsk powstańczych w bitwie pod Sołami.
- 28 czerwca:
- insurekcja kościuszkowska: lud Warszawy wtargnąwszy do więzień, powiesił targowiczan na szubienicach przy ratuszu.
- w Lipawie ogłoszono akt powstania Księstwa Kurlandzkiego.
- Lipiec – insurekcja kościuszkowska: rozpoczęło się oblężenie Warszawy przez wojska pruskie i rosyjskie.
- 1 lipca – w Warszawie ukazał się pierwszy polski dziennik informacyjny Gazeta Rządowa.
- 9 lipca – insurekcja kościuszkowska: rozpoczęła się bitwa pod Gołkowem.
- 10 lipca – insurekcja kościuszkowska: stoczono bitwy pod Błoniem, Kolnem, Rajgrodem i Raszynem.
- 13 lipca – insurekcja kościuszkowska: wojska rosyjsko-pruskie rozpoczęły oblężenie Warszawy.
- 19 lipca – insurekcja kościuszkowska: Rosjanie rozpoczęli szturm na Wilno.
- 29 lipca – insurekcja kościuszkowska: zwycięstwo powstańców w bitwie pod Sałatami.
- 1 sierpnia – insurekcja kościuszkowska: rozpoczęła się bitwa pod Słonimem.
- 11 sierpnia – insurekcja kościuszkowska: Wilno poddało się.
- 12 sierpnia – insurekcja kościuszkowska: wojska rosyjskie wkroczyły do Wilna.
- 16 sierpnia – w Warszawie, w czasie insurekcji kościuszkowskiej, wprowadzono do obiegu pierwsze polskie banknoty.
- 20 sierpnia – insurekcja kościuszkowska: wybuchło powstanie wielkopolskie.
- 23 sierpnia – insurekcja kościuszkowska: powołano Sąd Kryminalny Wojskowy.
- 4 września – insurekcja kościuszkowska: zwycięstwo Rosjan w bitwie pod Lubaniem.
- 6 września – insurekcja kościuszkowska: zakończyło się oblężenie Warszawy.
- 17 września – insurekcja kościuszkowska: zwycięstwo Rosjan w bitwie pod Krupczycami.
- 18 września – insurekcja kościuszkowska: Rada Najwyższa Narodowa postanowiła zamienić pospolite ruszenie włościan na pobór: 1 rekruta z 10 domów i konia jezdnego z 50 domów.
- 19 września – insurekcja kościuszkowska: klęska dywizji Karola Sierakowskiego w bitwie pod Terespolem.
- 25 września – insurekcja kościuszkowska: gen. Jan Henryk Dąbrowski wkroczył do Gniezna.
- 28 września – insurekcja kościuszkowska: rozpoczęła się bitwa pod Łabiszynem.
- 29 września – insurekcja kościuszkowska: zwycięstwo Polaków w bitwie pod Łabiszynem.
- 2 października – insurekcja kościuszkowska: Jan Henryk Dąbrowski pokonał Prusaków w bitwie pod Bydgoszczą.
- 10 października – klęska wojsk powstańczych pod Maciejowicami. Tadeusz Kościuszko dostał się do niewoli.
- 12 października – Tomasz Wawrzecki został mianowany Naczelnikiem Państwa jako następca Tadeusza Kościuszki.
- 16 października – Tomasz Wawrzecki został zaprzysiężony jako najwyższy naczelnik insurekcji kościuszkowskiej.
- 26 października – insurekcja kościuszkowska: doszło do bitwy pod Kobyłką, w czasie ofensywy Suworowa na Warszawę.
- 4 listopada – wkroczenie wojsk Suworowa i Fersena do Warszawy. Szturm na Pragę i rzeź ludności.
- 5 listopada – kapitulacja wojsk broniących Warszawę.
- 9 listopada – wojska rosyjskie wkroczyły do Warszawy.
- 16 listopada – pod Radoszycami skapitulował ostatni oddział powstańczy insurekcji kościuszkowskiej. Koniec insurekcji.
- 6 grudnia – Hugo Kołłątaj został aresztowany przez Austriaków w Radymnie.
Wydarzenia na świecie [edytuj]
- 21 stycznia – rewolucja francuska: rozpoczęła się brutalna pacyfikacja powstania w departamencie Wandea w zachodniej Francji.
- 4 lutego – rewolucyjny Konwent Narodowy zniósł dekretem niewolnictwo we Francji i jej koloniach.
- 11 lutego – pierwsza sesja Senatu Stanów Zjednoczonych otwarta dla publiczności.
- 15 lutego – przyjęto obecny wzór flagi Francji.
- 26 lutego – spłonął zamek Christiansborg w Kopenhadze; siedziba duńskich królów.
- 4 marca – została uchwalona 11. poprawka do Konstytucji Stanów Zjednoczonych, dotycząca prawa występowania z powództwem wobec indywidualnych stanów.
- 14 marca – Eli Whitney opatentował odziarniarkę.
- 5 kwietnia – zgilotynowany z wyroku jakobińskiego Trybunału Rewolucyjnego został Georges Danton, były przywódca kordelierów, autor powiedzenia „Rewolucja, jak Saturn, pożera swe dzieci”.
- 7 maja – we Francji wprowadzono Kult Istoty Najwyższej, formalną religię państwową.
- 8 maja – rewolucja francuska: francuski fizyk i chemik Antoine Lavoisier został zgilotynowany z racji pełnienia funkcji poborcy podatkowego.
- 18 maja – I koalicja antyfrancuska: zwycięstwo wojsk francuskich w bitwie pod Tourcoing.
- 1 czerwca – I koalicja antyfrancuska: floty brytyjska i francuska stoczyły drugą bitwę pod Ushant.
- 2 czerwca – armia francuska, jako pierwsza, wykorzystała aerostat do obserwacji pola walki (bitwa pod Maubeuge).
- 16 czerwca – I koalicja antyfrancuska: zwycięstwo Austriaków i Holendrów w pierwszej bitwie pod Fleurus.
- 26 czerwca – I koalicja antyfrancuska: wojska rewolucyjnej Francji pokonały Austriaków w drugiej bitwie pod Fleurus.
- 30 czerwca – w Paryżu została zgilotynowana polska księżna Rozalia Lubomirska.
- 13 lipca – I koalicja antyfrancuska: Francuzi pokonali wojska koalicji pod Tripstadt.
- 17 lipca – w Paryżu zgilotynowano 16 karmelitanek z Compiègne.
- 27 lipca – w wyniku przewrotu (zwanego przewrotem 9 thermidora) aresztowano Maksymiliana Robespierre’a.
- 28 lipca – zgilotynowanie Robespierre’a i jego współpracowników.
- 20 sierpnia – wojska amerykańskie pokonały Indian Miami w bitwie pod Fallen Timbers.
- 2 października – rewolucja francuska: armia francuska rozbiła Austriaków w bitwie pod Aldenhoven.
- 19 listopada – USA i Wielka Brytania podpisały tzw. traktat Jaya.
Urodzili się [edytuj]
- 14 marca – Józef Bem, polski generał (zm. 1850)
- 7 kwietnia – Giovanni Battista Rubini, włoski tenor (zm. 1854)
- 27 maja – Cornelius Vanderbilt, amerykański przedsiębiorca, głowa sławnej rodziny Vanderbiltów (zm. 1877)
- 14 sierpnia – Michał Baliński, polski historyk, pisarz, publicysta i działacz oświatowy (zm. 1864)
- 29 sierpnia – Léon Cogniet, francuski malarz akademicki i pedagog (zm. 1880)
- 29 września – Ignacy Chodźko, polski powieściopisarz i sławny gawędziarz (zm. 1861)
- Marek Chŏng Ŭi-bae, koreański męczennik, święty katolicki (zm. 1866)
- Benedykta Hyŏng Kyŏng-nyŏn, koreańska męczennica, święta katolicka (zm. 1839)
- Barbara Kwŏn Hŭi, koreańska męczennica, święta katolicka (zm. 1839)
Zmarli [edytuj]
- 16 stycznia – Edward Gibbon, brytyjski historyk (ur. 1737)
- 1 lutego – Katarzyna Cottenceau, francuska męczennica, błogosławiona katolicka (ur. ok. 1733)
- 10 lutego – Katarzyna du Verdier de la Sorinière, francuska męczennica, błogosławiona katolicka (ur. 1758)
- 5 kwietnia
- Georges Danton, francuski adwokat, jeden z organizatorów i przywódców rewolucji francuskiej (ur. 1759)
- Kamil Desmoulins, dziennikarz, adwokat i polityk francuski (ur. 1760)
- 9 kwietnia – Małgorzata Rutan, francuska błogosławiona Kościoła rzymskokatolickiego (ur. 1736)
- 8 maja – Antoine Lavoisier, francuski chemik, autor prawa zachowania masy, odkrywca tlenu, ojciec nowoczesnej chemii (ur. 1743)
- 9 maja – Madame Elisabeth, siostra Ludwika XVI została zgilotynowana w Paryżu (ur. 1764)
- 9 czerwca – Wojciech Głowacki, właśc. Wojciech Bartosz, polski chłop, kosynier w czasie insurekcji kościuszkowskiej (ur. ok. 1758)
- 28 lipca
- Maksymilian Robespierre, adwokat i polityk, jeden z przywódców rewolucji francuskiej (ur. 1758)
- Saint-Just Antoine Luis Léon de, francuski polityk okresu rewolucji francuskiej (ur. 1767)
- Georges Couthon, francuski polityk okresu rewolucji francuskiej (ur. 1755)
- 12 sierpnia – Michał Poniatowski, polski duchowny katolicki, arcybiskup gnieźnieński i prymas Polski (ur. 1736)
- 4 listopada – Jakub Jasiński, polski poeta i generał (ur. 1761)
- 16 grudnia – Jean Baptiste Carrier, francuski polityk (ur. 1745)
- Motoki Einoshin, japoński geograf i astronom (ur. 1735)
Święta ruchome [edytuj]
- Tłusty czwartek: 27 lutego
- Ostatki: 4 marca
- Popielec: 5 marca
- Niedziela Palmowa: 13 kwietnia
- Wielki Czwartek: 17 kwietnia
- Wielki Piątek: 18 kwietnia
- Wielka Sobota: 19 kwietnia
- Wielkanoc: 20 kwietnia
- Poniedziałek wielkanocny: 21 kwietnia
- Wniebowstąpienie Pańskie: 29 maja
- Zesłanie Ducha Świętego: 8 czerwca
- Boże Ciało: 19 czerwca
