Szczyt Lenina
| Szczyt Lenina Szczyt Awicenny |
|
 |
|
| Państwo |  Tadżykistan Kirgistan |
| Pasmo | Pamir |
| Wysokość | 7134 m n.p.m. |
| Wybitność | 2790 m |
| Pierwsze wejście | 1928 Karl Wien, Eugene Allwein i Erwin Schneider (Niemcy) |
|
Położenie na mapie Tadżykistanu
  Szczyt Lenina
Szczyt Awicenny |
|
 |
|
Szczyt Lenina, także Szczyt Awicenny (7134 m n.p.m.; ros. пик Ленина, pik Lenina; kirg. Ленин чокусу, Lenin czokusu[1]; tadż. қуллаи Абӯалӣ ибни Сино, kullai Abuali ibni Sino; do 1928 roku Szczyt Kaufmana) – szczyt w Górach Zaałajskich w Pamirze, w Azji, na granicy Tadżykistanu i Kirgistanu, drugi co do wysokości (po Szczycie Ismaila Samaniego) w górach Pamiru. Do czasu rozpadu Związku Radzieckiego był drugim co do wysokości szczytem radzieckiego Pamiru i trzecim w ogóle szczytem ZSRR.
Szczyt odkrył i opisał jako pierwszy w 1871 r. młody rosyjski geograf Aleksiej Fedczenko. W czasie swej trzeciej wyprawy badawczej do Azji Środkowej osiągnął on przełęcz Tengizbaj w Górach Ałajskich, skąd po drugiej stronie szerokiej Kotliny Ałajskiej ujrzał "szczyt, który (...) dominował nad innymi (...). Kształt tego szczytu był bardzo charakterystyczny: piramida o podstawie niewspółmiernej w stosunku do wysokości, piramida nieregularna, jako że północny bok ma stromy, a południowy połogi (...). Później z dołu, z Ałaju, widziałem ten szczyt i stąd okazał się on najwyższy". Fedczenko nazwał go Szczytem Kaufmana.
W 1888 r. górę ujrzał pierwszy Polak, Bronisław Grąbczewski, wówczas porucznik armii carskiej. W czasie swej drugiej ekspedycji w góry Azji Środkowej, zorganizowanej przez Rosyjskie Towarzystwo Geograficzne, opisał on "majestatyczny szczyt Kaufmana" widziany z Doliny Ałajskiej.
Pierwsze wejście na szczyt miało miejsce w 1928 r. Dokonali go Karl Wien, Eugene Allwein i Erwin Schneider w ramach wyprawy niemieckiej. Pierwszego wejścia radzieckiego dokonali 8 września 1934 r. Witalij Abałakow, N. Czernucha i I. Łukin (wiodło ono granią wschodnią).
Latem 1967 roku, dla uczczenia 50. rocznicy rewolucji październikowej, Federacja Alpinizmu ZSRR zorganizowała międzynarodową alpiniadę w Pamirze, której celem było wejście na ówczesny Pik Lenina. Podczas jej trwania szczyt zdobyło 321 alpinistów, w tym (14 sierpnia) grupa wspinaczy polskich: Stanisław Biel, Eugeniusz Chrobak, Piotr Młotecki, Andrzej Sobolewski, Zbigniew Staszyszyn, Ryszard Szafirski i Adam Zyzak[2].
W 1974 r. cała rosyjska wyprawa kobieca (osiem osób) zmarła w obozie na wysokości 7000 m n.p.m. z powodu nagłego pogorszenia pogody (niż atmosferyczny)[3]. O tym wydarzeniu opowiada film fabularny Storm and Sorrow.
W 1990 r. 43 wspinaczy zginęło w lawinie, która była spowodowana trzęsieniem ziemi[4].
Zdobycie szczytu jest wymagane dla uzyskania rosyjskiego wyróżnienia alpinistycznego: Śnieżnej Pantery.
W czerwcu 2006 r. rząd Tadżykistanu zmienił dotychczasową tadżycką nazwę szczytu қуллаи Ленин (kullai Lenin) na nazwę қуллаи Абӯалӣ ибни Сино, (kullai Abuali ibni Sino) nadaną na cześć perskiego naukowca Awicenny[5]. Nazwy rosyjska i kirgiska, tego leżącego na tadżycko-kirgiskiej granicy szczytu, obowiązujące w Kirgistanie nie zostały jednak zmienione.
Linki zewnętrzne [edytuj]
Bibliografia [edytuj]
- Biel Stanisław: Pik Lenina, w: "Poznaj Świat" nr 1/1968, s. 3-8.
Przypisy
- ↑ Czasami błędnie podawana jest jako kirgiska nazwa Ачикташ (Acziktasz), jest to jednak nazwa niewielkiego płaskowyżu znajdującego się obok szczytu
- ↑ Biel Stanisław: Pik Lenina, w: "Poznaj Świat" nr 1/1968, s. 3 - 8;
- ↑ Artykuł w języku angielskim opisujący tragedię wyprawy kobiecej w roku 1974
- ↑ Francis X Clines (NY Times): Avalanche Kills 40 Climbers in Soviet Central Asia (ang.). [dostęp 25 września 2008].
- ↑ Karori Hukumati Dżumhurii Todżikiston az 4 ijuli soli 2006 szahri Duszanbe № 297 (tadż.)
