Mleko wielbłądzie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Świeżo udojone mleko wielbłąda
Dojenie wielbłądzicy
Szubat – kazachski napój ze sfermentowanego mleka wielbłądziego

Mleko wielbłądziemleko pozyskiwane od samic wielbłądów.

Właściwości[edytuj | edytuj kod]

Właściwości mleka wielbłądziego są bardzo zależne od warunków hodowli, pożywienia, dostępu do wody itp. zwierząt żyjących często w bardzo trudnych warunkach naturalnych, co bardzo utrudnia porównania między dromaderami a baktrianami, a także między różnymi populacjami tych samych gatunków[1].

W podobnych warunkach hodowli zawartość białka i tłuszczu w mleku wielbłądzim jest w przybliżeniu podobna do mleka krowiego, ale zawiera trzy razy więcej witaminy C[1]. Nadaje się jako zamiennik mleka dla ludzi mających alergię na mleko krowie[2]. Około 4 litrów wielbłądziego mleka zaspokaja dzienne potrzeby energetyczne człowieka, a także jego zapotrzebowanie na białko[1].

W przeciwieństwie do krów i kóz, wielbłądy są w stanie produkować mleko także w porze suchej, nawet podczas okresów całkowitej suszy, a mogą przetrwać tygodnie bez wody (w zależności od wilgotności karmy). Wielbłądy pozbawione wody dają mleko bardziej rozwodnione (91% wody wobec 86% w przypadku zwierzęcia mającego dość wody do picia); takie mleko stanowi cenne źródło wody dla cieląt (i ludzi). Odwodniony wielbłąd produkuje także mleko chudsze, zawierające nieco ponad 1% tłuszczu (normalna zawartość to 3–5,38% tłuszczu dla dromadera i 5,8–6,6% dla baktriana)[1].

Charakterystyczną cechą mleka wielbłądziego jest to, że zawieszony w nim tłuszcz ma postać bardzo drobnych kuleczek, co utrudnia (choć nie uniemożliwia) jego separację, przez co produkcja masła i sera jest bardzo pracochłonna i trudna[1].

Znaczenie ekonomiczne[edytuj | edytuj kod]

Porównując rozmaite kultury, w których hoduje się wielbłądy, mleko jest najważniejszym produktem spożywczym pozyskiwanym od tego zwierzęcia[1]. Po ocieleniu, baktriany dają mleko przez 14 do 16 miesięcy, dromadery – przez 12 do 20 miesięcy. Jest to szczególnie ważne w regionach suchych, gdzie kozy i krowy można doić o połowę krócej. W celu przedłużenia laktacji stosuje się różne zabiegi, łącznie z podstawianiem klaczy, która straciła cielę, innego cielęcia okrytego skórą padłego zwierzęcia[1].

Dojenie wielbłądów wymaga większego nakładu pracy niż dojenie krów. Wielbłąd dwugarbny daje 5 litrów mleka na dzień, natomiast wielbłąd jednogarbny średnio 20 litrów dziennie[3]. Kilkukrotne dojenie w ciągu dnia wpływa na zwiększenie produkcji mleka. W Afryce Wschodniej wielbłądy dają 3,5–4 litry mleka w porze suchej, a do 10 l w porze wilgotnej, kilkukrotnie więcej niż krowy (odpowiednio: nie więcej niż 0,2 l i 1 l); w Kenii wielbłądzice dają dwa razy więcej mleka niż krowy, a dziewięć razy więcej niż kozy hodowane w tych samych warunkach[1].

W Indiach spożywane jest (zazwyczaj świeże) wyłącznie przez kastę hodowców wielbłądów, zwanych Raika; dla pozostałych Hindusów jest zazwyczaj tabu i nie znajduje się w obrocie handlowym. Dla wielu ludów afrykańskich stanowi z kolei jeden z najważniejszych elementów diety, pokrywając większość dziennego zapotrzebowania energetycznego (60% w przypadku Masajów, 60–70% dla ludów Borana, a nawet 75% dla Rendille). W Kazachstanie, gdzie mleko i jego przetwory stanowią do 90% diety, ok 1/3 z tego pochodzi od wielbłądów[1]. W Turkmenistanie i Kazachstanie popularne jest kwaśne mleko wielbłądzie, zwane odpowiednio çal i szubat[4].

Wielbłądzie mleko przypomina w smaku świeże mleko krowie. Dotychczas miało tylko lokalne znaczenie ekonomiczne. Na skalę przemysłową jest produkowane głównie w krajach arabskich w Afryce Północnej i południowo-zachodniej Azji oraz w Indiach i Pakistanie[5]. Dojenie mechaniczne jest praktykowane w Kazachstanie i Arabii Saudyjskiej. W Zjednoczonych Emiratach Arabskich oraz Omanie mleko wielbłądzie jest dostępne w dużych supermarketach. Produkuje się z niego lody, napój mleczny z daktylami, sery i inne wyroby.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 Elizabeth A. Stephens: Camels. W: Kenneth F. Kiple, Kriemhild Coneè. Ornelas: The Cambridge world history of food. Cambridge, UK ; New York: Cambridge University Press, 2000, s. 472-474. ISBN 978-0-521-40216-3.
  2. Yosef Shabo, Reuben Barzel, Mark Margoulis, Reuven Yagil: Camel milk for food allergies in children. (PDF; 167 kB) The Israel Medical Association Journal, 7(12), Grudzień 2005, S. 796–798, PMID 16382703
  3. Bactrian & Dromedary Camels. W: Factsheets [on-line]. Marzec 2009. [dostęp 10 wrzesień 2013].
  4. Glenn Randall Mack, Asele. Surina: Food culture in Russia and Central Asi. Westport, Conn.: Greenwood Press, 2005, s. 97. ISBN 0-313-32773-4.
  5. R. Yagil: Camels and camel milk... (ang.). Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa. [dostęp 2013-09-15].
Wikimedia Commons

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]