Heidelberg

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta w Badenii-Wirtembergii. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Heidelberg
Herb
Herb Heidelbergu
Państwo  Niemcy
Kraj związkowy  Badenia-Wirtembergia
Powierzchnia 108,83 km²
Wysokość 114 m n.p.m.
Populacja (31 grudnia 2010)
• liczba ludności
• gęstość

147 312
1354 os./km²
Nr kierunkowy 06202, 06221
Kod pocztowy 69115-69126
Tablice rejestracyjne HD
Plan Heidelbergu
Plan Heidelbergu
Położenie na mapie Badenii-Wirtembergii
Mapa lokalizacyjna Badenii-Wirtembergii
Heidelberg
Heidelberg
Położenie na mapie Niemiec
Mapa lokalizacyjna Niemiec
Heidelberg
Heidelberg
Ziemia 49°25′N 8°43′E/49,416667 8,716667Na mapach: 49°25′N 8°43′E/49,416667 8,716667
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Portal Portal Niemcy

Heidelberg – miasto na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia, w rejencji Karlsruhe, w regionie Rhein-Neckar, nad Neckarem. Siedziba powiatu Rhein-Neckar, jednak do niego nie należy. Liczba mieszkańców wynosi 147 312 (31 grudnia 2010), a powierzchnia miasta 108,83 km².

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwszą osadę na terenach dzisiejszego Heidelbergu założyli około IV - II wiek p.n.e. Celtowie[1]. W czasach rzymskich powstała tu twierdza, świątynia i most[1]. Dzisiejszą miejscowość założono w 1196 roku jako osadę we włościach klasztoru Schönau w Odenwaldzie. W roku 1220 uzyskała ona prawa miejskie a w pięć lat później, drogą wymiany weszła w skład włości hrabiego palatyna reńskiego Ludwika I Bawarskiego z rodu Wittelsbachów, którzy rozpoczęli budowę pierwszego zamku. Pod koniec XIII wieku miasto stało się jedną z głównych rezydencji rodu, a po wydzieleniu się linii palatyńskiej na podstawie porozumienia z Pawii w 1329 roku zostało stolicą księstwa, które w 1356 roku zostało podniesione do rangi elektoratu. Wzrost znaczenia państewka, a za tym i miasta, spowodował znaczący rozwój miejscowości, która osiągnęła ponad 5 tysięcy mieszkańców. W 1386 roku w Heidelbergu książę elektor Ruprecht I założył uniwersytet - najstarszy w granicach współczesnych Niemiec[2], trzeci najstarszy w granicach ówczesnego Cesarstwa i czwarty w Środkowej Europie (po praskim, krakowskim i wiedeńskim).

W XV wieku na skutek konfliktów miasto utraciło część swojego znaczenia. Dopiero czasy reformacji przyniosły nową dynamikę w jego rozwoju. Ponieważ ostatecznie elektorzy palatynatu przystąpili do wiary reformowanej - mało popularnej w Cesarstwie poza Szwajcarią i Holandią - byli oni zmuszeni do szukania sojuszy w odległych krajach Europy. Miasto, dzięki uniwersytetowi, stało się jednym z głównych ośrodków intelektualnych kalwinizmu. Zasłynęło z publikacji Katechizmu Heidelberskiego[2] oraz bogatej Biblioteki Palatyńskiej (łac. Bibliotheca Palatina) powstałej z księgozbiorów zrabowanych z likwidowanych klasztorów. Szczytem tej epoki był ślub księcia elektora Fryderyka V z królewną Elżbietą Stuart, córką króla Anglii.

W czasie wojny trzydziestoletniej miasto okupowały wojska Ligi Katolickiej[2]. W tym czasie księgozbiór Biblioteki Palatyńskiej wysłano do Rzymu[2]. Największe zniszczenia przyniosły ze sobą jednak sprzymierzone z Unią Protestancką wojska Szwedzkie, które zajęły miasto w roku 1633[2]. Po pokoju westfalskim miasto nie odzyskało swojego znaczenia. Od 1685 roku władcy Palatynatu Reńskiego byli katolikami, jednak prowadzili politykę tolerancji religijnej.

Największą tragedią w dziejach miasta było dwukrotne zburzenie przez wojska francuskie miasta i zamku w trakcie wojny o sukcesję w Palatynacie w 1689 i 1693 roku[2] - przetrwały jedynie dwa kościoły, jedna kamienica i dwa fragmenty murów miejskich, a zamek stoi do dziś w ruinie. Zniszczenia spowodowały odbudowę miasta w stylu barokowym oraz w 1720 roku przeniesienie rezydencji książąt elektorów do Mannheim. Sprowadzeni w roku 1703 jezuici założyli kolegium oraz przeprowadzili budowę okazałego kościoła.

W ramach rozbioru Palatynatu Reńskiego w 1803 roku Heidelberg włączono do Wielkiego Księstwa Badenii. Począwszy od końca XVIII wieku miasto stało się drugim, obok Jeny, centrum niemieckiego wczesnego romantyzmu. Od tego czasu jest nieustannie jednym z głównych celów turystycznych Niemiec.

XIX wiek, oprócz romantyzmu przyniósł odnowienie uniwersytetu (który uzyskał miano Ruperto Carola od łacińskich imion założyciela) i industrializację. W 1840 rkou powstało jedno z najstarszych połączeń kolejowych Niemiec z Mannheim do Heidelbergu. Powstały kliniki, nowe dzielnice, duże przedsiębiorstwa. Uniwersytet stał się jednym z czołowych ośrodków naukowych na świecie. W 1848 roku Heidelberg był jednym z głównych ośrodków rewolucyjnych.

Po I wojnie światowej na pierwszego prezydenta Republiki Weimarskiej wybrano Friedricha Eberta pochodzącego z Heidelbergu. Począwszy od wielkiego kryzysu w mieście popularność zdobyło NSDAP. W okresie kryształowej nocy zniszczono wszystkie synagogi w mieście a 150 Żydów deportowano do Dachau. Kolejnych 280 deportowano 22 października 1940 roku, najpierw do Gurs, następnie do Auschwitz. W czasie wojny Heidelberg, jako jedno z nielicznych większych miast Niemiec nie został zbombardowany przez Aliantów[1][2].

Po wojnie w mieście znajdowała się kwatera główna sił zbrojnych USA w Europie[1][2]. W zamachu bombowym dokonanym przez Frakcję Czerwonej Armii zginęło trzech żołnierzy USA, a kilku innych zostało rannych. W okresie powojennym zrealizowano kilka projektów urbanistycznych na szeroką skalę: nowy dworzec, nowy kampus uniwersytecki, osiedla z wielkiej płyty w dzielnicach Boxberg i Emmertsgrund. W mieście ulokowano kilka instytutów naukowych o międzynarodowym znaczeniu. Złożony w 2004 roku wniosek o wpisanie Starego Miasta i ruin zamku na listę światowego dziedzictwa UNESCO został dwukrotnie odrzucony. Do 2013 roku wojska amerykańskie wycofały się całkowicie z Heidelbergu, a na części przejętych gruntów powstaje nowe osiedle Bahnstadt[2].

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Na dzień 30 września 2011 roku w Heidelbergu zarejestrowanych było 1113 przedsiębiorstw[3]. Zatrudnianych w nich było około 7100 osób[3]. Obrót wyniósł 340 miliony euro[3]. W Heidelbergu swoją siedzibę ma największy producent maszyn poligraficznych Heidelberger Druckmaschinen[4] oraz jeden z największych procucentów cementu HeidelbergCement.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Miasto składa się z 15 dzielnic, które skupione są w sześciu sektorach. W centralnej części miasta znajdują się Altstadt, Bergheim i Weststadt. Na północy Neuenheim i Handschuhsheim. Na wschodzie Ziegelhausen i Schlierbach. Na południu Südstadt, Rohrbach, Emmertsgrund, Boxberg i południowym zachodzie Kirchheim. Na zachodzie Bahnstadt, Pfaffengrund i Wieblingen.

Zabytki i atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Widok rzeki Neckar ze Starego Mostu
Kościół jezuitów
Rzeźba Pawiania na bulwarach rzeki Neckar w pobliżu Starego Mostu (Alte Brücke)

Heidelberg jest jednym z nielicznych większych miast Niemiec, które nie ucierpiało w czasie II wojny światowej. Atrakcyjne położenie na zboczach gór przy końcowym odcinku przełomowej doliny rzeki Neckar powoduje, że miasto jest od czasów romantyzmu nieprzerwanie jednym z głównych celów turystycznych kraju.

Spore Stare Miasto (Altstadt) zostało gruntownie odbudowane po zniszczeniach z lat 1689 i 1693 w stylu barokowym. W jego granicach wyróżniają się:

  • Most Karla-Teodora (stary most) - wybudowany w 1788 roku na miejscu wcześniejszych konstrukcji drewnianych. Zniszczony w czasie II wojny światowej przez oddziały Wermachtu został zrekonstruowany w 1947 r.
  • Kościół Świętego Ducha (Heiliggeistkirche) - kościół gotycki użytkowany przez parafię ewangelicką został wybudowany w latach 1398-1515 jest najznaczniejszą budowlą jaka przetrwała z czasów średniowiecza na Starym Mieście. Znajduje się przy Rynku (Marktplatz) i posiada charakterystyczne kramy dobudowane od zewnątrz.
  • Kościół uniwersytecki św. Piotra (Peterskirche) - najstarszy kościół zachowany na Starym Mieście z XIII wieku, do budowy kościoła Ducha Świętego pełnił rolę fary miejskiej. W 1896 r. został przejęty przez uniwersytet. Wewnątrz znajduje się około 150 epitafiów profesorów uniwersytetu.
  • Kościół pojezuicki p.w. Ducha Świętego i św. Ignacego (Jesuitenkirche, Pfarrkirche Heiliger Geist und St. Ignatius) - najważniejsza świątynia katolicka miasta wybudowana w 1. połowie XVIII wieku przez jezuitów na miejscu dawnego klasztoru augustynów. W 1809 r. stał się kościołem parafialnym.
  • Ratusz (Rathaus) - wybudowany w latach 1701-03 w stylu barokowym.
  • Hotel pod rycerzem (Hotel zum Ritter) - znajdująca się naprzeciw kościoła Ducha Świętego kamienica renesansowa, która jako jedyna przetrwała bombardowanie francuskie.
  • Pozostałości średniowiecznych fortyfikacji miejskich - stajnia (Marstall) i wieża czarownic (Hexenturm).
  • Ulica Główna (Hauptstrasse) - jeden z najdłuższych deptaków w Europie, przy której mieszczą się liczne reprezentacyjne XVIII- i XIX-wieczne budynki.
  • Kościół Opatrzności Bożej (Providenzkirche) - ewangelicki XVII-wieczny kościół, dawniej siedziba parafii luterańskiej.
  • Historyczne budynki uniwersytetu, w tym Stary Uniwersytet (Alte Universität) w którym się mieści muzeum uniwersyteckie, biblioteka uniwersytecka (Universitätsbibliothek), instytut psychologii (Psychologische Institut, Alte Anatomie) i inne.
  • Barokowe pałace i kamienice, w tym: budynek Heidelberskiej Akademii Nauk (Heidelberger Akademie der Wissenschaften, znany też jako Großherzogliche Palais), Palais Morass będący siedzibą Muzeum Elektoratu Palatynatu Reńskiego (Kurpfälzische Museum) i in.
  • Brama Karola (Karlstor) wybudowana między 1775 a 1781 r. w formie łuku triumfalnego.
  • Barokowa kaplica św. Anny (St. Anna Kapelle).

Poza Starym Miastem wyróżniającymi się miejscami są:

W mieście znajduje się kilkanaście muzeów. Do najważniejszych należą:

  • Kurpfalzisches Museum
  • Deutsches Apotheken-Museum w ruinach zamku
  • Muzeum uniwersyteckie
  • Muzeum zamkowe
  • Muzeum sztuki sakralnej przy kościele pojezuickim

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Wejście na Stary Most (Alte Brücke)

Imprezy[edytuj | edytuj kod]

  • marzec/kwiecień: Festiwal Muzyczny „Heidelberger Frühling”
  • marzec/kwiecień: Internationaler Ostereiermarkt Heidelberg
  • kwiecień: półmaraton
  • maj: Frühlingsmesse
  • czerwiec: Deutsch-Amerikanisches Volksfest w Patrick Henry Village.
  • czerwiec/sierpień: Heidelberger Schlossfestspiele na zamku
  • wrzesień: Heidelberger Herbst na Starym Mieście
  • październik: Herbstmesse
  • październik/listopad: Heidelberger Theatertage, Enjoy Jazz
  • listopad: Internationales Filmfestival Mannheim-Heidelberg
  • listopad/grudzień: Weihnachtsmarkt na Starym Mieście

Współpraca[edytuj | edytuj kod]

Miejscowości partnerskie:

Znani ludzie związani z Heidelbergiem[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Heidelberg (pol.). W: lovetotravel.pl [on-line]. [dostęp 2014-08-14].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 Robert Sudół: Podróże po Niemczech. Heidelberg - od Drogi Filozofów do Wieży Czarownic. gazeta.pl, 2007-05-01. [dostęp 2014-08-14].
  3. 3,0 3,1 3,2 Handwerkskammer Mannheim Rhein-Neckar-Odenwald: Zahlen. Daten. Fakten. Mannheim: Handwerkskammer Mannheim Rhein-Neckar-Odenwald, 2012.
  4. http://www.bankier.pl/wiadomosc/INFOSYS-Zawarcie-istotnej-umowy-z-Heidelberger-Druckmaschinen-AG-2689864.html

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]