Województwo świętokrzyskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Województwo świętokrzyskie
Herb województwa świętokrzyskiego Flaga województwa świętokrzyskiego
Herb województwa Flaga województwa
Swietokrzyskie (EE,E NN,N).png
Województwo świętokrzyskie na mapie Polski
Siedziba wojewody
Siedziba sejmiku
Herb miasta Kielce.svg Kielce
Urząd Wojewódzki Kielce,
al. IX Wieków Kielc 3
Wojewoda Bożentyna Pałka-Koruba
Urząd Marszałkowski Kielce,
al. IX Wieków Kielc 3
Marszałek Adam Jarubas
Powierzchnia 11 710,50 km²
Ludność 1 278 166[1] mieszk.
(2011)
Gęstość zaludnienia 108[1] mieszk./km²
Urbanizacja 45%
Tablica rejestracyjna T
TERYT 26
Kod ISO PL-SK
Podział administracyjny województwa świętokrzyskiego
Powiaty województwa świętokrzyskiego
miasta na prawach powiatu 1
powiaty 13
gminy miejskie 5
miejsko-wiejskie 26
wiejskie 71
Adres urzędu
wojewódzkiego
al. IX Wieków Kielc 3
25-516 Kielce
Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg Województwo świętokrzyskie w Wikipodróżach
Świętokrzyski Urząd Wojewódzki
Oficjalna strona województwa świętokrzyskiego
Swietokrzyskie mapa fizyczna.png
Sanatorium Marconi w Busku-Zdroju

Województwo świętokrzyskie – jednostka podziału administracyjnego w południowej części centralnej Polski, jedno z 16 województw utworzonych w 1999 r. W przybliżeniu obejmuje większą część obszaru dawnego województwa kieleckiego, część tarnobrzeskiego (powiaty opatowski, sandomierski i staszowski) oraz skrawki radomskiego, piotrkowskiego i częstochowskiego.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Położenie administracyjne[edytuj | edytuj kod]

Województwo jest położone w południowo-wschodniej Polsce i graniczy z województwami[2]:

  • województwo lubelskie lubelskim na długości 33,1 km na wschodzie
  • województwo łódzkie łódzkim na długości 152,1 km na północnym-zachodzie
  • województwo małopolskie małopolskim na długości 178,4 km na południu
  • województwo mazowieckie mazowieckim na długości 200,3 km na północy
  • województwo podkarpackie podkarpackim na długości 81,6 km na południowym-wschodzie
  • województwo śląskie śląskim na długości 137,9 km na zachodzie

Położenie fizycznogeograficzne[edytuj | edytuj kod]

Świętokrzyskie leży w obrębie Wyżyny Małopolskiej, na obszarze obejmującym:

Topografia[edytuj | edytuj kod]

Położenie województwa wyznaczone jest przez jego krańcowe punkty:

Część granic województwa jest naturalna – na południowym wschodzie i wschodzie wyznacza je Wisła, na zachodzie Pilica. Prawie cały region (z wyjątkiem jednej z dzielnic Sandomierza) położony jest w lewostronnej części dorzecza Wisły.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 31 grudnia 2010 r.[3]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 1 266 014 100 649 552 51,3 616 462 48,7
powierzchnia 11 710,50 km²
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
108,1 55,5 52,6

Struktura wyznaniowa[edytuj | edytuj kod]

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Województwo składa się z 14 powiatów (w tym miasto na prawach powiatu Kielce) oraz 102 gmin. W tym, z 5 gmin miejskich (Kielce, Ostrowiec Świętokrzyski, Starachowice, Skarżysko-Kamienna i Sandomierz), 26 gmin miejsko-wiejskich oraz 71 gmin wiejskich.

Na terenie województwa znajduje się 31 miast i 2542 wsi.

Powiaty[edytuj | edytuj kod]

grodzkie:

ziemskie:

Miasta[edytuj | edytuj kod]

Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
KIELCE
KIELCE
Ostrowiec Świętokrzyski
Ostrowiec Świętokrzyski
Starachowice
Starachowice
Skarżysko-Kamienna
Skarżysko-Kamienna
Sandomierz
Sandomierz
Końskie
Końskie
Busko-Zdrój
Busko-Zdrój
Jędrzejów
Jędrzejów
Staszów
Staszów
Pińczów
Pińczów
Włoszczowa
Włoszczowa
Suchedniów
Suchedniów
Połaniec
Połaniec
Opatów
Opatów
Sędziszów
Sędziszów
Stąporków
Stąporków
Kazimierza Wielka
Kazimierza Wielka
Ożarów
Ożarów
Chęciny
Chęciny
Chmielnik
Chmielnik
Małogoszcz
Małogoszcz
Ćmielów
Ćmielów
Kunów
Kunów
Daleszyce
Daleszyce
Wąchock
Wąchock
Koprzywnica
Koprzywnica
Bodzentyn
Bodzentyn
Osiek
Osiek
Zawichost
Zawichost
Skalbmierz
Skalbmierz
Działoszyce
Działoszyce
Geographylogo.svg
Rozmieszczenie miast w województwie świętokrzyskim

W województwie świętokrzyskim jest 31 miast, w tym 1 miasto na prawach powiatu. Miasta zostały uszeregowane według liczby mieszkańców (malejąco). Pogrubioną czcionką oznaczono miasta powiatowe. Dane liczbowe podane według stanu na 31 grudnia 2010 r.[4]

Herb Miasto Powiat Ludność Pow.
[km²]
Gęst. zal.
[os./km²]
Herb miasta Kielce.svg Kielce na prawach powiatu 203804 109,65 1859
POL Ostrowiec Świętokrzyski COA.svg Ostrowiec Świętokrzyski ostrowiecki 71959 46,43 1550
Starachowice herb.svg Starachowice starachowicki 51605 31,82 1622
Skarzysko kamienna herb.svg Skarżysko-Kamienna skarżyski 47525 64,39 738
POL Sandomierz COA.svg Sandomierz sandomierski 24375 28,69 850
POL Konskie COA PioM.svg Końskie konecki 19962 17,70 1128
POL Busko-Zdrój COA.svg Busko-Zdrój buski 16742 12,28 1363
Gmina Jędrzejów herb.svg Jędrzejów jędrzejowski 16139 11,37 1419
Staszow herb.svg Staszów staszowski 15108 26,88 562
POL Pińczów COA.svg Pińczów pińczowski 11303 14,33 789
POL gmina Włoszczowa COA.svg Włoszczowa włoszczowski 10657 30,30 352
POL Suchedniów COA.svg Suchedniów skarżyski 8635 59,40 145
POL Połaniec COA.svg Połaniec staszowski 8227 17,41 473
POL Opatów COA.svg Opatów opatowski 6658 9,36 711
POL Sędziszów COA.svg Sędziszów jędrzejowski 6639 7,92 838
POL Stąporków COA.svg Stąporków konecki 5848 10,94 535
POL Kazimierza Wielka COA.svg Kazimierza Wielka kazimierski 5575 5,33 1046
POL gmina Ożarów COA.svg Ożarów opatowski 4661 7,79 598
Gmina checiny herb.svg Chęciny kielecki 4304 14,13 305
Gmina chmielnik herb.svg Chmielnik kielecki 3891 7,80 499
POL Małogoszcz COA.svg Małogoszcz jędrzejowski 3849 9,68 398
POL Ćmielów COA.svg Ćmielów ostrowiecki 3176 13,34 238
POL Kunów COA.svg Kunów ostrowiecki 3040 7,26 419
Gmina daleszyce herb.svg Daleszyce kielecki 2953 15,50 191
POL Wąchock COA.svg Wąchock starachowicki 2744 16,02 171
POL gmina Koprzywnica COA.svg Koprzywnica sandomierski 2540 17,90 142
Gmina bodzentyn herb.svg Bodzentyn kielecki 2223 8,65 257
POL Osiek COA.svg Osiek staszowski 2001 17,43 115
POL Zawichost COA.svg Zawichost sandomierski 1813 20,29 89
POL Skalbmierz COA.svg Skalbmierz kazimierski 1310 7,13 184
POL Działoszyce COA.svg Działoszyce pińczowski 991 1,92 516
570257 669,04 852

Warunki naturalne[edytuj | edytuj kod]

Formacje skalne na szczycie Bukowej Góry

Charakterystycznym elementem województwa są Góry Świętokrzyskie stanowiące centrum Wyżyny Kieleckiej. Góry wpływają na klimat regionu, zaostrzając go. Średnia roczna temperatura powietrza wynosi 5,7 °C w Łysogórach do 8,2 °C w rejonie Sandomierza. Rozpiętość temperatur jest znaczna, w lecie sięga 32-33 °C, zimą spada nawet do –35 °C. Najcieplejsze regiony to Niecka Nidziańska i Kotlina Sandomierska.[potrzebne źródło]

Średnie roczne opady wynoszą 602,8 mm, przy czym silnie zależą od ukształtowania terenu. W Łysogórach sięgają 840 mm, podczas gdy na wschodnią część Niecki Nidziańskiej i Kotliny Sandomierskiej przypada 550 mm. Na terenie województwa przeważają wiatry zachodnie o prędkości 3 m/s. Rzadsze są wiatry wschodnie i południowo-wschodnie.[potrzebne źródło]

Przez świętokrzyskie przepływają rzeki: Wisła (górna i środkowa), Pilica, Nida, Nidzica, Lubrzanka, Kamienna, Czarna Włoszczowska, Czarna Konecka, Czarna Staszowska, Wschodnia i wiele mniejszych.

Ochrona przyrody[edytuj | edytuj kod]

Rzeka Wschodnia

Formy ochrony przyrody w województwie świętokrzyskim.

Nauka i oświata[edytuj | edytuj kod]

Biblioteka Główna Politechniki Świętokrzyskiej

W Kielcach działają dwie państwowe uczelnie wyższe:

Uczelnie niepubliczne:

Ponadto na terenie województwa znajdują się:

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Centrum Usług Satelitarnych w Psarach-Kątach - obecnie zlikwidowane

Główne gałęzie przemysłu – hutniczy Celsa Huta Ostrowiec (Ostrowiec Świętokrzyski), metalowy (Skarżysko-Kamienna), maszynowy (Starachowice), materiałów budowlanych (Kielce), ceramiczny, odlewniczy (Stąporków, Końskie), energetyczny (Połaniec).

W 2009 r. produkt krajowy brutto woj. świętokrzyskiego wynosił 34,7 mld zł, co stanowiło 2,6% PKB Polski. Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca wynosił 27,3 tys. zł (77,6% średniej krajowej), co plasowało świętokrzyskie na 12. miejscu względem innych województw[5].

W 2010 r. produkcja sprzedana przemysłu w woj. świętokrzyskim wynosiła 20,8 mld zł, co stanowiło 2,1% produkcji przemysłu Polski. Sprzedaż produkcji budowlano-montażowej w świętokrzyskim wynosiła 4,7 mld zł, co stanowiło 2,9% tej sprzedaży Polski[6].

W końcu lipca 2012 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w województwie obejmowała 80,3 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 14,8% do aktywnych zawodowo[7].

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie mieszkańca woj. świętokrzyskiego w 3. kwartale 2011 r. wynosiło 3196,60 zł, co lokowało je na 12. miejscu względem wszystkich województw[8].

Według danych z 2011 r. 10,0% mieszkańców w gospodarstwach domowych woj. świętokrzyskiego miało wydatki poniżej granicy ubóstwa skrajnego (tzn. znajdowało się poniżej minimum egzystencji)[9].

Administracja i polityka[edytuj | edytuj kod]

Budynek Świętokrzyskiego Urzędu Wojewódzkiego w Kielcach

Samorząd[edytuj | edytuj kod]

Organem uchwałodawczym jest Sejmik Województwa Świętokrzyskiego, składający się z 30 radnych[10], którzy są wybierani przez mieszkańców województwa w 5 okręgach wyborczych. Sejmik wybiera organ wykonawczy województwa, którym jest zarząd województwa, składający się z 5 członków z przewodniczącym mu marszałkiem. Siedzibą sejmiku województwa są Kielce[11].

Administracja rządowa[edytuj | edytuj kod]

Organem administracji rządowej jest wojewoda, wyznaczany przez Prezesa Rady Ministrów. Siedzibą wojewody są Kielce[11].

Wojewodowie świętokrzyscy:

Polityka[edytuj | edytuj kod]

Mieszkańcy województwa wybierają łącznie 16 posłów na Sejm w okręgu wyborczym nr 33, który pokrywa się z granicami województwa[12]. Mieszkańcy wybierają 3 senatorów w jednomandatowych okręgach wyborczych[13].

Do Parlamentu Europejskiego jest wybieranych 7 posłów z okręgu wyborczego nr 10, który obejmuje także województwo małopolskie.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2011 r. GUS, 2011-08-10, s. 17. ISSN 1505-5507.
  2. geoportal.gov.pl. geoportal.gov.pl. [dostęp 2013-07-27].
  3. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 31 XII 2010 r. GUS, 2011-06-10, s. 12. ISSN 1734-6118.
  4. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2011 r. GUS, 2011-08-10, s. 186. ISSN 1505-5507.
  5. Rocznik Statystyczny Województw 2011 (wybrane tablice). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2012-01-24, s. 164-165. ISSN 1230-5820.
  6. Rocznik Statystyczny Województw 2011 (wybrane tablice). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2012-01-24, s. 58-59. ISSN 1230-5820.
  7. Bezrobotni oraz stopa bezrobocia wg województw, podregionów i powiatów (Stan na koniec lipca 2012 r.). GUS, 2012-08-30. [dostęp 2012-08-31].
  8. Obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 28 listopada 2011 r. (M.P. z 2011 r. Nr 108, poz. 1099).
  9. Ubóstwo w Polsce w 2011r. Główny Urząd Statystyczny, 2012-05-31. [dostęp 2012-06-08]. s. 15.
  10. Zarządzenie Nr 12/2010 Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 1 lutego 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Świętokrzyskiego z 2010 r., Nr 37, poz.274).
  11. 11,0 11,1 (art. 3.) Ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. (Dz. U. z 1998 r. Nr 96, poz. 603).
  12. Ustawa z dnia 1 kwietnia 2011 r. o zmianie ustawy (Dz. U. z 2011 r. Nr 94, poz. 550).
  13. Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2011 r. Nr 21, poz. 112).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]