Pelikanowe
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
| Pelikanowe | |
| Pelecaniformes[1] | |
| Sharpe, 1891 | |
 pelikan australijski (Pelecanus conspicillatus) |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Gromada | ptaki |
| Podgromada | Neornithes |
| Nadrząd | neognatyczne |
| Rząd | pelikanowe |
| Rodziny | |
|
|
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Pelikanowe[2], pełnopłetwe, wiosłonogie (Pelecaniformes) – rząd ptaków z podgromady ptaków nowoczesnych Neornithes. Obejmuje gatunki prowadzące wodny tryb życia, zamieszkujące cały świat (choć niektóre rodziny zamieszkują tylko regiony cieplejsze do strefy podzwrotnikowej). Ptaki te charakteryzują się następującymi cechami:
- odżywiają się rybami
- doskonale pływają i nurkują do głębokości ok. 9 metrów (kormorany) dzięki specjalnej budowie łap, korzystając z ich napędu. Wszystkie palce, wraz z tylnym, są zwrócone ku przodowi i połączone błoną pławną na kształt wiosła. Ogon i skrzydła służą do sterowania pod wodą
- różne są metody polowania wiosłonogich: głuptaki i faetony nurkują za zdobyczną rzucając się na nią z powietrza, kormorany i wężówki nurkują z powierzchni wody, fregaty łapią zdobycz lecąc nad powierzchnią wody lub porywając ją innym ptakom, a pelikany celowo płoszą ryby. Wszystkie jednak potrafią łowić w mętnej wodzie posługując się, jak się przypuszcza, słuchem
- doskonale latają i szybują
- pelikany i kormorany nie tylko posiadają komory powietrzne w kościach, ale i pod skórą, co amortyzuje gwałtowne zetknięcie ciała z wodą
- dobrze rozwinięty gruczoł kuprowy szczególnie u głuptaków, co zapewnia suche pióra. Kormorany natomiast po nurkowaniu wachlowaniem suszą skrzydła.
- głuptaki i kormorany mogą całkowicie zamykać nozdrza by zapobiec wdarciu się wody do jamy nosowej
- gnieżdżą się kolonijnie
- jaja jednobarwne i pokryte kredową powłoką
- pisklęta wykluwają się nagie i ślepe. W czasie karmienia wkładają dzioby do gardzieli rodziców
Podział systematyczny [edytuj]
Do rzędu należą następujące rodziny[3][2][4]:
- Rodzina: ibisowate (Threskiornithidae)
- Rodzina: czaplowate (Ardeidae)
- Rodzina: warugi (Scopidae)
- Rodzina: trzewikodzioby (Balaenicipitidae)
- Rodzina: pelikany (Pelecanidae)
Do rzędu zalicza się również następujące rodziny wymarłe:
- Rodzina: Cladornithidae †
- Rodzina: Cyphornithidae †
- Rodzina: Elopterygidae †
- Rodzina: Odontopterygidae †
- Rodzina: Pelagornithidae †
- Rodzina: Pseudodontornithidae †
Do 2008 roku rząd pełnopłetwych liczył 6 rodzin[5]. Na podstawie badań genetycznych, zasugerowano że rodziny czaplowatych, warug, trzewikodziobów i ibisowatych zaliczane wcześniej do bocianowych, są bliżej spokrewnione z pelikanowymi[6]. Natomiast dla rodziny faetonów utworzono osobny rząd Phaethontiformes[7].
Przypisy
- ↑ Pelecaniformes w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
- ↑ 2,0 2,1 Nazwy polskie za: Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Pelecaniformes Sharpe, 1891 - Pelikanowe - Hamerkop, Shoebill And Pelicans. W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 5 grudnia 2010].
- ↑ Frank Gill, Minturn Wright & David Donsker: Order: Pelecaniformes (ang.). IOC World Bird List: Version 3.1. [dostęp 5 maja 2012].
- ↑ Joseph W. Brown, John Harshman: Pelecaniformes (ang.). Tree of Life Web Project. [dostęp 10 kwietnia 2009].
- ↑ Paweł Mielczarek, Włodzimierz Cichocki. Polskie nazewnictwo ptaków świata. „Notatki Ornitologiczne”. Tom 40. Zeszyt specjalny, 1999. ISSN 0550-0842.
- ↑ S. J. Hackett, R. T. Kimball, S. Reddy, R. C. Bowie i inni. A phylogenomic study of birds reveals their evolutionary history. „Science”. 320, s. 1763-1768, 27 sierpnia 2008. doi:10.1126/science.320.5884.1790b.
- ↑ Frank Gill, Minturn Wright & David Donsker: Order: Phaethontiformes (ang.). IOC World Bird List: Version 2.6. [dostęp 5 grudnia 2010].
