Siegmund Lubin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Siegmund Lubin
Prawdziwe imię i nazwisko Zygmunt Lubszyński
Data i miejsce śmierci 1923
New Jersey

Siegmund Lubin, właśc. Zygmunt Lubszyński (ur. ok. 1851[1] w Poznaniu lub Wrocławiu, zm. 1923 w New Jersey[2]) – amerykański wynalazca polskiego pochodzenia, optyk, pionier kina, twórca pierwszego przenośnego projektora filmowego. Operator filmowy i aktor. Wyprodukował kilkaset filmów niemych, wiele z nich nakręcił osobiście, w części z nich również zagrał. W jego filmie zadebiutowali Oliver Hardy i Henry King. Gwiazdą filmową jego wytwórni była Florence Lawrence – pierwsza gwiazda filmowa, której nazwisko reklamowało filmy[3]. Właściciel firmy producenckiej Lubin Manufacturing Company[4].

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Wywodził się z rodziny polskich Żydów. Jego rodzicami byli Samuel Lubszyński, z zawodu optyk i jego żona Rebeka. Rodzina Lubszyńskich wyemigrowała do Berlina w poszukiwaniu lepszych perspektyw zarobkowych i dobrej edukacji dla dzieci. Samuel zmarł, gdy jego syn był jeszcze dzieckiem. Imię na Siegmund Zygmunt Lubszyński zmienił już w młodości. Ukończył uniwersytet w Heidelbergu, zdobywając tytuł doktora okulistyki. W 1868 roku wyjechał do USA, aby podjąć handel z Indianami, jednak zakończyło się to niepowodzeniem[5]. Osiem lat później ponownie wyjechał do Ameryki. Zamieszkał w New Haven w Connecticut, gdzie poznał swoją przyszłą żonę, Annę Abrams, córkę właścicielki pensjonatu, w którym mieszkał. Siegmund poślubił Annę w 1882 roku[6]. Przed 1881 (nie wiadomo jednak dokładnie kiedy) Lubszyński zmienił nazwisko na Lubin[6]. Zarabiał na życie jako wędrowny handlarz soczewkami optycznymi. W 1883 roku udał się na Międzynarodowe Targi w Luisville w Kentucky, gdzie sprzedał okulary Ulyssesowi S. Grantowi – byłemu prezydentowi USA[7].

W 1883 roku Lubszyński został ojcem, zdecydował się więc wraz z żoną porzucić życie wędrownego handlarza. Rodzina osiedliła się w Filadelfii. Tam Lubin rozpoczął pracę optyka – sprzedawał okulary i badał wzrok odwiedzając klientów w ich domach. Dzięki dobrym zarobkom udało mu się z czasem wynająć dom w lepszej dzielnicy i otworzyć na jego parterze sklep optyczny[8]. W 1885 zatrudnił Johna J. Frawleya, technika optycznego i wynalazcę (autora m.in. pomysłu na noski do okularów, ułatwiających ich noszenie[9]), do końca lat 80. liczba jego pracowników wzrosła aż do 14 osób[10]. W 1885 roku Lubinowi urodziła się druga córka[9]. Z czasem optyk rozwinął działalność – zajął się naprawą, a z czasem też i produkcją i sprzedażą przezroczy do tzw. latarni magicznych[11]. W 1890 przeniósł się do trzypiętrowego budynku mieszącego się w centrum Filadelfii[12][13].

Trzy lata później na Wystawie światowej w Chicago zobaczył po raz pierwszy zoopraksiskop i zainteresował się sztuką ruchomych obrazów[12]. W 1896 roku kupił kamerę od C. Francisa Jenkinsa i nakręcił swój pierwszy film – swojego konia jedzącego siano[14][15]. Projektor Jenkinsa przerobił w końcu na znacznie lżejszą maszynę, którą opatentował jako cineograf[16]. W 1897 roku rozpoczął ogromną kampanię reklamową, mającą spopularyzować wynalazek[15]. Kręcił też ogromne ilości filmów, jednak ponieważ nie udawało mu się wciąż zaspokoić oczekiwań publiczności spragnionej dużej ilości nowego repertuaru, zdecydował się nawiązać współpracę z Thomasem Edisonem i wzajemnie wypożyczać sobie filmy. Jednak szybko zaczął kopiować filmy Edisona i wyświetlać je jako własne, bez dzielenia się zyskami z ich właścicielem. Edison pozwał Lubina do sądu, a kiedy ta droga nie przyniosła rozwiązania, sam zaczął nielegalnie kopiować jego filmy i sprzedawać je z obciętymi napisami[17]. Od 1899 Lubin rozpoczął kampanię marketingową w Niemczech[15]. W 1899 roku wystawił na Narodowej Wystawie Produktów Eksportowych w Filadelfii pawilon Lubin's Cinematograph Theater, w którym pokazywał swoje filmy, maszyny i projektory[18]. W tym też roku przeniósł kręcenie filmów z ogrodu własnego domu na dach budynku na ulicy Arch w dzielnicy związanej z prostytucją i półświatkiem; w 1901 wynajął resztę budynku i wyposażył go m.in. w szklany dach i nowoczesny sprzęt oświetleniowy[13][19].

Lubin stopniowo miniaturyzował zarówno swoje kamery, jak i projektory. Pozwalało mu to m.in. na produkcję filmowych aktualności z miejsc katastrof (m.in. pożary w stoczni Hoboken w New Jersey czy huragan na wybrzeżu Teksasu) oraz innych wydarzeń (np. zjazdu republikanów), aby uczynić program bardziej atrakcyjnym dla publiczności[20]. Poza produkcją własnych filmów, wciąż kopiował produkcje konkurentów (przede wszystkim Thomasa Edisona, ale też Georges'a Mélièsa). Proceder ten, choć typowy dla ówczesnej branży filmowej, doprowadził do kosztownej i długoletniej batalii sądowej i prasowej pomiędzy Lubinem a Edisonem[21]. Lubin czerpał jednak zyski nie tylko z produkcji filmowej – w 1902 roku otworzył pierwszy w Filadelfii stały nickelodeon, z czasem sieć jego kin rozszerzyła się także na inne miasta, tak że do 1909 roku liczyła 16 obiektów w 6 stanach[4]. Zmienił też sposób dystrybuowania swoich filmów – miast je sprzedawać, wynajmował kolejne kopie, wyceniając je zależnie od popularności[22]. W 1908 roku Lubin, jak i wielu innych producentów filmowych, dołączył do The Motion Picture Patents Company (tzw. Trust Edisona), założonego przez Thomasa Edisona, i skupiającego w sobie patenty wszystkich członków[4][23]. W 1909 roku wynajął budynek przy Market Street w Filadelfii, budynek ten, nazywany The Lubin Building, mieścił w sobie luksusowe kino, studio filmowe i laboratorium[24]. Tymczasem jego współpraca z MPPC nie układała się dobrze (m.in. dlatego, że jego żydowskie pochodzenie nie podobało się innym członkom trustu, w tym Edisonowi, oraz dlatego, że sympatyzował z niezrzeszonymi w truście producentami filmowymi – m.in. Markiem Dintenfassem, braciami Warner oraz Cecilem B. DeMillem, którym często pomagał), zdecydował się więc z czasem wystąpić z MMPC[4][25]. Po sprzedaży sieci kin zbudował w północnej Filadelfii duże, nowoczesne studio filmowe, które nazwał Lubinville[26].

Z czasem jednak interesy Lubina zaczęły iść gorzej – jego studio uległo zniszczeniu w pożarze, a sprawy sądowe o prawa autorskie i kłopoty na giełdzie związane z I wojną światową uszczupliły jego majątek. Lubin pod koniec życia nie zarabiał już jako producent filmowy, utrzymywał się jedynie ze swojego sklepu optycznego[3]. Zmarł w 1923 roku.

Przypisy

  1. Dokładna data urodzenia Lubszyńskiego nie jest znana, na nagrobku widnieje 1854, dwa lata późniejsza data narodzin pojawiła się w spisie ludności, źródła podają natomiast najczęściej rok 1851, zgodny z tą, która figuruje w jego akcie zgonu, zob.Andrzej Krakowski: Pollywood. Jak stworzyliśmy Hollywood. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, s. 16. ISBN 978-83-01-16785-1.
  2. Andrzej Krakowski: Pollywood. Jak stworzyliśmy Hollywood. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, s. 16,57. ISBN 978-83-01-16785-1.
  3. 3,0 3,1 Andrzej Krakowski: Pollywood. Jak stworzyliśmy Hollywood. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, s. 57. ISBN 978-83-01-16785-1.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Encyclopedia of early cinema. London: Routledge, 2010, s. 569. ISBN 978-0-415-23440-5. dostęp on-line
  5. Andrzej Krakowski: Pollywood. Jak stworzyliśmy Hollywood. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, s. 17. ISBN 978-83-01-16785-1.
  6. 6,0 6,1 Andrzej Krakowski: Pollywood. Jak stworzyliśmy Hollywood. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, s. 18. ISBN 978-83-01-16785-1.
  7. Andrzej Krakowski: Pollywood. Jak stworzyliśmy Hollywood. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, s. 19. ISBN 978-83-01-16785-1.
  8. Andrzej Krakowski: Pollywood. Jak stworzyliśmy Hollywood. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, s. 21. ISBN 978-83-01-16785-1.
  9. 9,0 9,1 Andrzej Krakowski: Pollywood. Jak stworzyliśmy Hollywood. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, s. 16,57. ISBN 978-83-01-16785-1.
  10. Andrzej Krakowski: Pollywood. Jak stworzyliśmy Hollywood. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, s. 23. ISBN 978-83-01-16785-1.
  11. Andrzej Krakowski: Pollywood. Jak stworzyliśmy Hollywood. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, s. 24. ISBN 978-83-01-16785-1.
  12. 12,0 12,1 Andrzej Krakowski: Pollywood. Jak stworzyliśmy Hollywood. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, s. 25. ISBN 978-83-01-16785-1.
  13. 13,0 13,1 A Lubin Time Line (ang.). [dostęp 2011-12-31].
  14. Andrzej Krakowski: Pollywood. Jak stworzyliśmy Hollywood. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, s. 26. ISBN 978-83-01-16785-1.
  15. 15,0 15,1 15,2 Encyclopedia of early cinema. London: Routledge, 2010, s. 568. ISBN 978-0-415-23440-5. dostęp on-line
  16. Andrzej Krakowski: Pollywood. Jak stworzyliśmy Hollywood. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, s. 28. ISBN 978-83-01-16785-1.
  17. Andrzej Krakowski: Pollywood. Jak stworzyliśmy Hollywood. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, s. 31. ISBN 978-83-01-16785-1.
  18. Andrzej Krakowski: Pollywood. Jak stworzyliśmy Hollywood. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, s. 35. ISBN 978-83-01-16785-1.
  19. Andrzej Krakowski: Pollywood. Jak stworzyliśmy Hollywood. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, s. 36. ISBN 978-83-01-16785-1.
  20. Andrzej Krakowski: Pollywood. Jak stworzyliśmy Hollywood. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, s. 37. ISBN 978-83-01-16785-1.
  21. Andrzej Krakowski: Pollywood. Jak stworzyliśmy Hollywood. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, s. 41-44. ISBN 978-83-01-16785-1.
  22. Andrzej Krakowski: Pollywood. Jak stworzyliśmy Hollywood. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, s. 45. ISBN 978-83-01-16785-1.
  23. Andrzej Krakowski: Pollywood. Jak stworzyliśmy Hollywood. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, s. 50. ISBN 978-83-01-16785-1.
  24. Andrzej Krakowski: Pollywood. Jak stworzyliśmy Hollywood. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, s. 51. ISBN 978-83-01-16785-1.
  25. Andrzej Krakowski: Pollywood. Jak stworzyliśmy Hollywood. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, s. 51-55. ISBN 978-83-01-16785-1.
  26. Andrzej Krakowski: Pollywood. Jak stworzyliśmy Hollywood. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, s. 55. ISBN 978-83-01-16785-1.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]