Polska szkoła plakatu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Praca Jana Lenicy na niemieckim znaczku pocztowym

Polska szkoła plakatu – określenie powstałe w latach 60. XX w., używane wobec grupy polskich artystów-plakacistów, którzy zdobyli międzynarodowy rozgłos. Zajmowali się oni wykonywaniem plakatów o tematyce kulturalnej (film, przedstawienia teatralne, wystawy, przedstawienia cyrkowe).

Plakaty wykonywane przez przedstawicieli polskiej szkoły plakatu były bardzo zróżnicowane stylistycznie. Ich wspólnymi cechami były jednak lapidarność i oszczędność formy, ironia, nowatorskie liternictwo[1]. Charakter twórczości polskich plakacistów określany bywał jako styl „niezależności i bystrości rozumu”[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Zainteresowanie polskim plakatem rosło od 1948, kiedy to Henryk Tomaszewski, jeden z twórców polskiej szkoły plakatu, otrzymał pięć pierwszych nagród na Międzynarodowej Wystawie Plakatu Filmowego w Wiedniu[1]. Nagrodzone zostały plakaty: Baryłeczka, Ludzie bez skrzydeł, Obywatel Kane, Niepotrzebni mogą odejść, Symfonia pastoralna[3]. Od lat 40. polski plakat prezentowany był szeroko międzynarodowej publiczności.

W 1966 odbyło się I Międzynarodowe Biennale Plakatu – pierwsza na świecie cykliczna impreza poświęcona sztuce plakatu[4]. Złoty medal otrzymał Jan Lenica za plakat do opery Wozzeck Albana Berga wykonany w 1964[5] i określany jako „międzynarodowa ikona lat 60.”[2]. Dwa lata później otwarto w Wilanowie pierwsze na świecie Muzeum Plakatu.

Uznaje się, że szczytowy okres polskiej szkoły plakatu trwał od wczesnych lat 50. do w połowy lat 60., których zwieńczeniem były realizacje dla Opery Warszawskiej (tzw. złota seria) i Teatru Dramatycznego w Warszawie, oraz pełna humoru i fantazji seria plakatów cyrkowych.

Rok 1989 wraz ze zmianą ustroju społ.-politycznego w Polsce przyniósł istotną zmianę dla funkcjonowania plakatu. Gospodarka rynkowa i koniec mecenatu państwa znacznie obniżyły ilość wydawanych plakatów oraz ich artystyczny walor - szczególnie w dziedzinie plakatu filmowego, gdzie ambitny plakat funkcjonuje praktycznie w wąskiej niszy kin studyjnych. W tym pierwszym okresie lat 90. plakat artystyczny ocalał dzięki małej grupie kolekcjonerów oraz kilku istniejących galerii plakatu. Z początkiem nowego wieku można zauważyć ponowne zainteresowanie plakatem artystycznym, które z jednej strony czerpie z bogatych tradycji plakatu polskiego, z drugiej oparte jest na nowoczesnych formach projektowania graficznego.

Przedstawiciele[edytuj | edytuj kod]

Najważniejszymi przedstawicielami polskiej szkoły plakatu byli m.in. Henryk Tomaszewski, Tadeusz Trepkowskii, Eryk Lipiński, Roman Cieślewicz, Jan Lenica, Jan Młodożeniec, Franciszek Starowieyski, Waldemar Świerzy, Walerian Borowczyk, Wojciech Zamecznik, Wojciech Fangor, Julian Pałka, Marian Stachurski, Wiktor Górka, Józef Mroszczak, Rosław Szaybo, Maciej Hibner, Tadeusz Jodłowski, Maciej Urbaniec, Jerzy Treutler, Leszek Hołdanowicz, Marek Mosiński, Witold Janowski, Mieczysław Wasilewski oraz Andrzej Krajewski.

Zmiana Pokoleniowa[edytuj | edytuj kod]

W latach 70. zadebiutowała nowa generacja grafików, z których największym uznaniem cieszyli się: Wiesław Wałkuski, Witkor Sadowski, Jerzy Czerniawski, Stasys Eidrigevicius, Jan Jaromir Aleksiun, Eugeniusz Get-Stankiewicz, Jan Sawka, Mieczysław Górowski, Grzegorz Marszałek, Romana Kalarus i Andrzej Klimowski[potrzebne źródło].

Za kontynuatorów uważa się dziś takich twórców, jak Piotr Młodożeniec, Sebastian Kubica, Ryszard Kaja, Michał Sitek, Monika Starowicz, Jacek Ćwikła, Stefan Lechwar, Michał Batory, Ryszard Kajzer, Leszek Żebrowski, Mirosław Adamczyk.

Polnische Plakat Kunst[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Polnische Plakatkunst (film).

W latach 2008/2009 powstała seria filmów dokumentalnych poświęcona polskiej szkole plakatu. Każdy odcinek prezentuje jednego twórcę plakatów, bohaterami serii są m.in. Waldemar Świerzy, Wojciech Fangor, Franciszek Starowieyski, Rosław Szaybo, Maciej Hibner, Mieczysław Wasilewski. Cykl dokumentalny nosi tytuł Polnische Plakat Kunst. Producentem serii i autorem koncepcji był Robert Laus.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]