Rękojmia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Rękojmia – odpowiedzialność sprzedającego względem kupującego za wady fizyczne oraz prawne rzeczy sprzedanej. Stosowana przy umowie sprzedaży, ma również odpowiednie zastosowanie do innych stosunków prawnych.

Rękojmia w polskim prawie[edytuj | edytuj kod]

W polskim prawie cywilnym rękojmia jest uregulowana w art. 556–576 Kodeksu cywilnego.

Wady fizyczne i prawne[edytuj | edytuj kod]

Po nowelizacji Kodeksu cywilnego, tj. od 25 grudnia 2014 r. wada fizyczna polega na niezgodności rzeczy z umową[1].

Wcześniej wady fizyczne mogły polegać na:

  1. zmniejszeniu wartości, użyteczności rzeczy (np. przemakalność nieprzemakalnej kurtki),
  2. niekompletności (np. brak oprogramowania do komputera, brak dokumentacji),
  3. braku określonych właściwości (np. zawyżono parametry, użyto innych materiałów, brak odpowiednich walorów estetycznych, większe koszty eksploatacji).

Wady prawne mogą polegać tylko na tym, że:

  1. sprzedawana rzecz nie należy do sprzedającego, lecz jest własnością osoby trzeciej;
  2. sprzedawana rzecz jest obciążona prawem na rzecz osoby trzeciej (np. hipoteką albo zastawem);
  3. na sprzedawaną rzecz nałożono ograniczenie w zakresie korzystania lub rozporządzania nią wynikające z decyzji lub orzeczenia właściwego organu (np. zabezpieczenie rzeczy jako dowód w sprawie); w razie sprzedaży prawa sprzedawca jest odpowiedzialny także za istnienie prawa[2].

Ostatni z wymienionych przypadków wady prawnej wszedł w życie 25 grudnia 2014 r.

Żądania i obowiązki kupującego oraz sprzedawcy[edytuj | edytuj kod]

Uprawnienia kupującego z tytułu rękojmi są następujące:

  1. może żądać obniżenia ceny; obniżenie ceny powinno odzwierciedlać rzeczywiste obniżenie wartości sprzedanej rzeczy[3];
  2. może żądać usunięcia wady[4]; jeśli sprzedawca jest zarazem producentem kupujący może żądać naprawienia rzeczy;
  3. może żądać wymiany rzeczy na wolną od wad[4]; sprzedawca ponosi wszelkie wynikłe z tego tytułu koszty, np. transportu, ubezpieczenia, pakowania itp.[5];
  4. może odstąpić od umowy, ale tylko w przypadku, gdy wada nie jest nieistotna, tzn. nie pozwala na użytkowanie przedmiotu zgodnie z jego przeznaczeniem[6].

Sposób reklamacji wybiera kupujący.

Sprzedawca jest obowiązany wymienić rzecz wadliwą na wolną od wad lub usunąć wadę w rozsądnym czasie bez nadmiernych niedogodności dla kupującego[7].

Jeżeli rzecz wadliwa została zamontowana, kupujący może żądać od sprzedawcy demontażu i ponownego zamontowania po dokonaniu wymiany na wolną od wad lub usunięciu wady. W razie niewykonania tego obowiązku przez sprzedawcę kupujący jest upoważniony do dokonania tych czynności na koszt i niebezpieczeństwo sprzedawcy. Sprzedawca może odmówić demontażu i ponownego zamontowania, jeżeli koszt tych czynności przewyższa cenę rzeczy sprzedanej. Jeżeli kupującym jest konsument, może on żądać od sprzedawcy demontażu i ponownego zamontowania, jest obowiązany jednak ponieść część związanych z tym kosztów przewyższających cenę rzeczy sprzedanej albo może żądać od sprzedawcy zapłaty części kosztów demontażu i ponownego zamontowania, do wysokości ceny rzeczy sprzedanej[8].

Kupujący, który wykonuje uprawnienia z tytułu rękojmi, jest obowiązany na koszt sprzedawcy dostarczyć rzecz wadliwą do miejsca oznaczonego w umowie sprzedaży, a gdy takiego miejsca nie określono w umowie – do miejsca, w którym rzecz została wydana kupującemu[9].

Sprzedawca obowiązany jest przyjąć od kupującego rzecz wadliwą w razie wymiany rzeczy na wolną od wad lub odstąpienia od umowy[10]. Jeżeli kupujący będący konsumentem zażądał wymiany rzeczy lub usunięcia wady albo złożył oświadczenie o obniżeniu ceny, określając kwotę, o którą cena ma być obniżona, a sprzedawca nie ustosunkował się do tego żądania w terminie czternastu dni, uważa się, że żądanie to uznał za uzasadnione[11].

Przy sprzedaży między przedsiębiorcami kupujący traci uprawnienia z tytułu rękojmi, jeżeli nie dokonał tzw. aktów staranności (nie zbadał rzeczy w czasie i w sposób przyjęty przy rzeczach tego rodzaju i nie zawiadomił niezwłocznie sprzedawcy o wadzie, a w przypadku gdy wada wyszła na jaw dopiero później – jeżeli nie zawiadomił sprzedawcy niezwłocznie po jej stwierdzeniu)[12].

Okres rękojmi[edytuj | edytuj kod]

Rękojmia za wady fizyczne jest skuteczna przez okres 2 lat, a w przypadku budynku przez 5 lat, od dnia wydania rzeczy. Jeżeli kupującym jest konsument a przedmiotem sprzedaży jest używana rzecz ruchoma, odpowiedzialność sprzedawcy może zostać ograniczona, nie mniej niż do roku od dnia wydania rzeczy kupującemu[13]. Roszczenie o usunięcie wady lub wymianę rzeczy sprzedanej na wolną od wad przedawnia się z upływem roku, licząc od dnia stwierdzenia wady. Jeżeli kupującym jest konsument, bieg terminu przedawnienia nie może zakończyć się przed upływem okresu odpowiedzialności sprzedawcy z tytułu rękojmi[14]. Okres ten może zostać wydłużony, gdy sprzedawca wadę podstępnie zataił[15]. Okres rękojmi nie biegnie na nowo w przypadku wymiany towaru.

W przypadku rękojmi za wady prawne obowiązuje ten sam termin przedawnienia roszczenia o usunięcie wady lub wymianę rzeczy sprzedanej na wolną od wad, jednakże bieg tego terminu rozpoczyna się od dnia, w którym kupujący dowiedział się o istnieniu wady, a jeżeli kupujący dowiedział się o istnieniu wady dopiero na skutek powództwa osoby trzeciej – od dnia, w którym orzeczenie wydane w sporze z osobą trzecią stało się prawomocne[16].

Zmiana zakresu rękojmi i jej wyłączenie[edytuj | edytuj kod]

Strony mogą odpowiedzialność z tytułu rękojmi rozszerzyć, ograniczyć lub wyłączyć. Jeżeli kupującym jest konsument, ograniczenie lub wyłączenie odpowiedzialności z tytułu rękojmi jest dopuszczalne tylko w przypadkach określonych w przepisach szczególnych. Wyłączenie lub ograniczenie odpowiedzialności z tytułu rękojmi jest bezskuteczne, jeżeli sprzedawca zataił podstępnie wadę przed kupującym[17]. Rękojmią nie są objęte rzeczy nabyte w postępowaniu egzekucyjnym lub upadłościowym.

Rękojmia a gwarancja[edytuj | edytuj kod]

Kupujący może wykonywać uprawnienia z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy niezależnie od uprawnień wynikających z gwarancji. Wykonanie uprawnień z gwarancji nie wpływa na odpowiedzialność sprzedawcy z tytułu rękojmi. Jednakże w razie wykonywania przez kupującego uprawnień z gwarancji bieg terminu do wykonania uprawnień z tytułu rękojmi ulega zawieszeniu z dniem zawiadomienia sprzedawcy o wadzie. Termin ten biegnie dalej od dnia odmowy przez gwaranta wykonania obowiązków wynikających z gwarancji albo bezskutecznego upływu czasu na ich wykonanie[18].

Gwarancja może zawierać mniej korzystne postanowienia dla kupującego niż rękojmia, gdyż gwarant (importer, dystrybutor, producent lub sprzedawca towaru) samodzielnie określa swoje obowiązki i uprawnienia kupującego w razie niezgodności towaru z zapewnieniem co do jakości rzeczy sprzedanej wyrażonym w oświadczeniu gwarancyjnym. Gwarancja w przeciwieństwie do rękojmi jest fakultatywna.

Rękojmia a niezgodność towaru konsumpcyjnego z umową[edytuj | edytuj kod]

Od 1 stycznia 2003 do 25 grudnia 2014 obowiązywała ustawa z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2002 r. Nr 141, poz. 1176, z późn. zm.), która, jeśli dotyczy to konsumentów w rozumieniu tej ustawy (osób fizycznych, które nabywały rzecz ruchomą w celu niezwiązanym z działalnością zawodową lub gospodarczą), wykluczała stosowanie art. 556–581 Kodeksu cywilnego na rzecz instytucji niezgodności towaru konsumpcyjnego z umową. Ustawa z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (Dz. U. z 2014 r. Nr 0, poz. 827) uchyliła tę ustawę, wciągając instytucję niezgodności z umową do przepisów o rękojmi za wady rzeczy sprzedanej. Jednakże do umów zawartych przez konsumentów przed 25 grudnia 2014 r. stosuje się przepisy o niezgodności towaru konsumpcyjnego z umową.

Nowelizacja przepisów kodeksowych wynikała z chęci ujednolicenia przepisów o umowach sprzedaży; przy czym jej kształt jest wymuszony koniecznością dostosowania ustawodawstwa polskiego do uregulowań prawa unijnego.

Przypisy

  1. Art. 5561 § 1 Kodeksu cywilnego.
  2. Art. 5563 Kodeksu cywilnego.
  3. Art. 560 § 1 i 3 Kodeksu cywilnego.
  4. 4,0 4,1 Art. 561 § 1 Kodeksu cywilnego.
  5. Art. 5613 Kodeksu cywilnego.
  6. Art. 560 § 1 i 4 Kodeksu cywilnego.
  7. Art. 561 § 2 Kodeksu cywilnego.
  8. Art. 5611 § 1–3 Kodeksu cywilnego.
  9. Art. 5612 § 1 Kodeksu cywilnego.
  10. Art. 5614 Kodeksu cywilnego.
  11. Art. 5615 Kodeksu cywilnego.
  12. Art. 563 § 1 Kodeksu cywilnego.
  13. Art. 568 § 1 Kodeksu cywilnego.
  14. Art. 568 § 2 Kodeksu cywilnego.
  15. Art. 568 § 6 Kodeksu cywilnego.
  16. Art. 576 Kodeksu cywilnego.
  17. Art. 558 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego.
  18. Art. 579 § 1–3 Kodeksu cywilnego.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Scale of justice gold.png Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć prawnych w Wikipedii.