Stefan Chałubiński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Stefan Chałubiński
Stefan Chałubiński
Data i miejsce urodzenia 30 maja 1909
Kraków
Data i miejsce śmierci 6 listopada 2001
Zakopane
Miejsce spoczynku Nowy Cmentarz, Zakopane
Zawód taternik, ratownik TOPR, przewodnik tatrzański
Rodzice Ludwik Chałubiński, Antonina (Kamińska) Chałubińska
Małżeństwo Maria (Berger) Chałubińska
Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Stefan Chałubiński na Mięguszowieckich Szczytach (1955)

Stefan Chałubiński (ur. 30 maja 1909 w Krakowie, zm. 6 listopada 2001 w Zakopanem) – nauczyciel, taternik, przewodnik tatrzański I klasy, instruktor narciarstwa, ratownik TOPR, członek honorowy Koła Przewodników Tatrzańskich w Zakopanem[1], aktywny członek Ligi Ochrony Przyrody, Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego[2] i Towarzystwa Ochrony Tatr[3][4].

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Stefan Chałubiński spędził dzieciństwo i młodość w Zakopanem, gdzie uczęszczał do słynnego gimnazjum „Liliana”. W Poznaniu rozpoczął studia matematyczne, które kontynuował przez cztery lata. Studia przerwał wybuch II wojny światowej. Później postępująca utrata wzroku uniemożliwiła już Chałubińskiemu ich ukończenie[5].

Stefan Chałubiński pracował pierwotnie jako nauczyciel, ale jego pasją były Tatry, Zakopane i botanika. Z czasem pasja przerodziła się w działalność zawodową. 9 października 1945 roku złożył przyrzeczenie toprowskie. W 1948 roku ukończył przewodnicki kurs szkoleniowy i zdobył uprawnienia przewodnika tatrzańskiego III stopnia[6]. W 1949 zaliczył taternicki kurs zimowy, w 1961 został instruktorem narciarskim[5], a od 1969 był już przewodnikiem tatrzańskim I klasy[7]. W styczniu 1950 został członkiem-uczestnikiem Klubu Wysokogórskiego[6]. W latach 1948–1977 należał do grona najwybitniejszych tatrzańskich przewodników. W 1977 roku zakończył pracę zawodową jako przewodnik. W 1980 roku został członkiem honorowym Koła Przewodników Tatrzańskich w Zakopanem. Należał też do klubu seniora TOPR[1]. W 1983 roku został członkiem-współzałożycielem Towarzystwa Ochrony Tatr. Dla towarzystwa osobiście przygotował statut[3][4]. Stefan Chałubiński był znawcą Tatr i odkrywcą jej zasobów. Do jego odkryć należy między innymi Jaskinia Wysoka-Za Siedmiu Progami[8]. Jest autorem wielu nowych tras taternickich. Witold Paryski notuje jego warianty z lat 1949–50 z Młynarza, Wierchu pod Fajki i Koziego Wierchu[6][9].

Stefan Chałubiński zmarł w Zakopanem 6 listopada 2001 roku, a 10 listopada 2001 został pochowany na Nowym Cmentarzu przy ul. Nowotarskiej w Zakopanem, w grobowcu rodzinnym, w którym spoczywają jego żona Maria oraz brat Tytus[4]. Maria Chałubińska (z domu Berger) zginęła we wrześniu 1994 roku podczas samotnej wycieczki w Tatry w pobliżu Wrót Chałubińskiego[6].

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

Był obrońcą przyrody tatrzańskiej, kontynuował rodzinne tradycje kultywowane przez jego dziadka Tytusa i ojca Ludwika[10]. Był zafascynowany florą tatrzańską. Swoją wiedzą zaskakiwał botaników odwiedzających Zakopane[4]. W Instytucie Botaniki PAN w Krakowie opracowywany jest jego zielnik[3]. W 1997 – za bezkompromisowość w obronie przyrody tatrzańskiej i ukochanie Tatr – otrzymał od „Pracowni na rzecz Wszystkich Istot” tytuł Dobrodzieja Przyrody[11].

„Las Chałubińskich” (2008)
„Las Chałubińskich” (czerwiec 2008)

„Las Chałubińskich”[edytuj | edytuj kod]

Do rangi symbolu całokształtu działań Chałubińskiego w zakresie ochrony zakopiańskiej przyrody i jego stanowczości urosły jego działania na rzecz uratowania rodzinnych terenów przez degradacją. Przez lata bronił przed zmianami projektów planów zagospodarowania dla odziedziczonej po dziadku Tytusie działki – 1,5 ha lasu, cennego zakopiańskiego starodrzewu[3]. Chałubiński był zdecydowany podjąć kroki zmierzające do maksymalnej ochrony flory odziedziczonego terenu.

Przeprowadzona inwentaryzacja wykazała, że na obszarze tych działek o łącznej powierzchni zaledwie 14 060 m², występuje szereg cennych gatunków roślin, zaś obszar „Lasu Chałubińskich” jest najprawdopodobniej najstarszym i najlepiej zachowanym fragmentem dolnoreglowego lasu mieszanego w tym rejonie[12].

Ostatecznie w 2000 r. – rok przed śmiercią Stefana Chałubińskiego – za zgodą Marszałka województwa małopolskiego – utworzony został ostatecznie pomnik przyrodyLas Chałubińskich”. Jest to pierwszy w powojennej Polsce, pozostający prywatną własnością obszar leśny o charakterze rezerwatowym, chroniony prawnie na wniosek właścicieli[3][4][12].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 Zakopane: zmarł Stefan Chałubiński (pol.). onet.pl, 2003-04-24. [dostęp 2011-12-17].
  2. Grażyna Mróz. Dobrodziej przyrody. „TATRY”. 2 (8), s. 96-99, 2004. Tatrzański Park Narodowy. ISSN 0867-4531 (pol.). 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Agnieszka Gonerko (Chałubińska): Moi rodzice – Maria i Stefan Chałubińscy (pol.). W: Konferencja wygłoszona podczas sympozjum pn. „Za darmo nie na darmo. Bezinteresowność, hojność, wspaniałomyślność – o rehabilitację cnót” 21 listopada 2009 roku na Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie w ramach cyklu: Szczeciński Zalew Myśli przygotowanego przez Fundację Dom Rodzinny w Łysogórkach [on-line]. 2009-11-21. [dostęp 2011-12-17].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Janusz Badura. Związki rodu Chałubińskich z Tatrami. „Co słychać – Informator Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego”. 132 (12), s. 7, 2001-12 (pol.). 
  5. 5,0 5,1 Kinga Chałubińska. Stefan Chałubiński – człowiek Tatr. „Wierchy”. 73, s. 5-12, 2007 (pol.). 
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Chałubiński Stefan (pol.). Głos Seniora "Trawers", 2001-11. [dostęp 2011-12-17].
  7. Chałubiński Stefan (pol.). zakopane.pl. [dostęp 2011-12-17].
  8. Jaskinia Wysoka – Za Siedmiu Progami (pol.). Klub Taternictwa Jaskiniowego, 1999-12-20. [dostęp 2011-12-17].
  9. Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
  10. Jacek Zachara. Stefan Chałubiński o człowieku i Tatrach. „Dzikie życie”. 30 (11), 1996-11 (pol.). 
  11. Red.. Dobrodzieje Przyrody '97. „Dzikie życie”. 44 (2), Luty 1998 (pol.). 
  12. 12,0 12,1 Tomasz Borucki. Rezerwatowy Las Chałubińskich – pomnik przyrody dawnego Podhala. „Dzikie życie”. 68 (2), Luty 2000 (pol.).