Matura

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Matura (łac. maturus 'dojrzały') – polski egzamin z materiału objętego programem nauczania (podstawą programową) wybranych przedmiotów na poziomie szkoły średniej. Absolwenci szkół średnich nie mają obowiązku przystąpienia do egzaminu, lecz świadectwo jego zdania wymagane jest od kandydatów na wyższe uczelnie. Odpowiednio wysoki wynik egzaminu maturalnego jest jedynym kryterium podczas naboru na wiele kierunków studiów wyższych. Matura nie jest jednak dokumentem poświadczającym wykształcenie średnie – tę funkcję pełni świadectwo ukończenia szkoły średniej. Za przeprowadzenie egzaminu odpowiedzialna jest Centralna Komisja Egzaminacyjna, której podlegają Okręgowe Komisje Egzaminacyjne zajmujące się przygotowaniem i przeprowadzeniem matury w danym regionie.

Reforma[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Egzamin maturalny.

W Polsce w wyniku reformy oświaty w 2005 roku po raz pierwszy zorganizowano egzamin według nowych zasad. Pierwsze projekty reformy sięgają roku 1999. Zreformowane szkolnictwo było jednym z założeń czterech wielkich reform, jakie za swojej kadencji przeprowadziła rządząca AWS. Nowa matura jest trzecim i jednocześnie ostatnim etapem reformy po teście dla szóstoklasistów i egzaminie gimnazjalnym. Jej wprowadzenie było planowane początkowo na rok 2002, lecz w wyniku różnych nieścisłości i niedoskonałości w ustawie zrezygnowano z pierwotnego terminu, umożliwiając abiturientom rocznika 2001/2002 wybór pomiędzy zdawaniem nowej i starej matury, oraz matury pomostowej. Termin wdrożenia nowej formuły został przesunięty o 3 lata (na wiosnę 2005). Starą maturę w 2005 roku napisali jedynie absolwenci pięcioletnich szkół zawodowych oraz pięcioletnich liceów dwujęzycznych (z możliwością wyboru nie-dwujęzycznej nowej matury; nowe matury dwujęzyczne zasadniczo nie były jeszcze wtedy opracowane), z kolei absolwenci szkół dla dorosłych mogli zdawać maturę na starych zasadach do roku szkolnego 2008/2009.

Opisy szczegółowe[edytuj | edytuj kod]

Ważniejsze różnice pomiędzy starą i nową maturą[edytuj | edytuj kod]

Poniższe zestawienie porównuje zasady nowej matury z zasadami egzaminu dojrzałości z roku 2004.

STARA MATURA NOWA MATURA
OGÓLNE
  • wynik matury wyrażony oceną w skali 1-6.
  • komisja, w skład której wchodzą wyłącznie przedstawiciele danej szkoły.
  • abiturient najpierw zdaje egzaminy pisemne, a potem w zależności od wyniku – ustne.
  • na maturze z języka obcego dozwolone było korzystanie ze słowników językowych.
  • wynik matury wyrażony w skali procentowej.
  • w skład komisji wchodzi przynajmniej jeden nauczyciel nieuczący w danej szkole
  • abiturient zdaje egzaminy ustne niezależnie od wyników egzaminów pisemnych.
  • na maturze z języka obcego zabronione jest korzystanie ze słowników językowych.
MATURY USTNE
  • zdawane ze wszystkich przedmiotów wybranych, z których podczas matury pisemnej nie zdobyło się oceny 5 i wyższej oraz ocen 4 i wyżej pod koniec 2 ostatnich lat nauki.
  • zdający ustny egzamin z języka polskiego losował 3 pytania dotyczące literatury i językoznawstwa, po czym udzielał na nie odpowiedzi.
  • ustny egzamin z języka obcego kładł nacisk na teoretyczną znajomość struktur gramatycznych i słownictwa.
  • z ustnego egzaminu z języka obcego zwalniały certyfikaty językowe (np. z języka angielskiego FCE, CAE), status finalisty lub laureata olimpiady językowej na szczeblu wojewódzkim, oraz warunki z podpunktu 1. Zdający otrzymywał w takim wypadku najlepszą ocenę (6).
  • ustny egzamin jest identyczny pod względem wymagań dla wszystkich zdających.
  • pytania są różne dla poszczególnych szkół – ustalają je nauczyciele.
  • zdawane przez wszystkich z języka polskiego i języka obcego nowożytnego.
  • zdający ustny egzamin z języka polskiego przez pół roku przygotowuje prezentację na wybrany wcześniej temat, w dniu egzaminu prezentuje ją oraz broni jej przy rozmowie z komisją na temat bibliografii, tematu i kontekstów.
  • ustny egzamin z języka obcego kładzie nacisk na praktyczne zastosowanie znajomości struktur gramatycznych i słownictwa.
  • jedynie status finalisty lub laureata językowej olimpiady na szczeblu ogólnopolskim daje prawo do niezdawania matury ustnej z danego języka (otrzymuje się automatycznie maksymalną liczbę punktów).
  • przy egzaminach ustnych nie ma podziału na poziom rozszerzony i podstawowy (do 2011 ustny egzamin z języka obcego mógł być zdawany na poziomie podstawowym lub rozszerzonym).
  • pytania są takie same w danym województwie.
MATURY PISEMNE
  • dwa przedmioty obowiązkowe – język polski oraz jeden przedmiot wybrany
  • aby zdać maturę, z obu przedmiotów należało dostać oceny pozytywne (od 2 w górę).
  • egzaminy pisemne są identyczne dla każdego zdającego w danym województwie. Brak rozdziału na część podstawową i rozszerzoną.
  • tematy zróżnicowane, w zależności od regionu.
  • dłuższy czas trwania pojedynczego egzaminu, dozwolone kontrolowane wyjścia w jego trakcie, dozwolone wnoszenie maskotek, pożywienia, piórników itp.
  • arkusze po napisaniu nie były kodowane – sprawdzali je nauczyciele danego przedmiotu z tej samej szkoły, a następnie oceniali na podstawie własnego, ogólnego wrażenia.
  • trzy przedmioty obowiązkowe – język polski, język obcy nowożytny oraz matematyka (od 2010 roku, wcześniej przedmiot wybrany). Dodatkowo można dobrać do sześciu przedmiotów, które nie były zdawane w części obowiązkowej lub były zdawane w części obowiązkowej na poziomie podstawowym.
  • aby zdać maturę, z przedmiotów obowiązkowych należy uzyskać co najmniej 30% punktów.
  • egzamin pisemny z każdego przedmiotu można zdawać na poziomie podstawowym lub rozszerzonym – zdający może wybrać poziom jedynie dla dodatkowej; w części obowiązkowej abiturient przystępuje do egzaminu na poziomie podstawowym, jeżeli chce przystąpić do egzaminu z jednego z obowiązkowych przedmiotów na poziomie rozszerzonym, winien jest napisać go niezależnie od egzaminu obowiązkowego, co oznacza dwukrotne sprawdzanie wiedzy z danego przedmiotu.
  • identyczne zestawy pytań w całej Polsce.
  • krótszy czas trwania pojedynczego egzaminu, ale bez możliwości wyjścia w jego trakcie, zakaz wnoszenia (wyjątek: zalecenia lekarskie) pożywienia, maskotek, piórników itp.
  • arkusze po napisaniu są kodowane i sprawdzane przez egzaminatorów zewnętrznych danego przedmiotu według jednolitego klucza odpowiedzi i schematu punktowania.

Nowa matura ustna z języka polskiego od 2015 roku[edytuj | edytuj kod]

Od roku szkolnego 2014/2015 uczniowie po raz pierwszy będą zdawać ustną część matury w nowej formule. Egzamin ma trwać około 30 min. i będzie składał się z trzech części. Najpierw uczeń wylosuje zagadnienie (opracowane przez Centralną Komisję Egzaminacyjną), które będzie dotyczyło tekstu kultury. Następnie będzie miał do 15 min. na przygotowanie wypowiedzi, która ma dotyczyć wskazanego tematu. Jego realizacja w formie wypowiedzi monologowej powinna trwać około 10 min., a przez ok. 5 min. komisja egzaminacyjna przeprowadzi rozmowę dotyczącą wygłoszonego tekstu.

Niewątpliwie największą zmianą są nowe zestawy maturalne, które będą dotyczyć tekstów kultury. Oznacza to, że w każdym zestawie pojawi się pytanie - problem, który zostanie zilustrowany tekstem literackim, obrazem, plakatem, rzeźbą lub tekstem popularnonaukowym. Omawiając wskazane zagadnienie maturzysta będzie musiał odwołać się do innych tekstów kultury (w tym momencie uczniowie będą mogli przywołać np. oglądane przez siebie filmy lub książki spoza kanonu szkolnego).

Przygotowywana przez zdającego wypowiedź powinna mieć formę wypowiedzi argumentacyjnej (wstęp, teza lub hipoteza, argumenty i wnioski). Dyskusja członków komisji egzaminacyjnej z maturzystą ma dotyczyć wyłącznie jego wypowiedzi, toteż egzaminatorzy nie powinni zadawać pytań nie związanych w ogóle z tematem. Pytania powinny być konsekwencją i rozszerzeniem tego o czym mówił uczeń.

Matura ustna będzie oceniana według kryteriów holistycznych. Brane będą pod uwagę przede wszystkim warstwa merytoryczna, organizacja tekstu oraz poziom sprawności komunikacyjnych zdającego i poprawności językowej jego wypowiedzi. Meritum wypowiedzi monologowej stanowi 40 proc. (16 pkt) całej oceny, organizacja tej wypowiedzi - 20 proc. (8 pkt), język i styl - 20 proc. (8 pkt), meritum wypowiedzi podczas rozmowy - 20 proc. (8 pkt). Maksymalnie do zdobycia jest 40 pkt., aby zdać należy otrzymać minimum 12 pkt.

Odpowiedniki w innych krajach[edytuj | edytuj kod]

Matura w kulturze[edytuj | edytuj kod]

Matura była inspiracją dla twórców. Jest tematem wielu piosenek.

  • Matura – piosenka zespołu Czerwone Gitary
  • Mniej niż zero – piosenka zespołu Lady Pank, której fragment brzmi: Twoje miejsce na Ziemi tłumaczy zaliczona matura na pięć
  • Matura 2001 – piosenka zespołu Farben Lehre
  • Byłem wczoraj na prywatce – piosenka zespołu Mr. Zoob (Znów za rok będzie matura, która, nie wiem już która)

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]