Astronomia

Z Wikipedii

Wyobrażenie chińskiego astronoma

Kilka z kilkunastu teleskopów w obserwatorium Roque de los Muchachos na wyspie La Palma na Wyspach Kanaryjskich. Od lewej Teleskop Williama Herschela, Otwarty Teleskop Holenderski, Teleskop Zenitowy Carlsberg, Szwedzki Teleskop Słoneczny, Teleskop Izaaka Newtona i Teleskop Jacobus Kapteyna.

Astronomia (gr. ἀστρονομία) – nauka o ciałach niebieskich, ich budowie, ruchach, pochodzeniu i ewolucji oraz o materii rozproszonej w przestrzeni kosmicznej (zwanej też kosmosem). Astronomia, a ściślej jej dział zwany kosmologią, zajmuje się także Wszechświatem jako całością. Nazwa astronomia pochodzi z greki: ἄστρον astron (gwiazda) + νόμος nomos (prawo).

Astronomię można inaczej określić jako naukę o wszelkich obiektach i zjawiskach znajdujących się poza Ziemią.

Dzisiejsza astronomia jest ściśle związana z astrofizyką, która jest zastosowaniem praw fizyki do interpretacji wyników obserwacji astronomicznych. Związek ten jest tak głęboki, że dziś obie dziedziny są właściwie jednością. Mógł on powstać dzięki odkryciu, że ciała niebieskie składają się z takiej samej materii, jak wszystkie inne otaczające nas obiekty.

Obiekty, którymi zajmuje się astronomia, to ogół ciał niebieskich: planety, księżyce, planetoidy, gwiazdy, gwiazdozbiory, asocjacje gwiazd, gromady gwiazd, galaktyki, mgławice, gromady galaktyk, materia międzygwiazdowa, gaz międzygalaktyczny, materia egzotyczna, antymateria, materia ciemna, kwazary, czarne dziury i wiele innych. Astronomia zajmuje się badaniem procesów dotyczących tych ciał.

[edytuj] Historia

Początki astronomii sięgają czasów starożytnych, kiedy pierwotne cywilizacje zaczęły prowadzić regularne obserwacje nieba. Już ok. 3000 r. p.n.e. starożytne cywilizacje Babilończyków, Chińczyków i Egipcjan zaczęły dostrzegać pewne, powtarzalne prawa, jakimi rządzi się niebo. Astronomia, jako osobna nauka wyodrębniła się dopiero w starożytnej Grecji. Muzą astronomii jest Urania.

Duży wpływ w tamtych czasach miał Kościół. Przekonywał, że wiedza nie jest potrzebna człowiekowi, gdyż służy życiu doczesnemu i nie pomaga w zdobywaniu wiecznej szczęśliwości w niebie. W tamtych czasach głoszono poglądy cofające astronomię o wiele wieków wstecz. Np. Lucius Coecilius Firmianus Lactantius zwany Laktancjuszem (ok. 250-330) wyśmiał twierdzenie o kulistości Ziemi i dowodził, że jest ona płaska. Tak samo mnich Kosmas Indikopleustes na podstawie błędnie interpretowanych informacji zawartych w Biblii uznał, że wszechświat to gigantyczna skrzynia, w której na samym dnie leży płaska Ziemia.

[edytuj] Działy astronomii

[edytuj] Metody obserwacyjne

[edytuj] Sławni astronomowie

Astronom	Osiągnięcia
Hipparchos z Nikei oraz Ptolemeusz	Określił pozycje około tysiąca jasnych gwiazd, próbował wyjaśnić zagadki astronomiczne bez obalania jedynego słusznego w tamtych czasach geocentrycznego modelu wszechświata oraz sklasyfikował gwiazdy wg jasności obserwowanej.
Arystarch	Pierwsza osoba, która zaproponowała heliocentryczny model wszechświata.
Nasir al-Din Tusi	Ten perski astronom stworzył pierwszą wystawę całego systemu planetarnego, w płaskiej oraz sferycznej trygonometrii. Stworzył bardzo dokładne tabele ruchów planetarnych oraz nazwał wiele gwiazd. Jego system był najbardziej zaawansowanym w tamtym okresie i był używany do momentu wprowadzenia heliocentrycznego modelu wszechświata. Określił wartość precesji równonocy równą 51' oraz przyczynił się do skonstruowania astrolabium.
Mikołaj Kopernik	Na podstawie własnych obserwacji opracował heliocentryczny model Układu Słonecznego i napisał o tym dzieło De revolutionibus, które "rozpromowało" ten model w świecie.
Galileusz	Był pierwszym, który użył przyrządu optycznego, teleskopu, do obserwacji nieba. Za własne odkrycia został dożywotnio skazany przez edykt Inkwizycji na areszt domowy. Wyrok zniósł 359 lat później papież Jan Paweł II.
Tycho Brahe	Wybitny konstruktor instrumentarium astronomicznego okresu przedteleskopowego, zebrał materiał obserwacyjny stanowiacy podstawę prac Keplera.
Jan Kepler	Stwierdził, że orbity planet są eliptyczne, co zawarł w prawach Keplera.
Isaac Newton	Opublikował Philosophiae Naturalis Principia Mathematica (1687), zawierające fundamentalne w mechanice Zasady dynamiki Newtona, które wyjaśniły prawa Keplera dotyczące ruchu planet. Określił orbity planet.
Subrahmanyan Chandrasekhar	Zajmował się astrofizyką wnętrz gwiazdowych, znany głównie za określenie wpływu Szczególnej teorii względności na ewolucję gwiazd. Był pierwszym, który oszacował limit Chandrasekhara dla białych karłów.
Henrietta Leavitt	Skatalogowała gwiazdy pulsujące zwane Cefeidami znajdujące się w Obłokach Magellana. W 1912 r. odkryła związek między jasnością i okresem pulsacji Cefeid, dzięki czemu służą one do pomiaru odległości.
Edwin Hubble	Poprzez obserwacje Cefeid pokazał, że nasza Galaktyka nie jest jedyną we Wszechświecie. Przede wszystkim jednak odkrył rozszerzanie się Wszechświata (Prawo Hubble'a). Kosmiczny Teleskop Hubble'a został nazwany na jego cześć.