Mikrokontynent
Mikrokontynent – fragment skorupy kontynentalnej[1], czy też szerzej - kontynentalnej litosfery[2], oddzielony od większych kontynentów[3] i nie leżący w obrębie szelfu kontynentalnego. Nie ma fizycznego rozgraniczenia między tym, co nazywamy kontynentem, a co mikrokontynentem, za mikrokontynenty uważa się te wszystkie lądy, które spełniają powyższą definicję i mają powierzchnię mniejszą niż Australia. Nie są nimi wyspy powstałe nad plamami gorąca, jak Islandia i Hawaje.
Czasem stosowana jest także definicja, określająca tym mianem każdy fragment litosfery zbudowany w dużym stopniu z granitów, jak kontynent, także wyspy takie jak Nowa Gwinea[4], geologicznie będąca częścią kontynentu australijskiego.
Wiele takich fragmentów powstało wskutek oderwania od większej masy lądowej - kontynentu lub superkontynentu. W wyniku rozpadu Gondwany utworzyły się dzisiejsze kontynenty półkuli południowej, oraz kilka mikrokontynentów:
- subkontynent indyjski, który był połączony z Afryką i Australią, a w okresie od 90 do 50 mln lat temu stanowił odrębny ląd, obecnie zaś jest częścią Azji,
- Madagaskar, który oddzielił się od Afryki wraz z Indiami,
- część podwodnego Wyniesienia Kergueleńskiego, pokryta później wylewami lawy[5]; jego największą wynurzoną część stanowią Wyspy Kerguelena,
- tzw. Mauritia[6], pokryta przez wypływy lawy tworzące współcześnie Grzbiet Maskareński[7],
- Seszele[8][9],
- tzw. Zelandia[10], której wynurzonymi dziś częściami są Nowa Zelandia i Nowa Kaledonia,
- przypuszczalnie niektóre spośród Małych Wysp Sundajskich, w szczególności Timor i Sumba.
Innymi istniejącymi współcześnie mirokontynentami są:
- Grzbiet Jan Mayen, który odzielił się od Grenlandii[11]. Sama Grenlandia stanowi część kratonu północnoamerykańskiego,
- Wielkie Antyle: Kuba[12], Jamajka, oraz Haiti i Portoryko.
Przypisy
- ↑ Encarta Dictionary: microcontinent definition [1]
- ↑ Geologylink - Glossary M [2]
- ↑ Idaho Museum of Natural History - Glossary Database [3]
- ↑ Geological Society of Minnesota: Glossary G-P [4]
- ↑ M. Coffin et al.: ODP LEG 183. Scientific Prospectus. Kerguelen Plateau-Broken Ridge: A Large Igneous Province, [5]
- ↑ Trond H. Torsvik, Hans Amundsen. A Precambrian microcontinent in the Indian Ocean. „Nature Geoscience”, 2013-02-24. doi:10.1038/ngeo1736 (ang.).
- ↑ Fragments of Continents Hidden Under Lava in Indian Ocean: New Micro-Continent Detected Under Reunion and Mauritius (ang.). ScienceDaily, 2013-02-22. [dostęp 2013-02-25].
- ↑ When Continents Split - the Formation of the Seychelles. Imperial College London, grudzień 2004.
- ↑ EOS Vol. 85, No. 46. Rapid Continental Breakup and Microcontinent Formation in the Western Indian Ocean [www3.imperial.ac.uk/pls/portallive/docs/1/41362.PDF]
- ↑ Zealandia: the New Zealand continent. Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand.
- ↑ Formation of the Jan Mayen Microcontinent, the Norwegian Sea [6]
- ↑ R. Higgs, Caribbean Arc Revised Geological History Affecting Circum-Caribbean Oil Exploration [7]
