Rondo (muzyka)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy formy muzycznej. Zobacz też: inne znaczenia słowa rondo.
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło rondo w Wikisłowniku

Rondo (fr. rondeau) – forma muzyczna z powracającym refrenem i kupletami.

Po raz pierwszy rondo wymienia Johannes de Grocheo w swym traktacie De arte musicae (ok. 1300). Była to ludowa forma taneczno-wokalna znana we Francji. Stałe fragmenty (refren) przeplatane były zmiennymi kupletami. W praktyce polegało to na gromadnym tańcu i śpiewie wielu par (rondo właściwe), po czym na czoło wysuwała się jedna para tańcząc solowo i śpiewając przyśpiewki (kuplet).

Rondo starofrancuskie jako samodzielną formę instrumentalną upowszechnili w XVII w. de Chambonnieres, d'Anglebert, Couperin i Rameau. Miało ono w tym okresie prostą i symetryczną budowę oraz bogatą ornamentację i figurację. Ta forma ronda była mocno związana z klawesynem jako instrumentem szczególnie odpowiednim. Pierwsze ronda miały strukturę podobną do pieśni trzyczęściowej: refrenkupletrefren (A B A).

Do większych utworów weszło jako końcowa część sonaty, koncertu lub symfonii. Miało strukturę A B A C A + coda. Rondo klasyczne znane z utworów Haydna i Mozarta miało bardziej zróżnicowany refren od kupletów. Rozbudowało się u klasyków i przyjęło "wielką formę ronda" A B A C A B A. Forma ta dość często krzyżuje się z formą sonatową – grupa obejmująca pierwsze 2 pokazy refrenu i kuplet B stanowi ekspozycję, kuplet C jest przetworzeniem, zaś końcowa grupa A B A – repryzą.

Ronda romantyczne wykorzystywały styl brillant oraz motywy ludowe. Ronda komponowali w XIX wieku Hummel, Weber, Chopin, Mendelssohn. Ten ostatni skomponował m.in. Rondo Capriccioso.

W XX wieku rondo można znaleźć w twórczości kompozytorów klasycyzujących: Poulenca, Hindemitha, ale w porównaniu do twórczości poprzedników forma uległa uproszczeniu; czasem była to forma ronda koncertującego.

Przykłady ronda:

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]