Pelikan brunatny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pelikan brunatny
Pelecanus occidentalis[1]
Linnaeus, 1766
Pelikan brunatny
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd pelikanowe
Rodzina pelikany
Rodzaj Pelecanus
Gatunek pelikan brunatny
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Pelikan brunatny (Pelecanus occidentalis) – gatunek dużego ptaka z rodziny pelikanów (Pelecanidae) występujący w całej Ameryce, od Kanady, po Argentynę. W Polsce nie występuje.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy opisany przez Karola Linneusza w 1766 roku.

Etymologia nazwy naukowej i polskiej[edytuj | edytuj kod]

Jego polska nazwa nawiązuje do ubarwienia piór.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Wygląd zewnętrzny: Obie płci ubarwione jednakowo, ale samiec nieco większy od samicy. Upierzenie samca i samicy: głowa biała, czoło żółte, szyja kasztanowata, ciało szarobrązowe. Nogi czarne. Dziób szary. Upierzenie młodych: szarobrązowe z białym spodem ciała. Samce poza okresem lęgowym: mniejsza ilość barwy żółtej i ciemniejsza szyja.

Rozmiary:

  • Długość ciała – 1,1 m
  • Rozpiętość skrzydeł – 2 m

Waga: ok. 3,5 kg

Głos[edytuj | edytuj kod]

  • Zwykle milczy, czasami kracze. Pisklęta piszczą.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Pelikan brązowy w locie w Santa Barbara

Środowisko[edytuj | edytuj kod]

Najczęściej wybrzeża, urwiska, klify.

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Północną granicę zasięgu występowania wyznacza stan Waszyngton na zachodzie i północno-wschodnie stany USA na wschodzie, a południową – Peru i Galapagos na zachodzie i Brazylia na wschodzie. Sporadycznie spotykany na wschodnim i zachodnim wybrzeżu Kanady, w głębi USA oraz w południowej części Chile i Argentyny.

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Głównie żywi się rybami, czasem padliną. Rzuca się w locie w dół i nurkuje, nabierając pełny dziób wody z rybami, które następnie odcedza, wypluwając wodę i odlatuje. Mewy często atakują pelikany i starają się je zmusić do wypuszczenia zdobyczy, by same mogły ją złapać (kleptoparazytyzm).

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Jest to gatunek towarzyski. Poza porą lęgową żyje w stadach liczących ok. 50 ptaków, gromadzących się na wspólny sen i w miejscach, gdzie występują najlepsze ryby.

W porze gniazdowania stada stają się liczniejsze. Często można zaobserwować pelikany brunatne lecące w falistych rzędach, podążające za prowadzącym ptakiem.

Długość życia: ok. 15 – 25 lat

Rozród[edytuj | edytuj kod]

Środowisko: Gniazdują w dołkach na ziemi lub na drzewach.

Gniazdo: Gniazda na ziemi są wysłane pierzem i ograniczone niskim kręgiem. Gniazda na drzewach zbudowane są ze źdźbeł i liści trzcin i umiejscowione na małej platformie z gałęzi. Niezależnie od miejsca gniazda, pelikany te gniazdują w koloniach.

Okres lęgowy[edytuj | edytuj kod]

Jaja: Z reguły samica składa 3 jaja.

Wysiadywanie: Jaja są wysiadywane przez oboje rodziców. Okres wysiadywania trwa ok. 39 dni.

Pora lęgowa rozpoczyna się zazwyczaj wiosną.

Pisklęta: Młode wykluwają się nieopierzone, ale już po 2 tygodniach wyrasta im gęsty puch.

Rodzice karmią pisklęta na wpół strawionymi resztkami ryb. W pierwszych dniach życia dorosłe ptaki uchylają dziób i zakraplają z niego oleistą ciecz w dzioby młodych. Kiedy małe pelikany podrosną, same wsadzają rodzicom głowy do dzioba.

Wychowanie piskląt trwa najczęściej do 9 tygodni.

Status, zagrożenie i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Choć pelikan brunatny jest w USA i w innych rejonach pod ochroną, w latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych XX w. jego liczebność spadła w następstwie stosowania pestycydów w rolnictwie. Teraz jednak pelikany tak się rozmnożyły, że globalna populacja tego gatunku nie jest zagrożona.

Możliwości obserwacji[edytuj | edytuj kod]

Zaobserwować go można na wybrzeżach.

Od innych pelikanów odróżnić go można po upierzeniu. Jest jedynym pelikanem, u którego pióra są kasztanowate. Reszta pelikanów jest cała biała lub z niewielką ilością brązu na skrzydłach lub innych częściach ciała.

Podgatunki[edytuj | edytuj kod]

Wyróżniane podgatunki
Pelecanus occidentalis occidentalis
Linnaeus, 1766
Podgatunek nominatywny. Ameryka – od Kanady (sporadycznie) i USA, po Peru oraz sporadycznie Chile i Argentynę
Brown pelican - natures pics.jpg
Pelecanus occidentalis carolinensis
Gmelin, 1789
Wybrzeża Morza Karaibskiego i Morza Sargassowego; spotykany na wybrzeżach Karoliny Południowej i Wenezueli.
Pelecanus occidentalis californicus
Ridgway, 1884
Kalifornia (USA), Meksyk
CABrownPelicanSI.jpg
Pelecanus occidentalis murphyi
Wetmore, 1945
Kolumbia, Ekwador
Pelecanus occidentalis urinator
Wetmore, 1945
Galapagos
Brown pelican Rabida Galapagos 1287417195.jpg

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Pelecanus occidentalis w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Pelecanus occidentalis. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]