Szara strefa
Szara strefa (ang. grey market) – finansowy obszar zdrowej gospodarki państwa, którego dochody osiągane z produkcji niezakazanej przez prawo, są ukrywane w całości lub w części przed organami administracji państwowej, podatkowej, celnej itp. Jest nielegalnym obrotem legalnymi towarami i usługami. Nie należy jej mylić z czarnym rynkiem, który obejmuje nielegalne towary i usługi[1].
Jako zjawisko społeczne łączy się z pracą "na czarno", która umożliwia wolność od świadczeń socjalnych. W Polsce często jest to sposób pracodawcy na obniżenie kosztów zatrudnienia, a dla pracownika – lepiej płatna lub jedyna możliwa do znalezienia praca[2][3]:
| „ |
Najważniejszymi czynnikami, które kształtują rozmiary szarej strefy są kwestie dotyczące podatków, kosztów zatrudniania i ogólnie przepisów prawa pracy oraz podaży siły roboczej. Wysokie koszty zatrudniania i skomplikowanie przepisów są łatwiejsze do udźwignięcia przez większe przedsiębiorstwa, małe uciekają przed kłopotami w szarą strefę (...) Największy wpływ na redukcję skali pracy nierejestrowanej miałoby ograniczenie kosztów pracy, w tym przede wszystkim składek na ubezpieczenia społeczne (...) Względna wysokość podatków od dochodów osobistych w Polsce w porównaniu do innych państwa regionu jest niewielka, rekompensują to jednak bardzo wysokie obciążenia społeczne, przekraczające 38% wynagrodzenia brutto (...) Uproszczenie prawa pracy i redukcja formalności związanych z zatrudnieniem nowego pracownika, to kolejna zdaniem respondentów metoda redukcji szarej strefy. |
” |
| — MPiPS, 2008[4] | ||
Istotnym czynnikiem sprzyjającym powstawaniu szarej strefy jest niska jakość usług publicznych oraz niska kultura prawna administracji publicznej. Czynniki te z jednej strony zmniejszają ryzyko ukarania za prowadzenie działalności nieewidencjonowanej, a drugiej ograniczają korzyści z prowadzenia jej pod ochroną prawa. Szara strefa przekłada się także na zmniejszenie wpływów podatkowych i wzrost inflacji[5].
Kolejnym czynnikiem jest błędnie prowadzona pomoc społeczna prowadząca do uzależnienia i dalszego zmniejszenia szans na zatrudnienie w oficjalnym stosunku pracy[6].
Udział "szarej strefy" w polskim PKB sięga 25%[7], średnia europejska to 15%[8].
Obowiązujący porządek prawny przewiduje możliwość zastosowania tzw. domiaru od dochodów nieujawnionych w postaci 75% podatku dochodowego dla osób, które nie mogą udokumentować swoich dochodów. Ta stawka podatku ma miec charakter represyjny i jest okreslona w ustawie o podatku dochodowym od osob fizycznych[9].
Szara strefa stymuluje gospodarkę w czasie kryzysu, zwiększając płynność przedsiębiorstw dzięki niższym kosztom obrotu gospodarczego[10][11]
[edytuj] Zobacz też
- 4 strefy ekonomii
- czarny rynek
- szary marketing
- krzywa Laffera
- obchodzenie podatków
- płaca minimalna
- uchylanie się od podatków
- biurokracja
- fiskalizm
- Ease of Doing Business Index
Przypisy
- ↑ Pomocnik Olimpijczyka: Elementy wiedzy obywatelskiej i ekonomicznej (wydanie II), Rafał Belka, Kamil Grabowski, Centrum Edukacji Obywatelskiej, Warszawa 2010, s. 28.
- ↑ Szara strefa szybko się rozrasta. Rzeczpospolita, 2009.
- ↑ Wyciągnąć biznes z szarej strefy. Rzeczpospolita, 2010.
- ↑ Raport: Przyczyny pracy nierejestrowanej, jej skala, charakter i skutki społeczne. Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, 2008.
- ↑ Boragan Aruoba: Informal Sector, Government Policy and Institutions. 2010.
- ↑ Polski system pomocy społecznej prowadzi do uzależnienia od zasiłków. Forsal, 2010.
- ↑ Co czwarty przedsiębiorca działał w szarej strefie. gazeta.pl, 2011.
- ↑ Oszustwo – nasz sport narodowy. Fiskus nabiera się na banalne sztuczki. Gazeta Wyborcza, 8 stycznia 2010.
- ↑ Szara strefa – definicje, artykuły, raporty. Rynek Pracy.
- ↑ Szara strefa chroni przed kryzysem. Wirtualna Polska, 2011.
- ↑ Szara strefa - błogosławieństwo kapitalizmu. Gazeta Prawna, 2012.
