Manitoulin
| Manitoulin | |
 |
|
| Kontynent | Ameryka Północna |
| Państwo |  Kanada |
| Akwen | Jezioro Huron |
| Powierzchnia | 2766 km² |
|
Położenie na mapie Ontario
  Manitoulin
|
|
|
Położenie na mapie Kanady
 Manitoulin
|
|
 45°47′39.62″N 82°21′2.77″W / 45.79434, -82.35077Na mapach: 45°47′39.62″N 82°21′2.77″W / 45.79434, -82.35077 |
|
Manitoulin (ang. Manitoulin Island, fr. Île Manitoulin) - kanadyjska wyspa, w prowincji Ontario, położona w północnej części jeziora Huron. Zajmuje powierzchnię 2766 km² i jest największą na świecie wyspą położoną na jeziorze. Nazwa wyspy w tubylczych językach z rodziny algonkin oznacza "władzę duchów Manitou".
Dodatkowo, na wyspie Manitoulin znajduje się 108 słodkowodnych jezior, a na niektórych z nich znajdują się wyspy. Na kilku z owych wysp znajdują się również niewielkie stawy. Największym z jezior wyspy Manitoulin jest jezioro Manitou o powierzchni około 104 km², największe na świecie jezioro na wyspie położonej na jeziorze. Na wyspie są trzy rzeki: Kagawong, Manitou i Mindemoya. Największa miejscowość, Little Current, liczy 1575 mieszkańców (1996). Z lądem stałym łączy wyspę most drogowy i sezonowe połączenie promowe.
Historia [edytuj]
Najstarsze archeologiczne ślady obecności małych grup nomadycznych myśliwych na wyspie pochodzą sprzed 10-11 tys. lat (głównie zaawansowane narzędzia wykonywane techniką kamienia łupanego z tzw. stanowiska Sheguiandah). W całym regionie, który pokrywała wówczas tundra i tajga, grupy paleo-Indian utrzymywały się najprawdopodobniej z polowań na wielkie ssaki kopalne i drobniejszą zwierzynę oraz rybołówstwa, zakładając często osady w strategicznie położonych miejscach nad brzegami ówczesnych jezior polodowcowych i na wyspach.
Nieliczne znane obecnie późniejsze dowody obecności człowieka na wyspie (rozmaite ślady sezonowych osiedli myśliwskich i prymitywnego rolnictwa) należą prawdopodobnie do algonkińskich przodków Indian Ottawa (Odawa), Odżibwejów i Potawatomi, którzy zamieszkiwali ją w połowie XVII w., kiedy wyspę odkryli Brytyjczycy. W 1648 jezuici założyli tu pierwszą misję, ale nie przetrwała długo. Na skutek chorób pochodzenia europejskiego oraz najazdów Irokezów z południa w 1650 roku wyspa opustoszała. Pozostawała niemal bezludna aż do początków XIX w., kiedy to zaczęli na nią powracać indiańscy uczestnicy wojny 1812 roku i powstania Tecumseha.
W 1836, zgodnie z pierwszym indiańskim traktatem władz Kanady z plemionami Odżibwejów i Ottawów, całą wyspę przeznaczono na rezerwat dla Indian z wybrzeży jeziora Huron. Dwa lata później odbudowano na wyspie misję katolicką. Ponieważ większość Indian nie chciała osiedlać się na wyspie, w 1862 kolejny traktat (tzw. Manitoulin Island Treaty lub McDougall Treaty) podzielił wyspę na kilka mniejszych rezerwatów, a atrakcyjniejszą jej część (brzegi wyspy, doliny strumieni z młynami) udostępnił osadnikom. W tym samym okresie na wyspie zapoczątkowano wyrąb drewna, rybołówstwo i hodowlę owiec. Pół wieku później był to jeden z głównych obszarów ich hodowli w Kanadzie, natomiast pozostałe rodzaje działalności przemysłowej upadły.
Obecnie wyspę zamieszkuje 12,6 tys. stałych mieszkańców, z czego ok. 25% to Indianie z sześciu niewielkich rezerwatów: M'Chigeeng (dawniej West Bay First Nation), Providence Bay, South Baymouth, Tehkummah, Barrie Island oraz największego, zajmującego całą wschodnią część wyspy, Manitoulin Island Reserve No. 26 (od zmian prawnych w 1975 zwanego też Wikwemikong Unceded Indian Reserve). Od blisko stu lat cała wyspa jest terenem atrakcyjnym turystycznie, oferując licznym w sezonie letnim gościom (głównie z Kanady i USA) m.in. wędkarstwo, sporty wodne, szlaki piesze i rowerowe.
