Paszport

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Skocz do: nawigacji, szukaj

Okładka polskiego paszportu

Paszport – dokument tożsamości wydany przez uprawniony organ państwa, uprawniający do przekraczania granic państwowych (niektóre państwa mogą wymagać dodatkowo wiz wjazdowych).

W technice paszport to dokument wystawiany dla urządzeń wymagających szczególnego nadzoru podczas eksploatacji - np. zbiorników ciśnieniowych kontrolowanych przez uprawnione firmy i urzędy dozoru technicznego, aby zapobiec ich rozerwaniu. Firmy zapisują w paszporcie wykonane próby mające na celu jak najwcześniejsze wykrycie ewentualnych uszkodzeń, a urzędy dozoru technicznego - dopuszczenia do eksploatacji tak wypróbowanego urządzenia na kolejne okresy.

[edytuj] Historia

Istnieje teoria tłumacząca etymologię słowa paszport. W średniowiecznej Europie, zwłaszcza we Francji oraz w licznych księstewkach włoskich mianem paszportu określano różnego rodzaju dokumenty pozwalające kupcom na wjazd do miasta o dowolnej porze (w języku starofrancuskim i łacinie ludowej pass oznaczało przechodzić, zaś port - bramę do miasta)^{[potrzebne źródło]}.

Przez wiele wieków w większości krajów nie istniał obowiązek posiadania paszportu jako dokumentu potrzebnego do podróży zagranicznej. Wyjątkiem była Carska Rosja oraz Imperium Osmańskie. Pierwsze znaczne uregulowania prawne i dokumenty do podróży zagranicznych zaczęto wprowadzać dopiero w XIX wieku. Pierwsze powszechne paszporty i obowiązek posiadania ich do przekraczania granic wprowadzono we Francji (1867), Imperium Brytyjskim (1873), Królestwie Włoch (1873) oraz USA (1889). W następstwie I wojny światowej znacznie zaostrzono prawo paszportowo-celne w Europie.

Po II wojnie światowej w krajach tzw. Bloku Sowieckiego wydawanie pozwoleń na wyjazdy zagraniczne i paszportów stało się bardzo ograniczone. Obecnie dzięki przemianom politycznym po 1989 oraz rozszerzeniu się Strefy Schengen, paszporty nie są już niezbędne do podróży pomiędzy większością krajów Europy.

[edytuj] Paszporty w Polsce po 1989 r.

Strona z paszportu sprzed 2001 wraz z pieczątkami widoczna w świetle UV.

Do 2001 wydawane były paszporty o granatowej okładce, ze srebrnym nadrukiem Rzeczpospolita Polska, w latach 2001-2006 wydawano paszporty o okładce w kolorze burgundzkiego wina, z podobnym, złotym nadrukiem. Paszporty te mogły być wydawane także od 1 stycznia do 27 sierpnia 2006, kiedy to zaczęto wprowadzać nowe wzory paszportów.

Od 1 stycznia 2006 wprowadzono nowy wzór paszportu, z zaznaczeniem członkostwa Polski w Unii Europejskiej. Od dnia 28 sierpnia 2006 wydawane są paszporty zawierające dane biometryczne zapisane w warstwie elektronicznej. Przed datą 22 czerwca 2009 (w przypadku paszportów wydawanych poza granicami państwa – 29 czerwca 2009) oznaczało to jedynie wizerunek twarzy posiadacza, od tego dnia wprowadzono także zapis odcisków dwóch palców (najczęściej są to palce wskazujące lewej i prawej dłoni).

Numery paszportów składały się z dwóch liter i siedmiu cyfr. W paszportach wydawanych po 2001 rozpoczęto serię AA, w której jedna z cyfr jest cyfrą kontrolną. Od 28 czerwca 2009 zaczęto wydawać biometryczne paszporty serii EA z odciskami palców zapisanymi w chipie RFID wtopionym w okładce paszportu.

Na dole strony paszportu z danymi osobistymi powtórzone są dane właściciela w postaci czytelnej dla komputera, co przyspiesza przetwarzanie danych na punktach granicznych. Zapis ten składa się z dwu linijek po 44 znaki wydrukowanych krojem pisma OCR-B. Dodatkowo dane te są uzupełnione o cyfrę kontrolną dla każdego pola cyfrowego oraz cyfrę kontrolną na końcu obejmującą większość danych z poprzednich pól. Nazwisko i imię w tym zapisie nie zawiera polskich znaków diakrytycznych i nie jest uwzględniane przy obliczaniu końcowej cyfry kontrolnej^[1].

Aby sprawdzić poprawność serii i numeru paszportu, należy najpierw zamienić litery na liczby, przypisując literom odpowiednio:

 A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z
10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35

Kolejnym krokiem jest wymnożenie tak uzyskanego ciągu liczb przez określone wagi. Wagi kolejnych liczb to: 7, 3, 9, 1, 7, 3, 1, 7, 3. Reszta z dzielenia sumy iloczynów przez 10 powinna być równa 0 (zero).

Przykład obliczeń (paszport służbowy Ministerstwa Spraw Zagranicznych, o numerze CC7999486):

Nr paszportu:  C    C    7    9    9    9    4    8    6
Wartość:      12   12    7    9    9    9    4    8    6
Wagi:          7    3    9    1    7    3    1    7    3
Iloczyny:     84   36   63    9   63   27    4   56   18
Sumowanie:    84 + 36 + 63 +  9 + 63 + 27 +  4 + 56 + 18 = 360

Reszta z dzielenia 360 przez 10 wynosi 0 (360 mod 10 = 0), więc jest to numer poprawny.

Polskie paszporty zachowują ważność przez 10 lat od wydania. Paszporty o starych wzorach nie podlegają obowiązkowej wymianie i są równorzędne z paszportami o nowym wzorze do czasu upłynięcia ich ważności. Oznacza to, że zgodnie z polskim prawem ostatnie paszporty o niebieskiej okładce przestaną być dokumentami uprawniającymi do przekroczenia granicy w roku 2011, a ostatnie niebiometryczne paszporty w kolorze burgundzkiego wina stracą ważność w roku 2016. Poszczególne państwa mogą jednak wprowadzać osobne przepisy imigracyjne dla posiadaczy różnych typów paszportów – do tej pory zrobiła to Kanada, gdzie od 1 stycznia 2009 roku z możliwości bezwizowego wjazdu korzystają tylko posiadacze paszportów biometrycznych.

Od momentu wstąpienia Polski do Wspólnot Europejskich do przekraczania granicy państwa z innymi krajami wspólnoty (a także niektórymi krajami spoza niej, np. Chorwacją) upoważnia również dowód osobisty. Od 21 grudnia 2007 roku Polska jest również częścią strefy Schengen, przez co w momencie przekraczania granicy w większości przypadków nie jest potrzebne okazanie żadnego dokumentu (jednak istnieje obowiązek posiadania przy sobie dowodu osobistego lub paszportu na wypadek kontroli na terytorium innego państwa strefy).