Skuter śnieżny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Skutery śnieżne

Skuter śnieżny jest pojazdem naziemnym łączącym zalety sań i skutera przystosowanego do jazdy tylko w zimie – z tego względu urządzenia te były na początku nazywane saniami motorowymi. Skuter śnieżny przystosowany jest do jazdy zarówno po drogach jak i bezdrożach – potrafi się poruszać równie dobrze po śniegu, jak i po lodzie (choć na lodzie narażony jest na przegrzanie przy dużych prędkościach, co wymusza ich ograniczenie), co czyni go jednym z podstawowych pojazdów wykorzystywanych w krajach za granicą koła podbiegunowego, takich jak Norwegia czy Kanada. Maksymalne prędkości skuterów sięgają rzędu 200 km/h (w zależności od modelu i klasy).

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Napędzany silnikiem spalinowym (pojemności rzędu 100-1000 cm³), przenosi napęd bezpośrednio na znajdującą się na tyle gumową „gąsienicę” (jedną lub dwie w zależności od modelu). Na pojeździe siedzi się na podobnie jak na motocyklu, jednak kierowanie nim, pomimo kierownicy połączonej z przednimi płozami, wymaga balansowania ciałem.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy funkcjonujący prototyp sań motorowych (prototyp skutera śnieżnego) opracowali i wykonali na zlecenie znanego francuskiego polarnika J.-B. Charcota francuscy pionierzy motoryzacji, markiz Jules-Albert de Dion i inżynier Georges Bouton. Napęd stanowić miał napędzany silnikiem spalinowym, oparty o powierzchnię śniegu bęben z licznymi poprzeczkami i zębami. W tym samym czasie brytyjczyk Robert Scott, przygotowujący się do wyprawy na Biegun Południowy również zwrócił się do firmy De Dion-Bouton o opracowanie sań motorowych, opartych na konstrukcji norweskich sań, zwanych "saniami nansenowskimi". Próby tych pojazdów odbyły się wiosną 1908 r. w rejonie przełęczy Lautaret w Alpach Delfinackich.

Prawdopodobnie pierwsze sanie motorowe wyposażone w śmigło (aerosanie) skonstruował Rosjanin A.S. Kuzin w 1908 roku. Prawie w tym samym czasie aerosanie skonstruował młody Igor Sikorski w latach 1909-1910. Równolegle w USA podjęto próby przystosowania samochodu Ford Model T do jazdy w zimie, ale dopiero w 1924 roku amerykański wynalazca i konstruktor Carl Eliason stworzył swój pierwszy funkcjonalny prototyp pojazdu śnieżnego. W roku 1927 skuter Eliasona opatentowano – konstrukcji tej w niemal nie zmienionej formie używa się do dziś, jedynie ze względów ekonomicznych zmieniając parametry pojazdów. Rozwiązaniem ostatnich lat stały się „ścigacze” Snow Hawk – zwężone i posiadające tylko jedną płozę.

Klasyfikacja[edytuj | edytuj kod]

Wyróżnia się wiele typów skuterów śnieżnych, w zależności od ich parametrów i przeznaczenia. Można jednak wyznaczyć trzy główne typy:

  • Skutery wysokich mocy (posiadające nawet 8-cylindrowe silniki) używane jako „traktory”. Przystosowane do przewozu i uciągu znacznego obciążenia.
  • touring – turystyczne, przystosowane do przewozu osób w trybie 2+1 (dwoje dorosłych + dziecko). Ich konstrukcja zapewnia wyjątkowo pewne prowadzenie i maksimum satysfakcji z jazdy, lecz dzieje się to kosztem zmniejszenia prędkości i mocy.
  • freestyle – sportowe, o zdecydowanie mniejszej masie i zwiększonej sprawności. Skutery te są wyjątkowo lekkie, co sprawia iż łatwiej pokonują wszelkie przeszkody.
    • wyścigowe – zaawansowane sportowe, lekkie o wzmocnionej konstrukcji i silnikach powyżej 550 cm³ rozwijające prędkości powyżej 160 km/h.

Zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

Pomimo iż jazda na skuterach śnieżnych wydaje się być bezpiecznym sportem familijnym, stwarzają one duże zagrożenie w rękach niedoświadczonych i nieodpowiedzialnych kierowców ze względu na to, że są one (z wyjątkiem niektórych modeli turystycznych ograniczonych blokadami) pojazdami rozwijającymi wysokie prędkości i przeznaczonymi do jazdy w ciężkich warunkach. Wypadki na skuterach zazwyczaj kończą się tragicznie, a największy odsetek ofiar ginie „na drzewach”. Liczba śmiertelnych wypadków na skuterach śnieżnych w Kanadzie w ciągu ostatnich pięciu lat sięgnęła ok. 100, w USA kilkukrotnie więcej. Skutery można podzielić przede wszystkim pod względem wydajności. Według statystyk przeprowadzonych w Ontario, największą liczbę wypadków zanotowano z udziałem najsłabszych skuterów, gdzie ich kierowcy zignorowali zagrożenie.

Klasyfikacja Skuterów Parametry  % wypadków
Niska wydajność < 340cc lub roczniki sprzed 1980 32%
Umiarkowana wydajność 340 – 500cc 39%
Wysoka wydajność >500cc & < 160 KM/Hr 18%
Hyper Performance > 500cc & > 160 KM/Hr 11%

Głównymi czynnikami powodującymi wypadki były:

  • jazda nie w pełni sprawnym sprzętem
  • jazda po pijanemu
  • nadmierna prędkość
  • jazda po nazbyt uczęszczanych drogach
  • jazda po lodzie i nieznanym terenie
  • jazda po zmroku

Znane marki[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]