Rodinia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
„Klasyczny” model konfiguracji Rodinii 750 milionów lat temu[1], z zaznaczonymi pasami orogenicznymi powstałymi około 1,1 miliarda lat temu

Rodiniasuperkontynent istniejący na Ziemi pod koniec eonu proterozoicznego. Rodinia otoczona była wszechoceanem Mirowia.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa "Rodinia" pochodzi z języka rosyjskiego, gdzie родина oznacza "ojczyzna", "kraj rodzinny". Podobnie termin "Mirowia" pochodzi od rosyjskiego мировой ("światowy").

Powstanie i rozpad[edytuj | edytuj kod]

Rodinia uformowała się pod koniec mezoproterozoiku, około 1,3 – 0,9 mld lat temu i przetrwała przez około 150 milionów lat[2]. Jej dokładne rozmiary i położenie są przedmiotem badań i trwających dyskusji w środowisku naukowym[1], ale generalnie uważa się, że w skład Rodinii wchodziły wszystkie istniejące wówczas masy lądowe. Kraton północnoamerykański (Laurencja) stanowił centrum tego superkontynentu.

Około 825 milionów lat temu rozpoczął się stopniowy rozpad Rodinii[2]. Ryft, który rozdzielił północną i południową część superkontynentu, z czasem przerodził się w nowy oceanPanthalassa. Laurencja przemieściła się na południe, ląd Gondwany (połączone Australia, Antarktyda i Indie) odsunął się na północ, a pomiędzy nimi znalazł się kraton Konga (obszar środkowo-zachodniej Afryki). Kontynenty te przypuszczalnie przejściowo połączyły się ponownie, tworząc superkontynent Pannocja.

Superkontynent Rodinia utworzył się i rozpadł w ramach cyklu superkontynentalnego. Najprawdopodobniej paleokontynenty, z których uformowała się Rodinia, kilkaset milionów lat wcześniej były połączone w innej konfiguracji, tworząc superkontynent Kolumbia. Około 400 milionów lat po rozpadzie Rodinii dryf kontynentów sprawił, że połączyły się one ponownie, tworząc superkontynent Pangea.

Klimat[edytuj | edytuj kod]

W kriogenie, okresie w którym Rodinia uległa rozpadowi, miały miejsce zlodowacenia o bardzo dużym zasięgu, przypuszczalnie globalnym (tzw. Ziemia-śnieżka). Superkontynent znajdował się wówczas w pobliżu równika, a oba bieguny pokrywał ocean. Takie ustawienie miało wpływ na wzrost albedo planety i wzrost tempa wietrzenia, co doprowadziło do spadku zawartości dwutlenku węgla w atmosferze i znacznego ochłodzenia klimatu. Zlodowacenia zakończyły się dopiero, gdy aktywność wulkaniczna wprowadziła do atmosfery wystarczające ilości gazów cieplarnianych[2].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Joseph G. Meert, Trond H. Torsvik. The making and unmaking of a supercontinent: Rodinia revisited. „Tectonophysics”. 375 (1), s. 261-288, 2003. doi:10.1016/S0040-1951(03)00342-1. 
  2. 2,0 2,1 2,2 M.J. Van Kranendonk: 16 – A Chronostratigraphic Division of the Precambrian. W: The Geologic Time Scale 2012. Redaktorzy: Felix M. Gradstein, James G. Ogg, Mark D. Schmitz, Gabi M. Ogg. Elsevier Science Limited, 2012, s. 299-365. ISBN 0444594256.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]