Unia Zachodnioeuropejska

Western European Union Union de l'Europe occidentale Unia Zachodnioeuropejska
1954 - 2011 →
Flaga
Członkowie UZE      Członkowie stowarzyszeni      Obserwatorzy      Obserwatorzy stowarzyszeni
Członkowie	10 +6 członków stowarzyszonych +5 obserwatorów +7 partnerów stowarzyszonych
Utworzenie	17 marca 1948
Rozwiązanie	31 marca 2010

Unia Zachodnioeuropejska (UZE) (ang. Western European Union - WEU) – istniejąca w latach 1954-2011 międzynarodowa organizacja wojskowa, która została utworzona na mocy tzw. Układów Paryskich z 23 października 1954, które po zakończeniu procesu ratyfikacji weszły w życie 5 maja 1955 przekształcając tym samym powstałą w 1948 Unię Zachodnią grupującą Francję, Wielką Brytanię i kraje Beneluksu. Rozwiązana 31 marca 2010 decyzją państw członkowskich z uwagi na wejście w życie Traktatu lizbońskiego. Działalność organizacji została całkowicie wygaszona do 30 czerwca 2011.

Z założenia miała pełnić wszystkie zasadnicze funkcje EWO poza integracyjną. Zrezygnowano więc - głównie za sprawą Wielkiej Brytanii – z ponadpaństwowego charakteru nowo utworzonej instytucji. Jednakże, podobnie jak w przypadku Traktatu Brukselskiego i ta organizacja nie odegrała znaczącej roli. Działania gospodarcze były bowiem podejmowane w ramach OEEC, natomiast centrum aktywności wojskowej stało się NATO. Jednakże klauzula natychmiastowej i bezwarunkowej pomocy militarnej w wypadku agresji na któregoś z członków UZE a także każdej innej, jaką tylko państwa członkowskie dysponują, wykraczała daleko poza zobowiązania podjęte przez sojuszników w ramach NATO, gdzie artykuł 5 Traktatu Północnoatlantyckiego mówi, iż w razie ataku na któregoś z sojuszników państwo członkowskie paktu:

„	udzieli pomocy Stronie lub Stronom tak napadniętym (…) podejmując (...) akcję, jaką uzna za konieczną, nie wyłączając użycia siły zbrojnej.	”
— artykuł 5 Traktatu Północnoatlantyckiego

Mimo tego UZE stała się organizacją bez żadnych funkcji operacyjnych, która nie odegrała prawie żadnej roli z jednej strony nie chcąc dublować uprawnień NATO, z drugiej stając się faktycznie niezobowiązującym forum wymiany sprawozdań na temat potencjału sił narodowych, często i tak nieaktualnych. W jej skład wchodziło 10 państw: Wielka Brytania, Francja, Niemcy, Belgia, Holandia, Luksemburg, Włochy, Grecja, Hiszpania i Portugalia, ponadto 6 państw posiadało tzw. status członka stowarzyszonego, 7 - stowarzyszonego partnera, a 5 - obserwatora.

UZE była organizacją polityczno-obronną. Do momentu powstania UE nie odgrywała większej roli. Na mocy Traktatu o Unii Europejskiej uznano UZE za zbrojne ramię Wspólnoty, przyjmując jako dalekosiężny cel UE utworzenie wspólnej armii europejskiej. Jednakże w Traktacie z Nicei usunięto przepisy o UZE jako integralnej części unijnych procesów integracyjnych o charakterze polityczno-obronnym.

W latach 90. stała się bardziej aktywna, czego przejawem było stworzenie Korpusu Europejskiego, zacieśnianie współpracy z NATO i zaproszenie do współpracy na prawach partnera stowarzyszonego państw stowarzyszonych z Unią Europejską i ubiegających się o członkostwo w tej organizacji.

Na szczycie Rady Europejskiej w Helsinkach w 1999 roku postanowiono o wygaszeniu UZE i przeniesieniu jej kompetencji do nowotworzonych struktur Wspólnej Europejskiej Polityki Bezpieczeństwa i Obrony (WEPBiO) w ramach Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa (WPZiB).

Bibliografia

Tomasz Betka: Wspólnoty Europejskie na arenie międzynarodowej w okresie zimnej wojny (pol.). UniaEuropejska.org, 2011-02-22. [dostęp 2011-02-23].