Wał Atlantycki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wieża obserwacyjna na Wale Atlantyckim

Wał Atlantycki – system umocnień ciągnących się na długości 3862 km wzdłuż zachodnich wybrzeży Europy, od granic Hiszpanii do północnych krańców Norwegii.

Został wzniesiony przez Niemców podczas II wojny światowej na okupowanych terenach. Miał stanowić podstawę obrony niemieckiej w przypadku inwazji wojsk alianckich na kontynent europejski.

Wał Atlantycki był najsilniej ufortyfikowany w rejonie Calais, gdzie spodziewano się, ze względu na bliskość (37 km) angielskiego wybrzeża, głównego uderzenia wojsk inwazyjnych, znacznie słabiej natomiast w Normandii, co wykorzystali alianci 6 czerwca 1944, w początkowej fazie operacji Overlord.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Hitler po szybkim podboju prawie całego kontynentu w 1941 roku zaplanował uczynienie go niezdobytą twierdzą (Festung Europa). W związku z tym, 23 marca 1942 r. wydał dyrektywę numer 40, oficjalnie rozpoczynając prace. Po rajdzie na Saint-Nazaire 13 kwietnia 1942, Hitler rozkazał wzmocnić obronę baz marynarki wojennej (w tym baz U-Bootów). Początkowo fortyfikacje skupiono wokół największych portów, a dopiero pod koniec 1943 roku rozszerzono na inne tereny.

Budowa Wału[edytuj | edytuj kod]

Pozostałości po fabryce w Tréguennec produkującej materiały budowlane na potrzeby konstrukcji Wału Atlantyckiego

Fritz Todt, projektant Linii Zygfryda wzdłuż granicy francusko-niemieckiej był głównym inżynierem zatrudnionym przy konstrukcji najważniejszych bunkrów i innych budynków ochronnych. Tysiące przymusowych robotników zostało zmuszonych do wznoszenia tej wielkiej linii z żelaza i betonu wzdłuż duńskiego, belgijskiego i francuskiego wybrzeża.

Na początku 1944 roku feldmarszałek Erwin Rommel został dowódcą obrony Wału Atlantyckiego. Rommel uważał, że obecne fortyfikacje były zaprojektowane nieodpowiednio i natychmiast rozpoczął ich rozbudowę. Zlecił budowę betonowych schronów ogniowych nad brzegami Atlantyku, a także pogłębił pas obronny, aby wróg po wydostaniu się z plaż, został za nimi związany ogniem. Z bunkrów żołnierze mieli prowadzić ostrzał pozycji nieprzyjaciela korzystając z karabinów maszynowych, dział przeciwpancernych oraz lekkiej artylerii. Plaże zostały zaminowane i zagrodzone zasiekami. Miny były umieszczane również pod wodą, blisko brzegu. Tego typu zabezpieczenia miały na celu zniszczenie alianckich barek desantowych zanim dotrą do plaż.

Do chwili rozpoczęcia inwazji Niemcy umieścili w północnej Francji około 6 milionów min. Główną zasługą Rommla była rozbudowa systemu do wewnątrz, zatapianie nisko położonych terenów i zastosowanie tzw. Szparag Rommla. Były to konstrukcje, składające się z drewnianych pali wbitych w ziemię, połączonych drutami, na których były zawieszone granaty. Miały one zniszczyć szybowce po wylądowaniu.

Feldmarszałek Rommel wiedział, że jeśli wojska sprzymierzone nie zostaną zatrzymane na plażach to prawdopodobnie będzie to oznaczało początek końca III Rzeszy.

Wał Atlantycki dzisiaj[edytuj | edytuj kod]

Pozostałości Wału Atlantyckiego: bunkry na plaży w północnej Danii

Wał nigdy nie został ukończony. Składał się pierwotnie z baterii artyleryjskich, bunkrów i pól minowych, które w ciągu lat 1942-1944 rozciągnięto od granicy francusko-hiszpańskiej do Norwegii (tzw. Festung Norwegen). Wiele fragmentów umocnień zachowało się do dnia dzisiejszego. Można je zobaczyć w okolicach Scheveningen, Katwijk i oczywiście w Normandii. W belgijskiej miejscowości Oostende znajduje się jeden z najlepiej zachowanych fragmentów fortyfikacji. Warto zobaczyć kompletną baterię ciężkiej artylerii, budynki mieszkalne i zasieki. Były one przeznaczone dla jednostki inżynieryjnej, odpowiedzialnej za wzniesienie tej części Wału.

Najważniejsze punkty oporu[edytuj | edytuj kod]

Położenie Dowódca Obsada Przebieg obrony Data poddania W użyciu aliantów
Cherbourg Gen. von Schlieben 47 tys. żołnierzy na całym półwyspie Cotentin Port został wysadzony w powietrze przez Niemców po krótkotrwałej obronie. Większość stanowisk – 27 VI 1944 r. Po rozminowaniu, jeden z głównych portów alianckich.
Saint-Malo Płk. von Alock 12 tys. żołnierzy (razem ze spadochroniarzami i SS) Port wysadzony w powietrze. Na wyspie Cazembre Niemcy stawiali opór do 2 września 1944 r. 17 VIII 1944 r. Nie nadawał się do użycia aż do końca wojny.
Alderney Płk. Mork 8 tys. żołnierzy Jednen z najlepiej ufortyfikowanych na całym wybrzeżu. 16 V 1945 r. Poddał się tydzień po oficjalnej kapitulacji.
Brest Gen. Ramcke 38 tys. żołnierzy Bitwa rozpoczęła się 25 VIII 1944 r. Port został doszczętnie zniszczony 19 IX 1944 r.
Lorient Gen. Junck 15 tys. żołnierzy 8 V 1945 r. Załoga poddała się w dniu oficjalnej kapitulacji
Zatoka Quiberon i wyspa Belle Gen. Farmbacher 25 tys. żołnierzy
Saint-Nazaire Gen. Junck 35 tys. żołnierzy 8 V 1945 r. Załoga poddała się w dniu oficjalnej kapitulacji
La Rochelle Adm. Schirlitz Wojska marynarki, 158. rezerwowa dywizja piechoty 8 V 1945 r. Załoga poddała się w dniu oficjalnej kapitulacji
Hawr Płk Wildermuth 14 tys. żołnierzy Po trzech dniach walki, załoga poddała się 14 IX 1944 r. Port ponownie w użyciu od października '44
Boulogne-sur-Mer Gen. Heim 10 tys. żołnierzy Obrona rozpoczęta 7 IX 1944 r. 22 IX 1944 r. Port otwarty w październiku '44
Calais Ppor. Colonel Schroeder 9 tys. żołnierzy Urządzenia i budynki portowe zostały bardzo ciężko uszkodzone 30 IX 1944 r. Port otwarty pod koniec października '44
Dunkierka 18. Dywizja Piechoty Luftwaffe Port został otoczony 13 września 1944 r. Maj 1945

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons