Trajan
| Trajan | |
 |
|
| Imiona | Marcus Ulpius Traianus |
| Panował jako | Imperator Caesar Marcus Ulpius Nerva Traianus Augustus |
| zaliczony w poczet bogów jako Divus Traianus | |
| Czas panowania | 27 stycznia 98 r. - 15 stycznia 117 r. |
| Dynastia | antonińska |
| Data urodzin | 18 września 53 r. - Italica |
| Data śmierci | 9 sierpnia 117 r. - Selinus |
| Moneta | |
 |
|
| Lista cesarzy rzymskich | |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Marek Ulpiusz Trajan (łac. Marcus Ulpius Traianus[1], ur. 18 września 53 w Italice[2], zm. 9 sierpnia 117 w Selinusie) – cesarz rzymski w latach 98-117.
Spis treści |
Rodzina i kariera [edytuj]
Trajan wywodził się z rodziny italskiego pochodzenia, która osiedliła się w Italice w prowincji Hispania Baetica (dzisiejsza południowa Hiszpania). [2] Był synem Marcusa Ulpiusa Trajanusa, dowódcy rzymskiego, którego Wespazjan uczynił konsulem i patrycjuszem, a później namiestnikiem Syrii w latach 73-77.[2] Matka Trajana nazywała się Marcia i była siostrą żony cesarza Tytusa - Marcii Furnilli.[3] Trajan miał siostrę - Ulpię Marcianę.[4]
Trajan był trybunem podczas rządów swego ojca w Syrii, później pełnił urząd kwestora i pretora, a następnie dowodził legionem w prowincji Hispania Tarraconensis[2]. W 89 roku stanął po stronie cesarza Domicjana podczas buntu legionów germańskich dowodzonych przez Saturnina, za co został nagrodzony konsulatem w 91 roku.[5][2] Spędził kilka lat w Rzymie, by potem zostać mianowany przez następcę Domicjana - Nerwę - dowódcą armii w prowincji Germania Superior.[2]
W październiku 97 roku bezdzietny i niemłody już Nerwa, zmagający się dodatkowo z nieufnością i oporem ze strony wojska, adoptował i dopuścił do współrządów Trajana - wtedy dowódcę najbliższej Rzymowi armii konsularnej.[6][1] Nerwa ogłosił swoją decyzję w świątyni Jowisza na Kapitolu, tuż po zwycięstwie rzymskim nad Dunajem.[6] Senat zatwierdził wybór cesarza nadając adoptowanemu tytuł Cezara.[6] Trzy miesiące później pod koniec stycznia 98 roku Nerwa zmarł nagle, pozostawiając rządy w cesarstwie Trajanowi.[5]
Panowanie [edytuj]
Prowadził politykę wyraźnie ekspansywną wyznaczając sobie za cel poszerzenie Cesarstwa Rzymskiego o tereny Dacji ze stolicą w Sarmizegethusie, bogate w rudy złota oraz tereny państwa partyjskiego, dysponującego dużymi zasobami kruszcowymi ze względu na handel prowadzony z Dalekim Wschodem. Wojna w Dacji (101 - 102, 105 - 106) zakończyła się zwycięstwem Trajana i utworzeniem nowej prowincji Dacja. Na wschodzie z kolei utworzono prowincję Arabii - teren zdobyty przez wodza Korneliusza Palmę, a po zwycięstwie nad Partami (113 - 115)[7] przyłączono do Rzymu Armenię (114)[8], Mezopotamię aż do Zatoki Perskiej i Adiabene (115)[8]. W związku z wybuchem powstania żydowskiego Trajan musiał jednak zrezygnować z dalszych podbojów, a zagarnięte na wschodzie tereny zostały po części zwrócone Partom przez Hadriana (Asyria i Mezopotamia). Odtworzona Armenia natomiast pozostała pod wpływami Rzymu.
Prowadzona przez Trajana polityka wewnętrzna charakteryzowała się współpracą z senatem (o czym może świadczyć nadany mu w 114 tytuł Optimus princeps - Trajan jako jedyny został nim obdarzony[8]) przy jednoczesnym umacnianiu własnej władzy. W późniejszych czasach, do nowo wybranego cesarza kierowano formułkę: "Sis felicior Augusto, melior Traiano" - bądź szczęśliwszy od Augusta, lepszy od Trajana. Cesarz dbał również o rozwój prowincji, niejednokrotnie prowadząc korespondencję z namiestnikami. Zachowały się do naszych czasów listy namiestnika Bitynii Pliniusza Młodszego. Trajan zasłynął z rozbudowy i zmodernizowania Circus Maximus, obiektu z VI wieku przed narodzeniem Chrystusa. Zbudował również Rzymianom nowe forum oraz zmodernizował port w Ostii. Za jego rządów Rzym stał się najwspanialszą metropolią świata. Trajan zmarł w Cylicji podczas powrotu z kampanii przeciw Partom.
Żoną Trajana była Plotyna (ok. 70 - 122/123).
Zobacz też [edytuj]
Przypisy [edytuj]
- ↑ 1,0 1,1 Jaczynowska 1995 ↓, s. 246
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Bowman, Garnsey i Rathbone 2000 ↓, s. 101
- ↑ Bowman, Garnsey i Rathbone 2000 ↓, s. 95
- ↑ Bowman, Garnsey i Rathbone 2000 ↓, s. 99
- ↑ 5,0 5,1 Bowman, Garnsey i Rathbone 2000 ↓, s. 96
- ↑ 6,0 6,1 6,2 Bowman, Garnsey i Rathbone 2000 ↓, s. 94-95
- ↑ Wikipedia "Wojny partyjsko-rzymskie" [1] 23.05.2009
- ↑ 8,0 8,1 8,2 Encyklopedia Powszechna PWN. T. 1-4. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987. ISBN 83-01-00000-7.
Bibliografia [edytuj]
- Maria Jaczynowska: Dzieje Imperium Romanum. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1995. ISBN 83-01-11924-1.
- Alan K. Bowman, Peter Garnsey, Dominic Rathbone: The Cambridge Ancient History: The High Empire, A.D. 70-192. T. 11. Cambridge University Press, 2000. ISBN 9780521263351.
Linki zewnętrzne [edytuj]
| Poprzednik Nerwa |
 |
Cesarz rzymski 98 - 117 |
|
Następca Hadrian |
