Fiodor Dostojewski

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Fiodor Dostojewski
Imiona i nazwisko Фёдор Миха́йлович Достое́вский
(Fiodor Michajłowicz Dostojewski)
Data i miejsce urodzenia 30 października 1821
Rosja Moskwa
Data i miejsce śmierci 28 stycznia 1881
Rosja Sankt Petersburg
Dziedzina sztuki Powieść
Styl Powieść psychologiczna
Zdjęcia w Commons Zdjęcia w Commons
Cytaty w Wikicytatach Cytaty w Wikicytatach

Fiodor Michajłowicz Dostojewski (ros. Фёдор Миха́йлович Достое́вский (ur. 30 października 1821 (11 listopada ns.) w Moskwie, zm. 28 stycznia 1881 (9 lutego ns.) w Sankt Petersburgu) – pisarz rosyjski. Uważany za mistrza prozy psychologicznej i jednego z najważniejszych powieściopisarzy, nie tylko literatury rosyjskiej, ale i światowej.

Spis treści

[edytuj] Biografia

Fiodor (Teodor) Dostojewski urodził się jako drugi syn ordynatora wojskowego szpitala w Moskwie. Miał sześcioro rodzeństwa: Michaiła, Warwarę, Andrieja, Wierę, Nikołaja i Aleksandrę. Ojciec Dostojewskiego był również właścicielem dwóch wiosek: Darowoje i Czeremosziny. W tej ostatniej został przez swoich chłopów zamordowany (1839). W lutym 1837 umarła matka pisarza, a w styczniu 1838 pod wpływem ojca Dostojewski wstąpił do Wojskowej Szkoły Inżynieryjnej mieszczącej się w Zamku Michajłowskim w Petersburgu. Szkołę ukończył w 1843 roku, a następnie służył w wojsku jako inżynier-podporucznik. Zaledwie po roku zdecydował się jednak porzucić armię i rozpocząć karierę pisarską. Opuszcza armię w randze inżyniera-porucznika. Pierwsza jego książka Biedni ludzie (1846, niektóre wydawnictwa podają datę 1845, ale jest to data napisania, a nie wydania książki), wzruszyła samego Bielińskiego, jednego z bardziej znanych krytyków, co ułatwiło pisarzowi postawienie pierwszych kroków na scenie literackiej. Dostojewski wydawał kolejne książki: Sobowtóra, Białe noce, Nietoczkę Niezwanową, Gracza. Uważa się, że większość książek z pierwszego okresu twórczości Dostojewskiego nie dorównuje jego późniejszym dziełom. Wymienione wyżej książki zapewniły mu oczywiście pewną sławę i opinię dobrego pisarza, ale to nie dzięki nim przeszedł do historii literatury.

Do 1849 roku Fiodor Dostojewski należał do tzw. Koła Pietraszewskiego, którego poglądy określano jako zapadniczelstwo (ros. zapad - zachód). Krytykowali oni samodzierżawie carskie i zacofanie kulturowe, społeczne i ekonomiczne państwa. Reformy w Rosji powinny przebiegać tak, aby zbliżać ustrój społeczny i warunki życia do panujących w Europie Zachodniej. Członkowie tej organizacji zostali w kwietniu 1849 aresztowani przez funkcjonariuszy carskiej tajnej policji. Dostojewski został osadzony w twierdzy aleksiejewskiej. Komisja Sądu Wojskowego 16 listopada 1849 skazała piętnastu spiskowców na karę śmierci. Wśród skazanych znalazł się Dostojewski. Dnia 22 grudnia 1849 tuż przed wykonaniem egzekucji car zamienił ich kary na zesłanie oraz służbę wojskową w stopniu szeregowca. Dostojewskiego osadzono w katordze w Omsku w styczniu 1850, z której zwolniono go po czterech latach. Następnie został wcielony do 7 batalionu liniowego w Semipałatyńsku w Kazachstanie. Czas katorgi Dostojewski opisał w Wspomnieniach z domu umarłych. W Siempałatyńsku poznaje Marię Isajewą, która po śmierci męża zostaje 6 lutego 1857 żoną pisarza. W 1859 dostaje zezwolenie na powrót z zesłania. Udaje się najpierw do Tweru, a potem uzyskuje zezwolenie na osiedlenie się w Petersburgu. Od stycznia 1861 Dostojewski redaguje "Wriemia", pismo założone przez jego brata, Michała, które zostaje w 1863 zamknięte przez cenzurę za rzekome propolskie sympatie. U Dostojewskiego w tym okresie nastąpiła znacząca przemiana, przestał być przeciwnikiem ustroju panującego w Rosji i coraz mniej dobrego widział w Europie Zachodniej. Po powrocie z zesłania i odbyciu służby wojskowej udało mu się uzyskać pozwolenie na wyjazd na zachód. W następnych latach wyjeżdżał wiele razy i z każdej wyprawy powracał z coraz mocniejszym przeświadczeniem o rozkładzie moralnym i religijnym Zachodu. Teraz Dostojewski uważał, że to Rosja i prawosławie są jedynym ratunkiem dla Słowian. Sądził, że Słowianie powinni się zjednoczyć i to zjednoczenie powinno odbyć się pod przewodnictwem Rosji, jako najsilniejszego państwa słowiańskiego. W tym duchu napisane są też kolejne książki Dostojewskiego. Wzrósł także ich poziom literacki, a przede wszystkim głębia psychologiczna. W napisanych niewiele po powrocie z Rosji Wschodniej Skrzywdzonych i poniżonych widać już zupełnie innego autora niż w jego wcześniejszych książkach.

Większy rozgłos przyniosła Dostojewskiemu powieść Zbrodnia i kara. Powieść charakteryzuje się nowatorstwem formalnym i konstrukcyjnym, mistrzostwem ukazania całej złożoności ludzkiej świadomości, a także głębią analizy psychologicznej.

Choć był nastawiony antypolsko, to mówił biegle po polsku i znał dobrze polską literaturę - w szczególności Mickiewicza[1].

[edytuj] Najważniejsze dzieła

Przypisy

  1. ↑ Norman Davies, Boże Igrzysko. Historia Polski, Kraków 2008

[edytuj] Linki zewnętrzne

Źródło „http://pl.wikipedia.org/wiki/Fiodor_Dostojewski”
Utwórz książkę