Nikołaj Zielinski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Nikołaj Zielinski
Николай Дмитриевич Зелинский
Zielinski, 1923
Zielinski, 1923
Data i miejsce urodzenia 25 stycznia (6 lutego) 1861
Tyraspol (Imperium Rosyjskie)
Data i miejsce śmierci 31 lipca 1953
Moskwa
Miejsce spoczynku Cmentarz Nowodziewiczy
Zawód chemik-organik
Narodowość Rosjanin
Tytuł profesor
akademik AN ZSRR
Alma Mater Uniwersytet Noworosyjski w Odessie
Uczelnia Uniwersytet Moskiewski
Odznaczenia
Medal Sierp i Młot

Order LeninaOrder Lenina Order Lenina Order Lenina

Nagroda Stalinowska Nagroda Stalinowska Nagroda Stalinowska Nagroda Leninowska

Nikołaj Zielinski (pierwszy z lewej) z grupą radzieckich uczonych w latach 30. XX w.

Nikołaj Zielinski (ros. Николай Дмитриевич Зелинский), ur. 25 stycznia (6 lutego) 1861 w Tyraspolu, zm. 31 lipca 1953 w Moskwierosyjski i radziecki chemik organiczny, jeden z twórców katalizy organicznej i petrochemii, członek Akademii Nauk ZSRR.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

W wieku 10-ciu lat rozpoczął naukę w szkole powiatowej w Tyraspolu i po dwuletnim okresie przygotowawczym wstąpił do Odeskiego Gimnazjum im. Richelieu. Po jego ukończeniu w 1880 roku rozpoczął studia w Noworosyjskim Uniwersytecie w Odessie na wydziale matematyczno-fizycznym. Po jego ukończeniu (w 1884) obronił pracę magisterską (w 1889) i doktorską (1891). W latach 1893-1953 był profesorem Uniwersytetu Moskiewskiego (z wyjątkiem lat 1911-1917, kiedy to wraz z grupą wykładowców opuścił uniwersytet w proteście przeciw polityce ministra oświaty narodowej Lwa Kasso). W 1935 aktywnie uczestniczył w organizacji instytutu chemii organicznej Akademii Nauk ZSRR, w którym następnie kierował szeregiem laboratoriów. Od 1953 roku instytut ten nosi jego imię. Autor ponad 40 prac z dziedziny chemii organicznej, związanych głownie z krakingiem ropy naftowej.

Jego badania nad adsorpcją, doprowadziły w 1915 roku do skonstruowania maski przeciwgazowej z pochłaniaczem węglowym. Zielinski nie opatentował swojego wynalazku. W 1916 maska ta została zaakceptowana przez państwa Ententy jako stały element uzbrojenia armii. Obecnie jest to najbardziej popularny typ maski przeciwgazowej na świecie.

Był jednym z organizatorów Ogólnozwiązkowego Towarzystwa Chemicznego im. D. Mendelejewa i jego (od 1941) honorowym członkiem.

Jego uczniami byli wybitni chemicy radzieccy: Alieksiej Bałandin, Leonid Wereszczagin, Siergiej Namiotkin, Aleksander Niesimiejanow, Iosif Mamiedaliew, Borys Michaiłow, Witalij Longinow, Lew Czugajew, i in.

Pochowany na Cmentarzu Nowodziwiwczym w Moskwie.

Pamięć[edytuj | edytuj kod]

Ma ulice swojego imienia w Moskwie i innych miastach Rosji. W rodzinnym domu Zielinskiego w Tyrasopolu, obecnie na terenie Mołdawii, istnieje poświęcone mu muzeum. W mieście tym znajduje się również jego pomnik. W 1961 roku, w 100 rocznicę urodzin Zielinskiego, poczta ZSRR wydała okolicznościowy znaczek.

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

Publikacje naukowe Zielinskiego zostały wydane w zbiorach: Izbarannyje trudy, t. 1-2, Moskwa - Leningrad, 1941 i Sobranie trudow, t. 1-4, Moskwa 1954-1960.

Nagrody i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]