Sandhi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Sandhi – zasady fonologiczne, które dotyczą zmian na przełomie morfemów lub słów. Zwykle służą ułatwieniu wymowy. Można podzielić je na wewnętrzne (zachodzące wewnątrz wyrazu) i zewnętrzne (zachodzące na przełomie wyrazów). Termin pochodzi pierwotnie z gramatyki sanskryckiej (saṃdhi - "łączenie").

Termin sandhi można zastosować też do opisu fonologii innych języków, m.in. asymilacji miejsca artykulacji lub dźwięczności w języku polskim (np. z+ć > ść w wyrazie "ścierać"), łacińskiej asymilacji miejsca artykulacji spółgłosek nosowych, francuskiego liaison czy angielskiego /r/ łączącego i intruzywnego.

Sandhi zawsze posiadają pewną motywację fonologiczną, dlatego np. wynikające z gramatyki mutacje spółgłosek w języku irlandzkim nie są zasadami sandhi.

Sanskryt i hindi[edytuj | edytuj kod]

W sanskrycie sandhi można podzielić na

  • sandhi samogłoskowe
  • sandhi spółgłoskowe.

Pod względem zastosowania sandhi podzielić na dwie kategorie przyczynowe:

  • unikanie rozziewu, czyli zapobieganie powstania zbitek samogłosek przez ich przemiany lub zanik
  • asymilację, czyli zmianę miejsca i wartości fonemów w kontekście innych fonemów i przemiany zbitek spółgłoskowych.

Przykłady[edytuj | edytuj kod]

  • sandhi samogłoskowe typu ( a lub ā ) + ar
trl. mahā + ṛṣi = maharṣi[1]
trb. maha + ryszimaharszi . Przykład: Ramana Maharszi

Język fiński[edytuj | edytuj kod]

Fińskie sandhi jest nadzwyczaj częste, pojawia się między wieloma wyrazami i morfemami, zarówno w standardowym języku formalnym jak i w codziennym języku mówionym. Najczęściej nie jest zapisywane, występuje prawie wyłącznie w transkrypcji dialektów. Można wyróżnić dwa rodzaje sandhi: prostą asymilację z uwzględnieniem miejsca artykulacji (np. np - mp). Druga to geminacja spółgłoski inicjalnej na granicy morfemów.

Sandhi asymilacyjne

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 8.1.1.2.1 Sandhi samogłoskowe. W: Danuta Stasik: Podręcznik języka hindi. Wyd. 1. T. 2. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie DIALOG, 1997, s. 101, seria: Języki orientalne. ISBN 83-86483-52-0.