Rożnica

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Rożnica
Zabudowania dworskie
Zabudowania dworskie
Państwo  Polska
Województwo świętokrzyskie
Powiat jędrzejowski
Gmina Słupia
Tablice rejestracyjne TJE
SIMC 0269067
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Rożnica
Rożnica
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Rożnica
Rożnica
Ziemia 50°36′28″N 20°01′20″E/50,607778 20,022222Na mapach: 50°36′28″N 20°01′20″E/50,607778 20,022222
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Rożnicawieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie jędrzejowskim, w gminie Słupia[1]. Rożnica położona jest około 4 km na wschód od Słupi, od południowego – zachodu graniczy z Sosnowcem (gm. Sędziszów). Wieś należy do parafii św. Piotra i Pawła w Sędziszowie.

Pierwsze wzmianki historyczne o tej miejscowości pochodzą z wieku XIV, kiedy to Rożnica była własnością syna wojewody sandomierskiego Mściwoja z Krzelowa, Mściwoja z Kwiliny i Rożnicy herbu Lis.

W pierwszej połowie XIX wieku była tu gorzelnia, a majątek posiadał folwarki: Modlin (Podczarne) i Nową Wieś.

Przez następne lata Rożnica była w rękach różnych właścicieli. Ostatnim z dziedziców był Antoni Badeni. Na cmentarzu kościelnym w Sędziszowie znajduje się jego nagrobek (zm. 1928r.) i jego żony, Petroneli z Kiełczewskich (zm. 1933r.).

Majątek został rozparcelowany już podczas I wojny światowej.

Pałac w Rożnicy powstał na wzór renesansowych włoskich willi w 1900r., przy którym w latach 20. wzniesiono oficyny utrzymane w „stylu dworkowym”. Wybudowany jest na łagodnym wzniesieniu. Front budynku zwrócony jest na stronę południową. Po dziesięciu stopniach wchodzi się na taras, a nad tarasem jest balkon, wsparty na czterech kolumnach. Pałac liczy 43 pomieszczenia. W zachowanej gdzieś w starociach notatce niewiadomego pochodzenia można przeczytać „...piętrowy, z dachem łamanym w styl francuski, kryty gontem, z kaplicą, salą balową, z trzema tarasami. Na dole piękny hol sześcioboczny, z każdej ściany drzwi do jadalni, salonów, gabinetu i kancelarii. Piękne stiuki, kosztowne tapety, marmurowe kominki i posadzki z różnokolorowego drewna. W tym stanie budynek był jeszcze roku 1906”.

Pałac otoczony jest starym parkiem. Rosło tam dużo pięknych okazów drzew, ale podczas II wojny światowej część z nich zostało wyciętych przez Niemców.

W latach międzywojennych mieściła się w pałacu dwuletnia szkoła rolnicza. Praktykę rolniczą młodzież odbywała w tzw. resztówce, pozostałej po parcelacji dóbr ziemskich. Rożnica w tym czasie stała się ośrodkiem postępu i kultury rolniczej.

Podczas II wojny światowej pałac rożnicki był pod administracją niemiecką.

W okresie powojennym w pałacu mieściła się ponownie szkoła rolnicza z internatem, a w 1953r. za sprawą wybitnego pedagoga i działacza kulturalno-oświatowego Waldemara Babinicza, przybyłego z pobliskich Pawłowic, powstało liceum kulturalno-oświatowe.

W kwietniu 1958 r. nastąpiło oficjalne reaktywowanie Uniwersytetu Ludowego w Rożnicy. I od tego momentu rozpoczął się najciekawszy okres w historii UL Ziemi Kieleckiej im. Stefana Żeromskiego. Częstymi gośćmi UL byli znakomici literaci, artyści i naukowcy. Pałac rożnicki gościł w swoich progach m.in. Juliana Przybosia, Władysława Broniewskiego, Stanisława Wygodzkiego, Igora Newerlego, Ernesta Brylla i wielu innych.

Waldemar Babinicz wraz z rodziną opuścił Rożnicę w 1968r., a właściwie został z tej placówki usunięty. Przygotowywał bowiem wszechstronnie wykształconych ludzi kultury, a miał wychowywać tylko działaczy młodzieżowych.

W latach 70. w pałacu zorganizowano koszary wojskowe dla żołnierzy, uczestniczących w ostatniej wielkiej budowie PRL-u Linii Hutniczo-Siarkowej „LHS”.

W 1985r. obiekt przekazano gminie.

Pałac stał opustoszały i zniszczony. W 2000r. gmina sprzedała prywatnemu nabywcy z nadzieją, że ten przywróci obiektowi dawną świetność.

Rożnicę zamieszkuje 539 osób w 214 domach.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • pałac murowany z I poł. XIX w.; mieścił się w nim niegdyś Uniwersytet Ludowy (UL), prowadzony przez Waldemara Babinicza; w późniejszym okresie budynek należał do Wojska Polskiego; obecnie zrujnowany.

Przypisy

  1. Główny Urząd Statystyczny: Rejestr TERYT. [dostęp 2013-03-1].