Szczyt Lenina

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Szczyt Lenina
Szczyt Awicenny
Szczyt LeninaSzczyt Awicenny
Państwo  Tadżykistan
 Kirgistan
Pasmo Pamir
Wysokość 7134 m n.p.m.
Wybitność 2790 m
Pierwsze wejście 1928
Karl Wien, Eugene Allwein i Erwin Schneider (Niemcy)
Położenie na mapie Tadżykistanu
Mapa lokalizacyjna Tadżykistanu
Szczyt LeninaSzczyt Awicenny
Szczyt Lenina
Szczyt Awicenny
Ziemia 39°20′33″N 72°52′39″E/39,342500 72,877500Na mapach: 39°20′33″N 72°52′39″E/39,342500 72,877500

Szczyt Lenina, także Szczyt Awicenny (7134 m n.p.m.; ros. пик Ленина, pik Lenina; kirg. Ленин чокусу, Lenin czokusu[1]; tadż. қуллаи Абӯалӣ ибни Сино, kullai Abuali ibni Sino; do 1928 roku Szczyt Kaufmana) – szczyt w Górach Zaałajskich w Pamirze, w Azji, na granicy Tadżykistanu i Kirgistanu, drugi co do wysokości (po Szczycie Ismaila Samaniego) w górach Pamiru. Do czasu rozpadu Związku Radzieckiego był drugim co do wysokości szczytem radzieckiego Pamiru i trzecim w ogóle szczytem ZSRR.

Szczyt odkrył i opisał jako pierwszy w 1871 r. młody rosyjski geograf Aleksiej Fedczenko. W czasie swej trzeciej wyprawy badawczej do Azji Środkowej osiągnął on przełęcz Tengizbaj w Górach Ałajskich, skąd po drugiej stronie szerokiej Kotliny Ałajskiej ujrzał "szczyt, który (...) dominował nad innymi (...). Kształt tego szczytu był bardzo charakterystyczny: piramida o podstawie niewspółmiernej w stosunku do wysokości, piramida nieregularna, jako że północny bok ma stromy, a południowy połogi (...). Później z dołu, z Ałaju, widziałem ten szczyt i stąd okazał się on najwyższy". Fedczenko nazwał go Szczytem Kaufmana.

W 1888 r. górę ujrzał pierwszy Polak, Bronisław Grąbczewski, wówczas porucznik armii carskiej. W czasie swej drugiej ekspedycji w góry Azji Środkowej, zorganizowanej przez Rosyjskie Towarzystwo Geograficzne, opisał on "majestatyczny szczyt Kaufmana" widziany z Doliny Ałajskiej.

Pierwsze wejście na szczyt miało miejsce w 1928 r. Dokonali go Karl Wien, Eugene Allwein i Erwin Schneider w ramach wyprawy niemieckiej. Pierwszego wejścia radzieckiego dokonali 8 września 1934 r. Witalij Abałakow, N. Czernucha i I. Łukin (wiodło ono granią wschodnią).

Latem 1967 roku, dla uczczenia 50. rocznicy rewolucji październikowej, Federacja Alpinizmu ZSRR zorganizowała międzynarodową alpiniadę w Pamirze, której celem było wejście na ówczesny Pik Lenina. Podczas jej trwania szczyt zdobyło 321 alpinistów, w tym (14 sierpnia) grupa wspinaczy polskich: Stanisław Biel, Eugeniusz Chrobak, Piotr Młotecki, Andrzej Sobolewski, Zbigniew Staszyszyn, Ryszard Szafirski i Adam Zyzak[2].

W 1974 r. cała rosyjska wyprawa kobieca (osiem osób) zmarła w obozie na wysokości 7000 m n.p.m. z powodu nagłego pogorszenia pogody (niż atmosferyczny)[3]. O tym wydarzeniu opowiada film fabularny Storm and Sorrow.

W 1990 r. 43 wspinaczy zginęło w lawinie, która była spowodowana trzęsieniem ziemi[4].

Zdobycie szczytu jest wymagane dla uzyskania rosyjskiego wyróżnienia alpinistycznego: Śnieżnej Pantery.

W czerwcu 2006 r. rząd Tadżykistanu zmienił dotychczasową tadżycką nazwę szczytu қуллаи Ленин (kullai Lenin) na nazwę қуллаи Абӯалӣ ибни Сино, (kullai Abuali ibni Sino) nadaną na cześć perskiego naukowca Awicenny[5]. Nazwy rosyjska i kirgiska, tego leżącego na tadżycko-kirgiskiej granicy szczytu, obowiązujące w Kirgistanie nie zostały jednak zmienione.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Biel Stanisław: Pik Lenina, w: "Poznaj Świat" nr 1/1968, s. 3-8.

Przypisy

  1. Czasami błędnie podawana jest jako kirgiska nazwa Ачикташ (Acziktasz), jest to jednak nazwa niewielkiego płaskowyżu znajdującego się obok szczytu
  2. Biel Stanisław: Pik Lenina, w: "Poznaj Świat" nr 1/1968, s. 3 - 8;
  3. Artykuł w języku angielskim opisujący tragedię wyprawy kobiecej w roku 1974
  4. Francis X Clines (NY Times): Avalanche Kills 40 Climbers in Soviet Central Asia (ang.). [dostęp 25 września 2008].
  5. Karori Hukumati Dżumhurii Todżikiston az 4 ijuli soli 2006 szahri Duszanbe № 297 (tadż.)