Warcisław III

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Warcisław III
Warcislaw III.jpg
książę dymiński
Okres panowania od 1219
do 1264
Poprzednik Kazimierz II pomorski
Następca Barnim I
Dane biograficzne
Dynastia Gryfici
Urodziny ok. 1211
Śmierć 17 maja 1264
Ojciec Kazimierz II pomorski
Matka Ingarda
Żona Zofia (Sophia Guisiaca)
Dzieci NN (synowie?), Barbara?

Warcisław III (ur. ok. 1211, zm. 17 maja 1264[1]) – książę dymiński, syn Kazimierza II, księcia pomorskiego, szczecińskiego i dymińskiego, z dynastii Gryfitów oraz Ingardy; kuzyn Barnima I Dobrego.

Lata panowania[edytuj | edytuj kod]

Rządy opiekuńcze[edytuj | edytuj kod]

W chwili śmierci swego ojca był małoletni. Rządy opiekuńcze nad Księstwem Dymińskim, do czasu osiągnięcia przez niego wieku sprawnego, objęła matka Ingarda (dwór jego rezydował w Dyminie na Pomorzu Przednim[2]). Potwierdzają ten stan liczne dokumenty sygnowane jej własną i męża pieczęcią[3]. W latach 12191221, Warcisław III za sprawą króla Danii Waldemara II został pozbawiony na rzecz Rugii części swojego księstwa. W 1222, co potwierdził Barnim III, stał się fundatorem parafii w Komorowie, w pobliżu jeziora Malchim[4].

Samodzielne rządy[edytuj | edytuj kod]

Pieczęć Warcisława III z 1225 r.

Książę dymiński był słabego charakteru, pokojowo nastawiany do polityki (związany z obozem duńskim). Pierwszy dokument sygnowany jego pieczęcią pochodził z ok. 1225[4]. Żoną Warcisława III była Zofia (według Lubinusa – łac. Sophia Guisiaca[5]), córka Albrechta I i Matyldy z Blakenburga. Małżeństwo obojga zawarte zostało ok. 1236[6]. Zbiegło się ono w czasie z zawarciem układu w Kremmen (20 czerwca 1236), gdzie (łac.) puer – takim terminem określano jeszcze wiek chłopięcy Warcisława[4] – miał stać się lennikiem margrabiów brandenburskich[2], odstępując im miasta: Stargard Meklemburski, Bezrzecze, Krzemień i Ostrów oraz całość Księstwa Wołogoskiego. Osłabiał tym samym swoje księstwo, poddając je pod władanie Branbenburgii, prawdopodobnie na wypadek bezpotomnej śmierci[7]. Pod ogromnym naciskiem Barnima I układu tego nie zrealizowano. W późniejszych walkach z Brandenburczykami odzyskano część ziem ze Stargardem, które zostały przekazane przez mnichów kołbackich - Branbenburgii[5].

Ruiny klasztoru Eldena w Greifswaldzie
Tablica upamiętniająca pochówek Warcisława III w Eldenie

Warcisław III dążył do nawiązania współpracy z książętami wielkopolskimi, w czasie rozbicia dzielnicowego Polski[2]. Kronika wielkopolska wskazuje, że w 1258 książę pomorski udzielał Bolesławowi Pobożnemu pomocy zbrojnej w sile 600 ciężkozbrojnych, przeciwko Kazimierzowi kujawskiemu. W roku następnym, w dowód wdzięczności za udzieloną pomoc, Bolesław wspomógł Warcisława w wojnie ze Świętopełkiem gdańskim. Wojna toczyła się w okolicach Słupska[8][9].

Warcisław III i jego kuzyn Barnim I, celem wzmocnienia swojej władzy zachęcali do osadnictwa na terenach swoich domen. Od 1234, Barnim i Warcisław konkurowali ze sobą w zakładaniu miast. Warcisław ufundował m.in. Demmin (1249), Greifswald (1250) i Kołobrzeg (1255). Dwa lata przed śmiercią w 1262 podpisał dokument lokacyjny na prawie lubeckim, w którym osiedle Nowe miasto nad Regą – (łac. Nova civitas supra Regam) otrzymało prawa miejskie, a także 100 łanów ziemi, w okolicach dolnego biegu rzeki Regi (dzisiejsze Gryfice)[10].

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Zofia (Sophia Guisiaca), córka Albrechta I von Arnsteina i Matyldy blankenburskiej, żona księcia dymińskiego została wymieniona jedynie raz, przy transumacji fundacji dla dominikanów kamieńskich. Ta nakładała obowiązek komemoracji za przedstawicieli dynastii książęcej (8 lipca 1305). Po śmierci męża stała się właścicielką pokaźnego majątku w Greifswaldzie, gdzie bezimiennie wymieniono ją w dokumencie z 1265[11].

Warcisław III prawdopodobnie miał kilku synów, którzy zmarli w dzieciństwie, bądź w młodości oraz jedną córkę. W XVIII w. przypisywano mu Barbarę, ksienię klasztoru w Marianowie[12][5].

Genealogia[edytuj | edytuj kod]

Bogusław I
ur. najp. 1127
zm. 18 III 1187
Anastazja Mieszkówna
ur. prawd. 1164
zm. po 31 V 1240
Esbern
ur. ?
zm. w okr. 1204–1211
Helena
(c. jarla szwedzkiego Guttorma)
ur. ?
zm. ?
         
     
  Kazimierz II pomorski
ur. p. 1179
zm. 1219
Ingarda
ur. ok. 1190
zm. 1248
     
   

Zofia (Sophia Guisiaca)
ur. ok. 1220
zm. ?
OO   1236
Warcisław III
(ur. ok. 1211, zm. 17 V 1264)
                   
                   
                   
Barbara?
ur. ?
zm. 1300
NN, synowie?
(zmarli w dzieciństwie, bądź młodości)


Śmierć Warcisława III[edytuj | edytuj kod]

Po jego śmierci, w 1264 władzę nad całym Pomorzem Zachodnim przejął Barnim I. Książę Warcisław III został pochowany w klasztorze Cystersów w Eldenie[2]. Tamtejszym mnichom, w swym testamencie, wystawionym w Darsin koło Greifswaldu, przypisał 13 łanów ziemi[5].

Przypisy

  1. E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 151-154.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 K. Kozłowski, J. Podralski, Gryfici. Książęta Pomorza Zachodniego, s. 35.
  3. E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 151-152.
  4. 4,0 4,1 4,2 E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 152.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 J. W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, s. 390.
  6. E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 154.
  7. Z. Boras, Książęta Pomorza Zachodniego, s. 54.
  8. M. Hlebionek, Bolesław Pobożny i Wielkopolska jego czasów, ss. 82-83.
  9. Z. Boras, Książęta Pomorza Zachodniego, s. 58.
  10. S. Rzeszowski, Z dziejów Gryfic, s. 65.
  11. E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 152, 154.
  12. E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 172-173.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Opracowania[edytuj | edytuj kod]

Literatura dodatkowa (online)[edytuj | edytuj kod]

Poprzednik
Kazimierz II
Pommernwappen.jpg książę dymiński
1219-1264
Pommernwappen.jpg Następca
Barnim I