Animizm

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy antropologii. Zobacz też: Animizm (psychologia).
Szaman Urarina, 1988

Animizm (łac. animadusza) – w swej klasycznej postaci, jest koncepcją wprowadzoną do nauk humanistycznych w XIX wieku przez brytyjskiego antropologa Edwarda Burnetta Tylora w celu opisania szeregu zjawisk (społecznych, religijnych) występujących pośród społeczeństw plemiennych[1]. Do zjawisk tych zaliczamy, wypowiedzi i zachowania, które świadczą o tym, że społeczności plemienne przypisują ideę duszy i cech osobowych zwierzętom, roślinom, zjawiskom pogodowym i innym elementom natury np. kamieniom, żywiołom, itp. Do zjawisk opisywanych przez animizm zalicza się również wyobrażenia powszechne pośród społeczeństw plemiennych na temat istnienia bytów niewidzialnych, w literaturze etnograficznej określanych terminem "duchy".

Zjawiska określane mianem animizmu są blisko powiązane ze zjawiskami określanymi mianem szamanizmu.

Animizm ujęcie klasyczne[edytuj | edytuj kod]

Animizm w ujęciu Tylora rozumiany był jako najbardziej pierwotna forma wierzeń religijnych. Jako przedstawiciel XIX wiecznego ewolucjonizmu społecznego Tylor zainteresowany był genezą religii. Dokumentował, że wiara w dusze i duchy, oraz przypisywanie ich posiadania obiektom natury (zwierzętom, roślinom itp) jest najstarszą formą wierzeń religijnych, którą nazwał animizmem[2].

Animizm nowsze ujęcia[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na krytykę podejść ewolucjonistycznych w naukach humanistycznych klasyczna koncepcja animizmu uznawana była za przestarzałą i jako taka nie podlegała dalszemu rozwojowi. W latach 90' XX wieku na gruncie antropologi kulturowej przywrócił do łask koncepcję animizmu francuski antropolog kulturowy Philippe Descola. W oparciu o badania terenowe pośród Indian Achuar odrzucił on klasyczna koncepcję animizmu jako formy wierzeń religijnych[3]. W zamian zaproponował koncepcję animizmu jako uwarunkowanej kulturowo wiedzy o świecie (ontologii). Zatem jako zjawiska znacznie szerszego niż religia[4].

Przypisy

  1. Tylor E.B., Cywilizacja pierwotna: badania rozwoju mitologii, filozofii, wiary, mowy, sztuki i zwyczajów, Warszawa 1986
  2. Tylor E.B., Cywilizacja pierwotna: badania rozwoju mitologii, filozofii, wiary, mowy, sztuki i zwyczajów, Warszawa 1986
  3. * Descola Ph., In the society of nature: a native ecology in Amazonia. Cambridge Studies in Social and Cultural Anthropology 93. Nora Scott (trans.). Cambridge University Press, Cambridge; New York 1994.
  4. Descola Ph., Beyond Nature and Culture, University of Chicago Press, 2013

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło animizm w Wikisłowniku
Wikimedia Commons