Primo Levi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Primo Levi
Data i miejsce urodzenia 31 lipca 1919
Turyn
Data i miejsce śmierci 11 kwietnia 1987
Turyn
Zawód pisarz, chemik
Rodzice Cesare Levi (1878–1942)
Ester Luzzati (1895-1991)
Małżeństwo Lucia Morpurgo
Dzieci Lisa Lorenza (ur. 1948), Renzo (ur. 1957)
Krewni i powinowaci siostra Anna Maria (ur. 1921)
Wikicytaty Primo Levi w Wikicytatach

Primo Levi (ur. 31 lipca 1919 w Turynie, zm. 11 kwietnia 1987 tamże) – pisarz i chemik włoski pochodzenia żydowskiego.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Mapa powrotu Leviego do ojczyzny opisana w książce La tregua

Jako uczestnik ruchu oporu został w 1943 aresztowany przez narodowych socjalistów i deportowany do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Monowitz, przeżył dzięki pracy w laboratorium chemicznym. Autor wstrząsających relacji zawartych w utworach autobiograficznych (m.in. Czy to jest człowiek, 1958, wyd. pol. 1978, 1996, 2008). Pisał również opowiadania fantastycznonaukowe (wybór pol. Najlepsza jest woda, 1983). Levi jest także autorem książki Pogrążeni i ocaleni (1986, wyd. pol. 2007) – filozoficznego studium nad przyczynami zachowań człowieka w obliczu śmierci i nieludzkiego traktowania w obozie koncentracyjnym.

Dwukrotnie po wojnie odwiedzał Auschwitz, w roku 1965 i 1982.

Zginął, spadając ze schodów w domu, w którym mieszkał. Jego śmierć powszechnie uznano za samobójstwo; niektórzy spośród jego znajomych jednak odrzucają wersję o odebraniu sobie życia, wskazując na fakt, że przed śmiercią Levi miał wiele dalekosiężnych planów, nie pozostawił także żadnej notki czy listu pożegnalnego. Bliska przyjaciółka Leviego, Rita Levi-Montalcini, zwróciła uwagę na fakt, że Levi będąc inżynierem chemikiem, miał do wyboru wiele pewniejszych metod odebrania sobie życia niż upadek ze schodów, który mógł zakończyć się nie zgonem, lecz paraliżem. Twierdziła również, że Levi przed śmiercią narzekał na uporczywe zawroty głowy, co mogłoby wskazywać na nieszczęśliwy wypadek.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

  • Se questo è un uomo (1947, pol. wyd. Czy to jest człowiek, 1978, 1996, 2008)
  • La tregua (1963)
  • Storie naturali (1966)
  • Vizio di forma (1971)
  • Il sistema periodico (1975)
  • L’osteria di Brema (1975)
  • Lilìt e altri racconti (1978)
  • La chiave a stella (1978)
  • La ricerca delle radici (1981)
  • Se non ora, quando? (1984)
  • Ad ora incerta (1984)
  • L’altrui mestiere (1985)
  • I sommersi e i salvati (1986, wyd. pol. Pogrążeni i ocaleni 2007)
  • Racconti e Saggi (1986)
  • The Black Hole of Auschwitz (2005)
  • Auschwitz Report (2006)
  • A Tranquil Star’ (2007)
  • The Magic Paint (2011)

Odniesienia w kulturze[edytuj | edytuj kod]

  • Peter Hammill poświęcił Leviemu utwór „Primo On The Parapet” wydanym na albumie The Noise z 1993.
  • Z inspiracji twórczością pisarza niemiecki zespół muzyczny Heaven Shall Burn nagrał dwa utwory: „The Drowned And The Saved” (na albumie Asunder z 2000) na kanwie książki Pogrążeni i ocaleni oraz „If This Is A Man” (wydany na albumach split Heaven Shall Burn & Fall Of Serenity z 1999 oraz The Split Program II z 2005) zainspirowany książką Czy to jest człowiek. Tekst tego drugiego utworu to wiersz autorstwa samego Primo Levi stanowiący wstęp do tejże książki.
  • Duńska grupa muzyczna Lack stworzyła utwór „Primo Levi” opublikowany na albumie Be There Pulse z 2005, zainspirowany osobą pisarza.
  • (4545) Primoleviplanetoida pasa głównego.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]