omega Centauri

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj


omega Centauri
Gromada kulista omega Centauri (ESO)
Gromada kulista omega Centauri (ESO)
Odkrywca Edmund Halley
Data odkrycia 1677
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Centaur
Typ kulista, VIII
Rektascensja 13h 26m 47,24s[1]
Deklinacja -47° 28' 46,50"[1]
Odległość 15,8 ± 1,1 tys. ly[2] (4,84 ± 0,34 kpc)
Jasność obserwowana 3,68[1]m
Rozmiar kątowy 36,3'[1]
Charakterystyka fizyczna
Wymiary ok. 170 ly
Liczba gwiazd ok. 10 mln
Alternatywne oznaczenia
ω Centauri, NGC 5139, GCL 24,
ESO 270-SC11

omega Centauri (również NGC 5139 lub ESO 270-SC11) – gromada kulista, znajdująca się w gwiazdozbiorze Centaura w odległości około 16 tys. lat świetlnych od Ziemi[2]. Jej niegwiazdowa natura została rozpoznana w 1677 roku przez Edmunda Halleya[1].

W starożytności została zaliczona do gwiazd. Ptolemeusz wzmiankował o niej jako o gwieździe ok. 130 r. n.e. W konsekwencji oznaczona symbolem gwiazdy przez Bayera ok. 1600 roku. Dopiero Halley stwierdził jej niegwiazdową naturę[1].

omega Centauri jest jedną z najbliższych nam gromad kulistych. Jest równocześnie największą i najjaśniejszą spośród około 200 znanych gromad kulistych znajdujących się w halo Drogi Mlecznej. Na niebie zajmuje obszar większy niż Księżyc w pełni. Rozciąga się na obszarze ok. 170 lat świetlnych i zawiera około 10 milionów gwiazd.

Choć większość gromad składa się z gwiazd w zbliżonym wieku i o tym samym składzie chemicznym, to omega Centauri wykazuje obecność różnych populacji gwiazd z szerokim zakresem wieku i obfitości pierwiastków chemicznych[3]. Wiek gromady szacuje się na 12 miliardów lat.

Na podstawie obserwacji prowadzonych przy pomocy Kosmicznego Teleskopu Hubble’a oraz Obserwatorium Gemini ocenia się, że w centrum gromady znajduje się czarna dziura o masie ponad 40 tysięcy mas Słońca. O obecności czarnej dziury świadczy zaskakująco szybki ruch gwiazd znajdujących się w centrum. Dotychczas w gromadach kulistych czarną dziurę odkryto tylko w gromadzie G1 należącej do sąsiedniej galaktyki Andromedy.

Istnieją przypuszczenia, że omega Centauri jest tak naprawdę pozostałością jądra galaktyki karłowatej, która została wchłonięta przez Drogę Mleczną[3].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 NGC 5139, Omega Cen w serwisie SEDS.org (ang.)
  2. 2,0 2,1 G. van de Ven, R.C.E. van den Bosch, E.K. Verolme, P.T. de Zeeuw. The dynamical distance and intrinsic structure of the globular cluster ω Centauri. „Astronomy and Astrophysics”. 445 (2), s. 513–543, 2 stycznia 2006. DOI: 10.1051/0004-6361:20053061. Bibcode2006A&A...445..513V (ang.). Cytat: best-fit dynamical distance D=4.8±0.3 kpc ... consistent with the canonical value 5.0±0.2 kpc obtained by photometric methods. 
  3. 3,0 3,1 NGC 5139 (Omega Centauri), seds.org (ang.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ian Ridpath, Wil Tirion, Mini Encyklopedia "Niebo nocą". Oficyna Wydawnicza Atena 1995, ISBN 83-85414-61-4

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

… • NGC 5136NGC 5137NGC 5138Omega CentauriNGC 5140NGC 5141NGC 5142 • …