Pas Van Allena

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Pasy Van Allena

Pas Van Allena (pas radiacyjny) – obszar intensywnego promieniowania korpuskularnego, otaczającego Ziemię. Składa się z naładowanych cząstek o wielkiej energii (głównie elektronów i protonów), schwytanych w pułapkę przez ziemskie pole magnetyczne, w którym poruszają się one po trajektoriach zbliżonych do helis, których osie są równoległe do linii pola magnetycznego, łączących obydwa ziemskie bieguny magnetyczne. Cząstki te mogą powodować uszkodzenia komponentów elektronicznych satelity, przebywającego przez dłuższy czas w strefie oddziaływania pasów Van Allena.

Historia badań[edytuj | edytuj kod]

Pasy odkrył w 1958 roku amerykański astronom i badacz przestrzeni kosmicznej, James Alfred Van Allen, za pomocą licznika Geigera-Müllera, umieszczonego na pokładzie sztucznego satelity Ziemi o nazwie Explorer 1.

Od sierpnia 2012 roku dwa satelity NASA badają pasy radiacyjne w ramach misji Van Allen Probes[1].

Geometria i liczba pasów[edytuj | edytuj kod]

Wokół Ziemi istnieją zazwyczaj dwa naturalne pasy radiacyjne: wewnętrzny, który rozciąga się na odległości od 0,016 do 1,6 promienia Ziemi (100-200 do 10 000 km) od jej powierzchni i zawiera elektrony oraz jony dodatnie, oraz zewnętrzny, na odległościach od 3 do 10 promieni ziemskich (19 000 do 64 000 km), zawierający głównie wysokoenergetyczne elektrony[2][3]. Wewnętrzny pas znajduje się najbliżej powierzchni Ziemi w pobliżu wybrzeża Brazylii, jest to tzw. anomalia południowoatlantycka[4].

W 2012 w ramach misji Van Allen Probes odkryto, że czasami wokół Ziemi powstaje tymczasowy trzeci pas promieniowania. Został on odkryty po dużej erupcji słonecznej 31 sierpnia 2012. Wyrzucone w kierunku Ziemi cząsteczki spowodowały czasowe powstanie dodatkowego pasa radiacyjnego, który utrzymał się przez cztery tygodnie[5][6]. Znajdował się on pomiędzy dwoma głównymi pasami. Energie tworzących go elektronów były nie mniejsze niż 2 MeV[3].

Próbne wybuchy jądrowe w stratosferze mogą doprowadzić do utworzenia się sztucznego pasa radiacyjnego. Taka sytuacja miała miejsce m.in. po eksplozji termojądrowej Starfish Prime, przeprowadzonej przez Stany Zjednoczone w 1962 roku[7]. Satelity, których orbity przecinały nowo powstały pas, uległy uszkodzeniu; został utracony kontakt m.in. z satelitami Transit 4B i TRAAC. Agencja NASA wyraziła zaniepokojenie bezpieczeństwem astronautów z uwagi na znacznie zwiększoną dawkę promieniowania na niskiej orbicie okołoziemskiej.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. The Van Allen Probes: Honoring the Origins of Magnetospheric Science (ang.). NASA, 2012-11-09. [dostęp 2012-11-11].
  2. Claire Hartmann-Thompson: Applications of Polyhedral Oligomeric Silsesquioxanes (ang.). Google Books. [dostęp 2013-02-28].
  3. 3,0 3,1 How did a third radiation belt appear in the Earth's upper atmosphere?. W: UCLA Newsroom [on-line]. University of California, Los Angeles, 2013-06-20. [dostęp 2013-06-24].
  4. Anselmo Salles Paschoa, F. Steinhäusler: TENR - Technologically Enhanced Natural Radiation (ang.). Google Books. [dostęp 2013-02-28].
  5. NASA's Van Allen Probes Discover a Surprise Circling Earth (ang.). NASA, 2013-02-28. [dostęp 2013-02-28].
  6. Third Radiation Belt Discovered With UNH-led Instrument Suite (ang.). Institute for the Study of Earth, Oceans, and Space, 2013-02-28. [dostęp 2013-02-28].
  7. D.S Beall, C.O. Bostrom, D.J. Williams. Structure and decay of the Starfish radiation belt, October 1963 to December 1965. „J. Geophys. Res.”. 72 (13), s. 3403–3424, 1967. doi:10.1029/JZ072i013p03403. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]