Tykwa
| Tykwa | |
|---|---|
 Kwiat i owoc tykwy pospolitej
|
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | klad różowych |
| Rząd | dyniowce |
| Rodzina | dyniowate |
| Rodzaj | tykwa |
| Nazwa systematyczna | |
| Lagenaria Seringe Mém. Soc. Phys. Genève 3(1): t. 2. 1825 |
|
| Synonimy | |
|
Adenopus Benth., Sphaerosicyos Hook. f. |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Tykwa (Lagenaria Ser.) – rodzaj jednorocznych, pnących roślin tropikalnych z rodziny dyniowatych. Przedstawiciele pochodzą z Afryki i Azji.
Spis treści |
Morfologia [edytuj]
- Łodyga
- Pędy rośliny dochodzą do 2,5 m.
- Liście
- Duże, długości 10–14 cm.
- Kwiaty
- Białe.
- Owoce
- Zdrewniałe i osiągają wielkość od 10 cm do 1 m. Mogą osiągać różne kształty: od okrągłych, poprzez gruszkowate do podłużnych. Kolor owocu zależny jest od gatunku. Owoce niektórych gatunków nadają się do jedzenia.
Systematyka [edytuj]
- Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (2001...)
Rodzaj z rodziny dyniowatych z rzędu dyniowców, należących do kladu różowych w obrębie okrytonasiennych[1]. W obrębie rodziny: podrodzina Cucurbitoideae, plemię Benincaseae[2].
- Pozycja rodzaju w systemie Reveala (1993-1999)
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa ukęślowe (Dilleniidae Takht. ex Reveal & Takht.), nadrząd Cucurbitanae Reveal, rząd dyniowce (Cucurbitales Dumort.), podrząd Cucurbitineae Engl., rodzina dyniowate (Cucurbitaceae Juss.), rodzaj tykwa (Lagenaria Ser.)[3]
- Wykaz gatunków[2]
- Lagenaria abyssinica (Hook. f.) C. Jeffrey
- Lagenaria breviflora (Benth.) Roberty
- Lagenaria guineensis
- Lagenaria rufa (Gilg) C. Jeffrey
- Lagenaria siceraria (Molina) Standl. (syn. Lagenaria vulgaris, Cucurbita lagenaria) – tykwa pospolita, kalebasa, lagenaria
- Lagenaria sphaerica (Sond.) Naudin
Zastosowanie [edytuj]
Wykorzystywana jako roślina ozdobna – do celów dekoracyjnych wykorzystywane są owoce. Zrywa się je, gdy są już w pełni dojrzałe, tzn. zaczynają twardnieć i robić się lekkie, co pozwala zapobiec gniciu. Po zbiorze należy przechowywać je w suchym pomieszczeniu aż do całkowitego wysuszenia.
Wysuszone i wydrążone owoce służą w wielu rejonach świata jako perkusyjne instrumenty muzyczne. W Afryce są to m.in. shekere czy berimbau (także w Brazylii), a w Ameryce Łacińskiej marakasy.
Tykwy bardzo często służą jako pojemnik do picia (np. Yerba mate), naczynia, łyżki i pojemniki. Rzeźbione tykwy pełnią też funkcje dekoracyjne.
- Historia
- Pierwszą wzmianką o uprawie tykwy pospolitej w Europie jest Hortulus – poemat szwabskiego mnicha z Reichenau Walafriusa Strabusa (807 - 849) w którym opisuje on swoje doświadczenia w uprawie tego gatunku[4].
Uprawa [edytuj]
Nasiona tykwy można wysiać do doniczki (na początku kwietnia) lub bezpośrednio do gruntu (połowa kwietnia, początek maja). Nasiona i młode rośliny potrzebują dużo wody. Tykwy są roślinami ciepłolubnymi, więc powinny rosnąć w nasłonecznionym miejscu.
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-01-03].
- ↑ 2,0 2,1 Lagenaria (ang.). Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-01-03].
- ↑ Crescent Bloom: Lagenaria (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2010-01-03].
- ↑ Marian Janusz Kawałko "Historie Ziołowe" Lublin 1986 ISBN 83-03-01600-8
