Płyta tektoniczna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mapa 15 głównych płyt tektonicznych
Przestrzenny układ trzęsień ziemi odpowiada granicom płyt tektonicznych
Mapa płyt tektonicznych według NASA

Płyta tektoniczna (płyta/kra litosfery/litosferyczna) – największa jednostka podziału litosfery zgodnie z teorią tektoniki płyt. Płyty litosfery graniczą ze sobą wzdłuż stref o wzmożonej aktywności sejsmicznej i wulkanicznej, jednakże same zachowują stosunkowo dużą spójność i sztywność. Mogą przemieszczać się poziomo po strefach obniżonej lepkości występujących w górnej części płaszcza Ziemi. Wyróżnia się płyty kontynentalne i oceaniczne.

Pierwszym geologiem, który stwierdził istnienie płyt litosfery, był Samuel Warren Carey (1958 r.)

Wyróżnia się kilka rodzajów granic płyt tektonicznych: strefy kolizji, subdukcji i obdukcji (granice konwergentne – dochodzi do zgniatania lub niszczenia litosfery), "spreadingu" (granice dywergentne – dochodzi do tworzenia nowych partii litosfery) i przemieszczania względnego (granice konserwatywne – przemieszczanie kier litosfery wzdłuż uskoku).

Płyty tektoniczne (płyty litosfery)[edytuj | edytuj kod]

Pierwszego rzędu[edytuj | edytuj kod]

Budują podłoże siedmiu kontynentów i Pacyfiku:

Drugiego rzędu[edytuj | edytuj kod]

Mniejsze płyty, ukazane na mapie, z wyjątkiem arabskiej i indyjskiej nie zawierają mas lądowych:

Trzeciego rzędu[edytuj | edytuj kod]

Całkiem małe płyty, które zwykle są rozpatrywane jako fragmenty większych. Nie są zaznaczone na mapie 15 płyt. Nie przez wszystkich autorów są akceptowane:

prehistoryczne (hipotetyczne)[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Commons in image icon.svg
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło płyta litosferyczna w Wikisłowniku