René Girard

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
René Girard

René Noel Teofil Girard (ur. 25 grudnia 1923 w Awinionie) - francuski uczony pracujący w USA, historyk, krytyk literacki, antropolog filozoficzny.

Życie[edytuj | edytuj kod]

Jego ojciec był kustoszem Musée Calvet w Awinionie i autorem pracy "Évocation du vieil Avignon"; był antyklerykałem sympatyzującym z lewicą w czasach V Republiki. Matka była wychowana w katolickim domu.

Girard ukończył École des Chartes i następnie wyjechał do Stanów Zjednoczonych, rozpoczynając naukową karierę od stanowiska asystenta na uniwersytecie w Indianie. W 1957 zaczął pracować na Uniwersytecie Johnsa Hopkinsa. W 1961 w wydawnictwie Bernard Grazsset wydał pierwszą książkę "Mensonge romantique et vérité romanesque" i został mianowany profesorem.

W 1966 zorganizował konferencję "Języki krytyki a nauki humanistyczne", w której udział wzięli min.: Lucien Goldmann, Roland Barthes, Jacques Lacan i Jacques Derrida. Konferencję uważa się za początek poststrukturalizmu w Ameryce[1].

W 1968 Girard przeniósł się na Uniwersytet Stanowy w Buffalo, a w 1972 opublikował "Sacrum i przemoc". W 1978 wydał "Rzeczy ukryte od założenia świata".

W 1980 przeniósł się do Stanfordu, gdzie założył ośrodek badań interdyscyplinarnych - "Interdisciplinary Center" .

17 maja 2005 r. został wybrany członkiem Akademii Francuskiej.

Prace i poglądy[edytuj | edytuj kod]

Zdaniem Girarda, kultura warunkowana jest przez dwa mechanizmy rządzące społeczeństwami: poszukiwanie kozła ofiarnego oraz pragnienie mimetyczne.

Tłumaczenia publikacji na język polski[edytuj | edytuj kod]

  • Prawda powieściowa i kłamstwo romantyczne, przeł. Karolina Kot, Warszawa 2001, Wydawnictwo KR, s. 324, ISBN 83-86989-97-1 (Mensonge romantique et vérité romanesque 1961)
  • Sacrum i przemoc, przeł. Maria i Jacek Plecińscy, Poznań 1993 (cz. I), 1994 (cz. II), Wydawnictwo Naukowe Brama, s. 238 i s. 251 ISBN 83-900255-6-6 (Le Violence et le Sacre 1972)
  • Rzeczy ukryte od założenia świata, fragment tłum. Mirosława Goszczyńska [w:] Literatura na świecie 1983, nr 12, s. 74-182, (Des choses cachées depuis la fondation du monde 1978)
  • Kozioł ofiarny, przeł. Mirosława Goszczyńska, Łódź 1987, 1991; Wyd. Łódzkie, s. 328, ISBN 83-218-0608-2 (Le Bouc Emissaire 1982)
  • Dawna droga, którą kroczyli ludzie niegodziwi, przeł. Mirosława Goszczyńska, Warszawa 1992, Wydawnictwo Spacja, s. 160 (La Route Antique des Hommes Pervers 1985)
  • Szekspir: teatr zazdrości, przeł. Barbara Mikołajewska, Warszawa 1996, Wydawnictwo KR, s. 456 ISBN 83-86989-08-4 (Shakespeare, les feux de l'envie 1990)
  • Widziałem szatana spadającego z nieba jak błyskawica, przeł. Ewa Burska, Warszawa 2002, Wyd. Pax, s. 212, ISBN 83-211-1643-4 (Je vois satan tomber comme l'éclair 1999)
  • Początki kultury, przeł. Michał Romanek, Kraków 2006, s. 276, Społeczny Instytut Wydawniczy Znak, ISBN 83-240-0753-9 ISBN 978-83-240-0753-0 (Origines de la culture: entretiens avec Pierpaolo Antonello et João Cezar de Castro Rocha 2004)
  • Edyp z plemienia Ugadugu, przeł. M. Tabor, [w:] „Brulion” 1991 nr 16, s. 84-88
  • Mord założycielski w myśl Nietzschego, przeł. Mirosława Goszczyńska, [w:] „Literatura Na Świecie” 1988 nr 8-9 (205-206), s. 414-434
  • Od Boskiej Komedii do socjologii powieści, przeł. M. Ochab, [w:] wyb. i opr. A. Mencwel, W kręgu socjologii literatury – Antologia tekstów zagranicznych, t. II Zagadnienia, interpretacje, Warszawa 1980, s. 252-253
  • Markus Müller, Wywiad z René Girardem, przeł. A. Mizińska-Kleczkowska [w:] Przemoc i filozofia (Lubelskie odczyty filozoficzne: zbiór ósmy), red. J. Mizińska, M. Kociuba, Lublin 2004, s. 155-171 (Wywiad w języku angielskim)
  • Logos Heraklita i Logos Jana (fragm. Rzeczy ukrytych od założenia świata), [w:] „Studia Filozoficzne" 1988 nr 10, s. 180-193
  • Pasja", czyli realizm Mela Gibsona, przeł. Liliana Sonik, [w:] Jan Budzyński, Łukasz Kubiak, Pasja - Przewodnik po filmie Mela Gibsona, 100 pytań i odpowiedzi, Warszawa 2004, s. 116-125 (dostęp online "Rzeczpospolita")
  • Myślenie apokaliptyczne po 11 września Rozmowa z René Girardem, przeł. Konrad Siemaszko, [w:] "44 Czterdzieści i Cztery" 2013 nr 6, s. 20-35

Opracowania[edytuj | edytuj kod]

  • Jacek Bartyzel, Rzeczy odsłonięte
  • Edwin Bendyk, Girard i Clausewitz (rec. Achever Clausewitz)
  • Jacek Bolewski Mit i prawda kultury: z inspiracji René Girarda, Warszawa 2007, Wyd. Towarzystwo Więź, ISBN 978-83-60356-32-6
  • Maciej Chrzanowski, Pragnienie a kultura. Perspektywy wykorzystania koncepcji antropologicznych René Girarda i Witolda Gombrowicza, [w:] „Mêlée” 2008 nr 2-3, s. 162-171
  • Jean-Marie Domenach, René Girard – Hegel chrystianizmu, przeł. C. Rowiński, [w:] „Literatura na świecie” 1983 nr 12 (149), s. 309-317
  • Marian Grabowski, René Girard – antropolog czy profeta?, [w:] Na obrzeżach sacrum, Poznań 1995, s. 121-129
  • Luc de Heusch, Ewangelia według św. Girarda, przeł. I. Badowska, [w:] „Literatura na świecie” 1983 nr 12 (149), s. 319-329
  • Dominika Jakubiak, Holocaust w świetle teorii René Girarda. Eskalacja mimetycznej przemocy, [w:] Przemoc i filozofia (Lubelskie odczyty filozoficzne: zbiór ósmy), red. J. Mizińska, M. Kociuba, Lublin 2004, s. 223-236
  • Maciej Kaczyński, Czy podmiotowość jest przeklęta? Piekło nowoczesności według René Girarda, [w:] „Teksty Drugie” 2000 nr 4, s. 124-130
  • Maciej Kociuba, Freudowski kompleks René Girarda – między apologią a odrzuceniem, [w:] red. P. Bursztyka, J. Michalik, Z. Rosińska, Freud i nowoczesność, Kraków 2008, s. 17-32
  • Maciej Kociuba, Znamię Kaina, [w:] Przemoc i filozofia (Lubelskie odczyty filozoficzne: zbiór ósmy), red. J. Mizińska, M. Kociuba, Lublin 2004, s. 203-222
  • Anna Maćkowiak, Morderstwo i mimesis w micie o Apollu i Marsjaszu, czyli o okrucieństwie i sztuce, [w:] „Mêlée” 2008 nr 1, s. 47-54
  • Jean Maisonneuve, Rytuały, mimetyzm i przemoc według René Girarda, [w:] Rytuały dawne i współczesne, przeł. M. Mroczek, Gdańsk 1995, s. 87-89
  • ks. Adam Romejko, Teoria mimetyczno-ofiarnicza. Wprowadzenie do antropologii René Girarda, [w:] „Studia Gdańskie” 2002-2003, t. 15-16, s. 55-64
  • ks. Adam Romejko, Lecz ja wiem: Wybawca mój żyje (Hi 19,25). Idea ofiary w myśl René Girarda, [w:] „Studia Gdańskie” 2007, t. 21, s. 59-77
  • ks. Adam Romejko, rec. Battling to the End. Conversation with Benoit Chantre, [w:] „Studia Gdańskie” 2012, t. 31, s. 415-418
  • Cezary Rowiński, Filozoficzne podstawy koncepcji człowieka René Girarda, [w:] „Studia Filozoficzne” 1981 nr 9 (190), s. 47-64
  • Cezary Rowiński, Myśl René Girarda, [w:] „Literatura na świecie” 1983 nr 12 (149), s. 296-308
  • Małgorzata Skórska, Objawienie Girarda, (rec. Kozła ofiarnego), [w:] „Fantastyka” 1987 nr 10, s. 59
  • Anna Urbańska, Koncepcja mimesis René Girarda, [w:] „Etnografia Polska”, t. XLI: 1997, z. 1- 2, s. 21-45
  • Lech Zdybel, Teoria spiskowa w świetle zasady kozła ofiarnego albo uwagi na marginesie politycznej mitologii, [w:] Przemoc i filozofia (Lubelskie odczyty filozoficzne: zbiór ósmy), red. J. Mizińska, M. Kociuba, Lublin 2004, s. 173-202
  • Ireneusz Ziemiński, Hiob René Girarda (rec. Dawnej drogi, którą kroczyli ludzie niegodziwi), [w:] „Znak” 1993 nr 4 (455), s. 179-183
  • „Studia Gdańskie” 2013 tom XXXII (tom poświęcony myśli René Girarda)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Wprost, 03.05.2009, str.37.