Obake

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Duch Oiwa (z opowieści Yotsuya-kaidan) objawia się jako obake w postaci lampionu

Obake (jap. お化け?) lub bakemono (jap. 化け物?)yōkai, nadnaturalne stwory, istoty występujące w japońskim folklorze. Nazwa pochodzi od czasownika bakeru oznaczającego: zamianę, przybieranie kształtu/formy, przeistaczanie się, zmiany wyglądu.

Bakemono tłumaczy się jako: duch, widmo, straszydło, mamidło. Zjawy te mają wspólną zdolność do zmieniania swojej postaci, wyglądu[1]. Jednakże, termin obake może być synonimem wyrazu yūrei, który oznacza m.in. ducha zmarłego człowieka[2].

Bakemono mogą być zwierzętami, jak: lis (kitsune), jenot (tanuki), borsuk (mujina), zmiennokształtny kot (bakeneko), ale także duchami roślin - np. kodama lub nieożywionymi obiektami posiadającymi duszę w shintō, bądź innych animistycznych wierzeniach. Obake pochodzące z przedmiotów gospodarstwa domowego są często nazywane tsukumo-gami.

Bakemono zazwyczaj przyjmuje postać człowieka lub pojawia się w przerażającej postaci, takiej jak: hitotsu-me-kozō (jednookie straszydło, mały cyklop), nyūdō (m.in. zjawa o ogolonej głowie mnicha), ō-nyūdō (wielkie monstrum) lub nopperabō (owalna twarz bez oczu, nosa i ust). W codziennym użyciu, wszystkie dziwne objawienia można nazwać bakemono lub obake, dzięki czemu wyrazy te stały się synonimami słowa yōkai[3].

Na Hawajach[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na spory napływ populacji japońskich imigrantów na wyspy hawajskie, termin obake trafił do słownika kreolskiego miejscowej ludności. Niektóre japońskie historie dotyczące istot zostały przeniesione do wierzeń ludności hawajskiej: odnotowano liczne "obserwacje" kappa na wyspach, a japońska twarz ducha zwanego nopperabō stała się dobrze znana na Hawajach pod nazwą mujina. To zamieszanie najprawdopodobniej zostało spowodowane opowiadaniem Lafcadio Hearna, zatytułowanym: "Mujina", w którym po raz pierwszy wprowadza tę postać do kultury zachodniej. Opowiada ono o borsuku (mujina), który przybierał formę nopperabō.

Hawajski folklorysta Glen Grant był znany ze swoich "Akt obake", szeregu raportów dotyczących nadprzyrodzonych zdarzeń na Hawajach. Duża część tych incydentów i raportów była pochodzenia japońskiego lub dotyczyła obake[4].

Mujina[edytuj | edytuj kod]

Słowo mujina jest słowem wieloznacznym. W niektórych regionach Japonii jest ono tożsame z tanuki (jenotem). Może też być równoznaczne z anaguma czyli japońskim borsukiem.

W krótkim opowiadaniu L.Hearna pt.: "Mujina" nie występuje tanuki, ani mujina, jako zwierzęta-zjawy. Oprócz przestraszonego bohatera, są tam dwie postacie: płaczącej dziewczyny i ulicznego sprzedawcy klusek soba. Obie są typowymi nopperabō, nie mają twarzy. Tytuł więc wydaje się odnosić do tych właśnie straszydeł.

Przypisy

  1. Mayer p. 89
  2. Definicja Obake według Daijirin i Daijisen
  3. Definicja z słowników Daijirin i Daijisen.
  4. Glen Grant

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Glen Grant, Ross Yamanaka: Obake: Ghost Stories in Hawaii. Honolulu: Mutual Pub Co, maj. ISBN 1-5664-7320-9.

Definicje z dwóch głównych japońskich słowników:

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]