Parafia św. Jana Gwalberta i św. Tekli w Stanach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Parafia Stany św. Jana Gwalberta i św. Tekli
Siedziba Stany
Adres Stany, ul. Grębowska 14
37-433 Bojanów
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Diecezja sandomierska
Dekanat Nisko
Kościół Kościół św. Jana Gwalberta i św. Tekli w Stanach
Filie kaplica w Przyszowie, kaplica w Bojanowie
Proboszcz ks. Zbigniew Józef Mistak
Wspomnienie liturgiczne 12 lipca (św. Jana Gwalberta),
23 września (św. Tekli)
brak współrzędnych
Strona internetowa

Parafia Stany św. Jana Gwalberta i św. Tekli - parafia rzymskokatolicka we wsi Stany, województwie podkarpackim, w powiecie stalowowolskim, w gminie Bojanów należąca do diecezji Sandomierskiej.

Aktualnie Parafia Stany obejmuje następujące miejscowości: Stany, Bojanów, Załęże, Kozły, Maziarnię, Kołodzieje, Przyszów Łapówka, Przyszów Zapuście i Przyszów Katy oraz część Lasek.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Jeśli chodzi o organizację kościelną to rozwijała się ona etapami. Michał Amor Tarnowski ufundował w Stanach pierwszą kaplicę w 1697 roku, przy czym w źródłach historycznych przez cały wiek XVII nie ma wyraźnego przypisania Stanów do określonej parafii. Dopiero w 1727 w protokole powizytacyjnym parafii Grębów odnotowano, że wieś należała do tej właśnie parafii. Od połowy XVIII wieku z polecenia biskupa przemyskiego Stany otrzymały stałą opiekę duszpasterską. Kapłanem najbardziej zasłużonym w sprawie powołania nowej parafii w Stanach był Ks. Jan Gwalbert Przemykalski, wyświecony w roku 1775, a sprawujący funkcję proboszcza w Grębowie od 13 lutego 1794 roku. Wybudował on pierwszy drewniany kościół w 1802 roku na wzniesieniu 180 m n.p.m., który został konsekrowany przez przemyskiego sufragana biskupa Ignacego Łobosa dopiero w 1884 roku po jego odnowieniu.

Kościół został poświęcony Janowi Gwalbertowi, świętemu, który podejmując się reformy życia monastycznego w XI wieku we Włoszech, w Vallombrosa, niedaleko Florencji ustanowił opactwo oparte na regule św. Benedykta. Dziś św. Jan Gwalbert jest patronem pracowników leśnictwa.

Świątynię przyozdabiano poprzez kolejne lata. W tym czasie otrzymała ona kilka obrazów wykonanych przez lubelskiego malarza Władysława Garwickiego, a mianowicie obraz Jezusa Ukrzyżowanego na wzór krzyża z Limpias, Serca Jezusowego, św. Jana Gwalberta na koniu, i obraz św. Tekli, drugiej patronki kościoła. Ten ostatni poświęcono w 1816 roku. Chociaż erygowanie parafii nastąpiło w 1818 roku, to probostwo z pełnymi prawami, jakie mu przysługiwały, rozpoczęło funkcjonowanie dopiero po roku 1823.

Na podstawie ksiąg metrykalnych możemy się dowiedzieć, że pierwszym administratorem—kuratorem nowej parafii był Ks. Michał Kleczyński (18231825), kolejno ks. Jakub Dobrzyński (18251827), a ks. Kąkolewski nosi już tytuł proboszcza parafii Stany (18271836). W okresie hitlerowskim kościół zamknięto, a ludność wysiedlono ze względów wojskowych. Niemcy przeznaczyli kościół na opał i sprzedali go w 1942 r. mieszkańcowi z Dęby. Od zagłady obiekty sakralne zostały ocalone przez księdza Józefa Skoczyńskiego, duszpasterza ze Stalowej Woli, który uzyskał pozwolenie od Luftwaffe i w porozumieniu z kurią przemyską zgodę na przeniesienie ich do Stalowej Woli.

Tak więc cały kompleks sakralny wraz z wyposażeniem został ocalony i przetrwał okres okupacji. Planowano przenieść go na powrót do Stanów po zakończeniu działań wojennych. Po wojnie jednak, ze względu na wysoki koszt, zrezygnowano z przeniesienia kościoła, a odebrano jedynie wewnętrzny wystrój. Kościół stoi do dziś w Stalowej Woli pośród osiedlowych budynków przemysłowego miasta i w przedziwny sposób stał się kościołem — matką dla wszystkich kościołów i parafii, które powstały tam w okresie późniejszym. Nosi tytuł św. Floriana. Natomiast w Stanach, na miejscu dawnej świątyni, wybudowano nowy drewniany kościół w 1948 r. staraniem ks. Romana Dobrzańskiego.

Na początku lat osiemdziesiątych XX wieku ówczesny proboszcz Ks. Jan Kula podjął starania o budowę nowego murowanego kościoła, który powstał w latach 19811982 wg projektu Romana Gorczycy i Władysława Jagiełły.

Obiekty sakralne[edytuj | edytuj kod]

  • Kościół św. Jana Gwalberta i św. Tekli w Stanach
  • Kaplica w Bojanowie
  • Kaplica w Przyszowie

Grupy parafialne[edytuj | edytuj kod]

Żywy Różaniec, Apostolat Maryjny, Caritas

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ks. Wilhelm Gaj Piotrowski: Królewski Zamek w Przyszowie, Tuchów - Stalowa Wola 1998.
  • Ks. Wilhelm Gaj Piotrowski: Dionizy Garbacz, Kazimierz Jańczyk. Kościół św. Floriana w Stalowej Woli, Stalowa Wola 2007.
  • Dionizy Garbacz, Lilla Witrkowska: Od Rozwadowa do Stalowej Woli, 2001.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

  • Opis parafii na stronie Diecezji Sandomierskiej.