Cyceron
Marcus Tullius Cicero (ur. 3 stycznia 106 p.n.e., zm. 7 grudnia 43 p.n.e.) – mówca rzymski, popularyzator filozofii greckiej, polityk, słynny ze stłumienia spisku Katyliny. Stronnik optymatów. Zamordowany wraz z bratem Kwintusem na polecenie Marka Antoniusza, który zemścił się w ten sposób za wygłoszone przeciw niemu Filipiki.
Jego ogromny dorobek literacki stanowią dzieła retoryczne: De oratore (O mówcy), Brutus, Orator, a także dzieła filozoficzne: De re publica (O państwie), De officiis (O powinnościach), De finibus bonorum et malorum (O granicach dobra i zła) i inne. Szczególną wartością odznaczają się Listy Cycerona. Najcenniejsze są jednak mowy, w tym: Mowy przeciwko Katylinie, W obronie Milona i Filipiki przeciwko Antoniuszowi oraz Mowy przeciwko Werresowi.
Cycero, jako homo novus (czyli jako pierwszy w rodzinie sprawujący wysoki urząd), rozpoczął swą karierę jako kwestor w 75 roku p.n.e. na Sycylii w mieście Lilibeum, w 69 został edylem kurulnym, w 66 pretorem, w 63 – wraz z Gajuszem Antoniuszem Hybrydą – konsulem. To właśnie za konsulatu wykrył spisek Katyliny, co zostało opisane w De coniuratione Catilinae Salustiusza. W kulturze Europy stał się symbolem mówcy i obrońcy wolności republiki.
Spis treści |
Dzieła[edytuj]
Mowy[edytuj]
- Pro Quinctia
- Pro Roscio Amerino
- Pro Roscio Comodeo
- de Lege Agraria Contra Rullum
- In Verrem
- de Imperio Cn. Pompei
- Pro Caecina
- Pro Cluentio
- Pro Rabirio Perduellionis Reo
- In Catilinam I-IV
- Pro Murena
- Pro Sulla
- In toga candida
- Pro Flacco
- Pro Archia
- Post Reditum in Senatu
- Post Reditum in Quirites
- de Domo Sua
- de Haruspicum Responsis
- Pro Cn. Plancio
- Pro Sestio
- In Vatinium
- Pro Caelio
- de Provinciis Consularibus
- Pro Balbo
- Pro Milone
- In Pisonem
- Pro Scauro
- Pro Fonteio
- Pro Rabirio Postumo
- Pro Marcello
- Pro Ligario
- Pro Deiotaro
- Philippicae
Dzieła filozoficzne i retoryczne[edytuj]
- de Inventione
- de Optimo Genere Oratorum
- Topica
- de Oratore (O mówcy)
- de Fato
- Paradoxa Stoicorum
- De Partitione Oratoria
- Brutus
- Orator
- De Re Publica
- de Legibus
- de Finibus
- Tusculanae Disputationes (Rozmowy tuskulańskie)
- de Natura Deorum
- Academica
- Cato Maior de Senectute
- Laelius de Amicitia (Leliusz, czyli rozmowa o przyjaźni)
- de Divinatione
- de Officiis
Listy[edytuj]
- ad Atticum
- ad Familiares
- ad Quintum fratrem
- ad Brutum
- ad Strybam
Fragmenty poezji[edytuj]
- de consulatu meo
- Aratea
Inne[edytuj]
- de divinatione (O wróżeniu)
Zachowane w zbiorze listów Cycerona dziełko Commentariolum petitionis jest autorstwa jego brata Kwintusa.
Bibliografia[edytuj]
Kumaniecki K., Cyceron i jego współcześni, Warszawa 1989, ISBN 83-07-01455-7
Zobacz też[edytuj]
Linki zewnętrzne[edytuj]
- Pisma Cycerona na The Latin Library.
