Rugia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rugia
Zdjęcie satelitarne wyspy
Zdjęcie satelitarne wyspy
Kontynent Europa
Państwo  Niemcy
Akwen Morze Bałtyckie
Powierzchnia 926 km²
Populacja (czerwiec 2005)
 • liczba ludności
 • gęstość

ok. 70,7 tys.
ok. 76,4 os./km²
Położenie na mapie Meklemburgii-Pomorza Przedniego
Mapa lokalizacyjna Meklemburgii-Pomorza Przedniego
Rugia
Rugia
Położenie na mapie Niemiec
Mapa lokalizacyjna Niemiec
Rugia
Rugia
Ziemia 54°25′N 13°22′E/54,416667 13,366667
Mapa wyspy
Mapa wyspy
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Rugia (niem. Rügen, połabski Rana; hist. także Roja, Ruja, Rujana[1]) – największa wyspa Niemiec położona w południowo-zachodniej części Bałtyku. Administracyjnie w całości należy do powiatu Vorpommern-Rügen

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Powierzchnia wyspy wynosi 926 km², najwyższy punkt (161 m n.p.m.) to Piekberg na półwyspie Jasmund. Rugia jest silnie rozczłonkowana z licznymi zatokami (największa i najgłębiej wcięta Jasmundzka na północy wyspy oraz Tromper Wiek), półwyspami (największe: Jasmund, Wittow na północy oraz Zudar i Mönchgut na południu), wysepkami (m.in. Hiddensee, Ummanz), a od lądu jest oddzielona wąską cieśniną Strelasund (t. Strela), nad którą przerzucono most drogowo-kolejowy (Rügendamm). Obecnie obok niego wybudowany jest nowy most autostradowy. Na Rugii znajdują się liczne miejscowości wypoczynkowe i uzdrowiskowe. Najliczniejszym miastem wyspy jest leżące na północno-wschodnim wybrzeżu, nad zatoką Prorer Wiek, Sassnitz. Kilka kilometrów na południe od miasta, w Neu Mukran, znajduje się terminal promowy zapewniający połączenie morskie z krajami skandynawskimi.

Na północ od Sassnitz, na kredowym półwyspie Jasmund zlokalizowany jest Park Narodowy Jasmund z klifowymi formacjami skalnymi m.in. Wissower Klinken, Stubbenkammer i centrum wystawowo-edukacyjnym Königsstuhl.
Liczne zatoki zachodniej części wyspy wraz z pasem wybrzeża łącznie z sąsiednią wyspą Hiddensee i leżącym na stałym lądzie (w powiecie Vorpommern-) półwyspem Darß wchodzą w skład kolejnego parku narodowego"Vorpommersche Boddenlandschaft".
Kolejnym obszarem chronionym na Rugii jest Park Natury Rügen rozciągający się na większości obszaru wyspy z wyłączeniem niewielkiej części jej wnętrza oraz południowo-wschodniego półwyspu Mönchgut, na którym to (i na wyspie Vilm) wytyczono rezerwat biosfery Südost-Rügen.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pod rządami słowiańskich Ranów

Słowiańska rzeźba w ścianie kościoła w Bergen (Górze)

W średniowieczu tereny zachodniosłowiańskiego plemienia Ranów, z ośrodkiem religijnym w Arkonie na północnym półwyspie Wittow oraz świeckim w Gardźcu Rugijskim (niem. Garz) na południu wyspy (ogółem znajdowało się tu ponad dwadzieścia grodów i osad wczesnosłowiańskich). W roku 1130 wyspa została opanowana przez Bolesława Krzywoustego, który posiłkował się pożyczoną od księcia duńskiego Magnusa flotą. Do bitwy morskiej połączonej z planowanym desantem nie doszło, Ranowie bez walki uznali zwierzchnictwo księcia Bolesława[2].

Chrystianizacja/lenno Danii

W 1160 roku król Danii Waldemar I Wielki i biskup Absalon rozpoczęli 8-letnią krucjatę w celu podbicia i chrystianizacji wyspy. Krucjata zakończyła się w 1168 zdobyciem grodów w Gardźcu i Arkonie ze słynnym słowiańskim sanktuarium Świętowita. Wkrótce poddał się także gród Charenza. Przywódcy Ranów złożyli Duńczykom hołd lenny, co stało się początkiem Księstwa Rugijskiego z własną dynastią zapoczątkowaną przez księcia Jaromara I, obejmującego także część terytoriów na stałym lądzie, naprzeciw wyspy.

W celu chrystianizacji wyspy Jaromar I nakazał w 1180 roku budowę kościoła w Górze, a Duńczycy niedaleko niego w 1193 roku osiedlili cystersów. W tym okresie na wyspę napłynęła duża liczba niemieckojęzycznych kolonistów, wypierając ludy słowiańskie. Ostatnia wzmianka o Słowianach Połabskich pochodzi z 1404 roku, gdy wedle zapisu kronikarza zmarła ostatnia kobieta mówiąca językiem Ranów. Najprawdopodobniej język ten w odosobnionych wsiach przetrwał do XVI-XVII wieku.

Wyspa Rugia była lennem Danii do śmierci księcia Wisława III w 1325 roku.

Pod rządami pomorskich Gryfitów

Na mocy układu ostatniego księcia rugijskiego Wisława III z księciem pomorskim Warcisławem IV przeszła na około 300 lat pod władzę książąt pomorskich z dynastii Gryfitów. Rugia od 1474 wchodziła w skład Księstwa wołogoskiego, które w 1478 roku Bogusław X zjednoczył z Księstwem Pomorskim.

Pod rządami Szwecji

Po zawarciu traktatu westfalskiego w 1648 roku Pomorze Zachodnie zostało podzielone i Rugia razem z Pomorzem Przednim (Vorpommern) została na prawie 200 lat włączona do Szwecji tworząc Pomorze Szwedzkie.

Pod rządami Prus i Niemiec

Pałac Granitz koło Binz

W 1815 roku Rugia została przejęta przez Królestwo Prus na mocy postanowień Kongresu wiedeńskiego, a następnie w 1871 roku weszła w skład Cesarstwa niemieckiego. 4 maja 1945 Rugię bez walki zajęły oddziały Amii Czerwonej, dzięki czemu wyspa uniknęła zniszczeń. Obecnie Rugia wchodzi w skład kraju związkowego Meklemburgia-Pomorze Przednie.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Na Rugii znajdowało się ostatnie pogańskie sanktuarium w zachodniej Europie. Była to świątynia Świętowita spalona z rozkazu duńskiego króla Waldemara I 12 czerwca 1168 roku.

Przypisy

  1. Janisław Osięgłowski, Wyspa słowiańskich bogów, Książka i Wiedza, Warszawa 1971, s. 30.
  2. Edmund Kosiarz, "Wojny na Bałtyku X-XIX w.", Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1978, str. 38.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]