Pelikan brunatny
| Pelikan brunatny | |
| Pelecanus occidentalis[1] | |
| Linnaeus, 1766 | |
 |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Gromada | ptaki |
| Podgromada | Neornithes |
| Nadrząd | neognatyczne |
| Rząd | pelikanowe |
| Rodzina | pelikany |
| Rodzaj | Pelecanus |
| Gatunek | pelikan brunatny |
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |
 |
|
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Pelikan brunatny (Pelecanus occidentalis) – gatunek dużego ptaka z rodziny pelikanów (Pelecanidae) występujący w całej Ameryce, od Kanady, po Argentynę. W Polsce nie występuje.
Spis treści |
Systematyka [edytuj]
Po raz pierwszy opisany przez Karola Linneusza w 1766 roku.
Etymologia nazwy naukowej i polskiej [edytuj]
Jego polska nazwa nawiązuje do ubarwienia piór.
Charakterystyka [edytuj]
Morfologia [edytuj]
Wygląd zewnętrzny: Obie płci ubarwione jednakowo, ale samiec nieco większy od samicy. Upierzenie samca i samicy: głowa biała, czoło żółte, szyja kasztanowata, ciało szarobrązowe. Nogi czarne. Dziób szary. Upierzenie młodych: szarobrązowe z białym spodem ciała. Samce poza okresem lęgowym: mniejsza ilość barwy żółtej i ciemniejsza szyja.
Rozmiary:
- Długość ciała – 1,1 m
- Rozpiętość skrzydeł – 2 m
Waga: ok. 3,5 kg
Głos [edytuj]
- Zwykle milczy, czasami kracze. Pisklęta piszczą.
Występowanie [edytuj]
Środowisko [edytuj]
Najczęściej wybrzeża, urwiska, klify.
Zasięg występowania [edytuj]
Północną granicę zasięgu występowania wyznacza stan Waszyngton na zachodzie i północno-wschodnie stany USA na wschodzie, a południową – Peru i Galapagos na zachodzie i Brazylia na wschodzie. Sporadycznie spotykany na wschodnim i zachodnim wybrzeżu Kanady, w głębi USA oraz w południowej części Chile i Argentyny.
Pożywienie [edytuj]
Głównie żywi się rybami, czasem padliną. Rzuca się w locie w dół i nurkuje, nabierając pełny dziób wody z rybami, które następnie odcedza, wypluwając wodę i odlatuje. Mewy często atakują pelikany i starają się je zmusić do wypuszczenia zdobyczy, by same mogły ją złapać (kleptoparazytyzm).
Tryb życia [edytuj]
Jest to gatunek towarzyski. Poza porą lęgową żyje w stadach liczących ok. 50 ptaków, gromadzących się na wspólny sen i w miejscach, gdzie występują najlepsze ryby.
W porze gniazdowania stada stają się liczniejsze. Często można zaobserwować pelikany brunatne lecące w falistych rzędach, podążające za prowadzącym ptakiem.
Długość życia: ok. 15 – 25 lat
Rozród [edytuj]
Środowisko: Gniazdują w dołkach na ziemi lub na drzewach.
Gniazdo: Gniazda na ziemi są wysłane pierzem i ograniczone niskim kręgiem. Gniazda na drzewach zbudowane są ze źdźbeł i liści trzcin i umiejscowione na małej platformie z gałęzi. Niezależnie od miejsca gniazda, pelikany te gniazdują w koloniach.
Okres lęgowy [edytuj]
Jaja: Z reguły samica składa 3 jaja.
Wysiadywanie: Jaja są wysiadywane przez oboje rodziców. Okres wysiadywania trwa ok. 39 dni.
Pora lęgowa rozpoczyna się zazwyczaj wiosną.
Pisklęta: Młode wykluwają się nieopierzone, ale już po 2 tygodniach wyrasta im gęsty puch.
Rodzice karmią pisklęta na wpół strawionymi resztkami ryb. W pierwszych dniach życia dorosłe ptaki uchylają dziób i zakraplają z niego oleistą ciecz w dzioby młodych. Kiedy małe pelikany podrosną, same wsadzają rodzicom głowy do dzioba.
Wychowanie piskląt trwa najczęściej do 9 tygodni.
Status, zagrożenie i ochrona [edytuj]
Choć pelikan brunatny jest w USA i w innych rejonach pod ochroną, w latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych XX w. jego liczebność spadła w następstwie stosowania pestycydów w rolnictwie. Teraz jednak pelikany tak się rozmnożyły, że globalna populacja tego gatunku nie jest zagrożona.
Możliwości obserwacji [edytuj]
Zaobserwować go można na wybrzeżach.
Od innych pelikanów odróżnić go można po upierzeniu. Jest jedynym pelikanem, u którego pióra są kasztanowate. Reszta pelikanów jest cała biała lub z niewielką ilością brązu na skrzydłach lub innych częściach ciała.
Podgatunki [edytuj]
| Wyróżniane podgatunki | ||
|---|---|---|
| Pelecanus occidentalis occidentalis Linnaeus, 1766 |
Podgatunek nominatywny. Ameryka – od Kanady (sporadycznie) i USA, po Peru oraz sporadycznie Chile i Argentynę |
 |
| Pelecanus occidentalis carolinensis Gmelin, 1789 |
Wybrzeża Morza Karaibskiego i Morza Sargassowego; spotykany na wybrzeżach Karoliny Południowej i Wenezueli. | |
| Pelecanus occidentalis californicus Ridgway, 1884 |
Kalifornia (USA), Meksyk |
 |
| Pelecanus occidentalis murphyi Wetmore, 1945 |
Kolumbia, Ekwador | |
| Pelecanus occidentalis urinator Wetmore, 1945 |
Galapagos |
 |
Zobacz też [edytuj]
Przypisy
- ↑ Pelecanus occidentalis w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
- ↑ Pelecanus occidentalis. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
Bibliografia [edytuj]
- Gosler Andrew: Atlas Ptaków Świata. MULTICO Oficyna Wydawnicza, 2000. ISBN 83-7073-059-0.
- „Encyklopedia zwierząt od A do Z” Warszawa 1999 ISBN 83-908277-3-5.
