Niezależna Socjaldemokratyczna Partia Niemiec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Niezależna Socjaldemokratyczna Partia Niemiec (niem. USPDUnabhängige Sozialdemokratische Partei Deutschlands) – niemiecka partia polityczna działająca w II Rzeszy oraz w Republice Weimarskiej, w latach 1917-1922. Partia powstała w wyniku rozłamu w Socjaldemokratycznej Partii Niemiec (SPD).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Impulsem do powstania niezależnej socjaldemokracji było poparcie SPD, już wtedy jednej z największych partii marksistowskich Europy, dla polityki rządu Cesarstwa Niemiec w czasie I wojny światowej. Wielu spośród socjaldemokratów zwątpiło w sens porozumienia z rządem i postanowiło działać na rzecz zakończenia wojny niezależnie od przywództwa SPD. 6 kwietnia 1917 r. zwołano parteitag, na którym ogłoszono formalne powstanie Niezależnej Socjaldemokratycznej Partii Niemiec. Od początku partia ta była heterogeniczna – do partii wstąpili członkowie Grupy Spartakusa w tym późniejsi założyciele Komunistycznej Partii Niemiec (KPD) oraz reformiści tacy jak Karl Kautsky i Eduard Bernstein[1].

USPD początkowo była niechętna większościowej socjaldemokracji, uznając siebie za jedyną spadkobierczynię tradycji niemieckiego ruchu robotniczego. Pomimo wielu zastrzeżeń, liderzy niezależnej socjaldemokracji zgodzili się na stworzenie rządu wraz z SPD (tzw. Rada Pełnomocników Ludowych). Koalicja ta od samego momentu powstania była trapiona wieloma problemami rodzącymi się z różnych celów jakie stawiali sobie liderzy obu partii. Ostatecznie, w wyniku walk bożonarodzeniowych w Berlinie (grudzień 1918), USPD wyszła z koalicji i przeszła do opozycji wobec większościowej socjaldemokracji.

Niezależna socjaldemokracja cieszyła się od 1919 r. coraz większymi wpływami w młodej republice. Według profesora Tadeusza Kotłowskiego, w marcu 1919 r. USPD liczyła około 300 tys. członków, zaś pod koniec tegoż roku około 750 tys. Sukcesem dla młodej partii było opanowanie największego związku branżowego w Niemczech – Niemieckiego Związku Robotników Przemysłu Metalowego. Organy prasowe partii prężnie działały w tamtym okresie – pod koniec 1919 r. wydawano ok. 55 gazet i czasopism[2].

Początkiem schyłku USPD jako partii politycznej było nieprzyjęcie USPD do Kominternu przy jednoczesnej niechęci tej partii wobec reaktywowanej Drugiej Międzynarodówki[3]. W październiku 1920 r. skrzydło prokomunistyczne oddzieliło się od USPD i wstąpiło do nowoorganizowanej KPD. Centrystom i prawicy USPD nie pozostało nic innego w tym momencie jak zbliżenie się do SPD (wobec antydemokratycznego i rewolucyjnego nastawienia KPD). Ten ruch był łatwiejszy ze względu na trwające od początku 1922 r. zamachy na ważnych polityków o demokratycznych i republikańskich poglądach (zabójstwo Waltera Rathenaua, Matthiasa Erzbergera). Na parteitagu we wrześniu 1922 r. USPD większością głosów zdecydowała się przyłączyć do SPD i zakończyć swoją działalność. Niewielka grupka działaczy z Georgiem Ledebourem na czele postanowiła utrzymywać USPD jako odrębną partię, jednak zdecydowana większość wyborców przeszła do SPD lub KPD[4]. USPD rozwiązała się w 1931 r., wchodząc do Socjalistycznej Robotniczej Partii Niemiec (SAPD).

Organizacja[edytuj | edytuj kod]

Liczebność[edytuj | edytuj kod]

  • listopad 1918 – ok. 100 000 członków
  • koniec stycznia 1919 – ok. 300 000
  • wrzesień 1920 – 893 923
  • kwiecień 1921 – 339 951
  • wrzesień 1921 – 300 659
  • czerwiec 1922 – 290 762
  • 1925 – ok. 10 000

Prasa[edytuj | edytuj kod]

Centralnym organem prasowym USPD był dziennik Freiheit pod redakcją Rudolfa Breitscheida.

Prominentni członkowie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Hartfrid Krause: USPD. Zur Geschichte der Unabhängigen Sozialdemokratischen Partei Deutschlands. s. 86-87.
  2. Tadeusz Kotłowski: Niemcy 1890-1945. Kraków: Avalon, 2008, s. 95.
  3. Hartfrid Krause: USPD. Zur Geschichte der Unabhängigen Sozialdemokratischen Partei Deutschlands. 1975, s. 145-147.
  4. Hartfrid Krause: USPD. Zur Geschichte der Unabhängigen Sozialdemokratischen Partei Deutschlands. Frankfurt am Main - Köln: Europäische Verlagsanstalt, 1975, s. 263-267.