Sen św. Hieronima
 |
| Sen św. Hieronima |
| Piero della Francesca, ok. 1455[1][2][3] |
| olej i tempera na drewnie |
| 58,4 × 81,5 cm |
| Galeria Nazionale delle Marche |
Sen św. Hieronima (również znany jako Biczowanie Chrystusa) – obraz namalowany przez renesansowego artystę Piera della Francesca. Znajduje się w zbiorach Galeria Nazionale delle Marche w Urbino.
Data powstania płótna jest różnie podawana i mieści się w przedziale lat 1445 - 1460. Obraz został zamówiony przez rodzinę Montefeltro. Początkowo nosił tytuł Biczowanie lub Biczowanie Chrystusa, głównie za sprawą sceny przedstawionej w lewej części obrazu. Widz może obserwować półnagiego mężczyznę przywiązanego do kolumny i biczowanego przez trzy inne postacie. Scenie przygląda się sędzia, pierwotnie utożsamiany z gubernatorem Piłatem, który karę biczowania nałożył na Chrystusa. Reszta część obrazu i niektóre jego elementy nie nawiązują do przedstawionej sceny, co pozwalało na inną interpretację obrazu.
Historycy sztuki po wielu latach odkryli inne znaczenie dzieła i odczytali pierwotne przesłanie dzieła Francesca. Biczowana postać została zidentyfikowana z św. Hieronimem, jednym z Ojców Kościoła. Był on człowiekiem oczytanym, znającym dzieła starożytnych, m.in. Cycerona, Horacego czy Wergiliusza. W jednym ze swoich listów wspomina o śnie w którym został postawiony przed oblicze sędziego. Ten zadał mu pytanie "Czy jest chrześcijaninem?" na które odpowiedział twierdząco. Wówczas zarzucono mu kłamstwo i skazano na biczowanie jednocześnie nazywając go cycerończykiem. Hieronim obiecał, że już nigdy nie spojrzy na zakazane pogańskie dzieła.
Piero della Francesca znał dylemat Hieronima i jego konflikt pomiędzy literaturą chrześcijańską i pogańską pod wpływem której, mimo wszystko, nadal tworzył. Również odkrycie tekstów Cycerona, pisanych w wzorcowej łacinie, w okresie renesansu wzbudzały liczne dyskusje.
Na pierwszym planie po lewej stronie Francesca przedstawił dwie osoby toczące dyskusje prawdopodobnie na ten temat a pomiędzy nimi stoi bosy Anioł, symbolizując niepewność prawidłowego wyboru (istnieją także inne interpretacje obrazu, m.in. chęć ukazania obojętności ludzi wobec cierpienia).
Nad postacią biczowanego Hieronima znajduje się posążek starożytnego bożka co wraz z antyczną architekturą nasuwa skojarzenie z pogańską świątynią. Kasetonowy sufit i pokryta geometrycznymi wzorami posadzka, w doskonały sposób odzwierciedla perspektywę obrazu. Sygnatura artysty jest widoczna na jednym ze stopni poniżej siedzącego sędziego.
Przypisy
Bibliografia [edytuj]
- Patrick de Rynck, Jak czytać malarstwo, Kraków: Universitas, 2005, ISBN 83-242-0565-9.
