Wełnianeczka darniowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wełnianeczka darniowa
Owocostany
Owocostany
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd wiechlinowce
Rodzina ciborowate
Rodzaj wełnianeczka
Gatunek wełnianeczka darniowa
Nazwa systematyczna
Trichophorum cespitosum (L.) Hartm.
Handb. Skand. Fl., ed. 5: 259 (1849)
Synonimy

Scirpus cespitosus L.
Baeothryon cespitosum (L.) A.Dietr.
Clavula cespitosa (L.) Dumort.
Eleocharis cespitosa (L.) Link
Kreczetoviczia cespitosa (L.) Tzvelev
Limnochloa cespitosa (L.) Rchb.

"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Wełnianeczka darniowa (Trichophorum cespitosum) – gatunek rośliny z rodziny ciborowatych. W Polsce rzadki i objęty ochroną.

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Występuje na półkuli północnej w strefie umiarkowanej[2]. W Polsce występuje na Pomorzu Zachodnim, Pomorzu Gdańskim, koło Torunia, w Sudetach oraz koło Tarnowskich Gór[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Roślina zielna, wieloletnia, darniowa.
Łodyga
10-45 cm wysokości, sztywna, obła, gładka.
Liście
Brunatne pochwy liściowe bez blaszki.
Kwiaty
Obupłciowe, w postaci jajowatych, pojedynczych kłosów, umieszczone w kątach przysadek na szczycie łodygi. Okwiat w postaci 6 szczecinek. Pręciki trzy, słupek jeden z trzema znamionami.
Owoce
Orzeszek, trójgraniasto odwrotnie jajowaty, długości do 2 mm.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Bylina, geofit. Kwitnie w maju i czerwcu. Występuje głownie na torfowiskach wysokich oraz atlantyckich torfowiskach wrzoścowych. Rośnie w zbiorowiskach Eriophoro-Trichophoretum caespitosi, Empetro-Trichophoretum austriaci i Ericetum tetracilis trichophoretosum. Populacje zajmują powierzchnie kilkunastu metrów kwadratowych. Liczebność populacji w Polsce ocenia się na sumarycznie kilkanaście tysięcy osobników (2006 r.)[4]. Somatyczna liczba chromosomów 2n = 104.

Zmienność[edytuj | edytuj kod]

Pokrój, podgatunek germanicum

Gatunek zróżnicowany na trzy podgatunki:

  • Trichophorum cespitosum subsp. cespitosum (syn. Trichophorum cespitosum subsp. austriacum (Palla) Hegi) – podgatunek typowy, występuje w całym zasięgu gatunku; pochwa najwyższego liścia ścięta prostopadle, kłos 3–10 kwiatowy; podgatunek wyróżniający zespołu Eriophoro-Trichophoretum caespitosi.
  • Trichophorum cespitosum subsp. germanicum (Palla) Hegi – występuje w Europie Zachodniej; w Polsce tylko na Pomorzu Zachodnim; pochwa najwyższego liścia ścięta ukośnie, kłos 8–20 kwiatowy; gatunek charakterystyczny rzędu Sphagno-Ericetalia
  • Trichophorum cespitosum nothosubsp. foersteri Swan – występuje w Europie Zachodniej;

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Od 2014 r. roślina jest objęta w Polsce częściową ochroną gatunkową[5], w latach 2004-2014 podlegała ochronie ścisłej. Wełnianeczka darniowa znalazła się w Polskiej Czerwonej Księdze Roślin z 2001 roku w kategorii EN (zagrożony)[6]. Gatunek umieszczony jest także na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski z 2006 r. w kategorii V (narażony)[7]. Źródłem zagrożenia jest osuszanie i eksploatacja torfowisk. Część stanowisk znajduje się pod ochroną na terenie Karkonoskiego Parku Narodowego oraz w rezerwatach torfowiskowych[4].

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2013-09-21].
  2. Trichophorum cespitosum na e-Monocot [dostęp 2013-09-21]
  3. W. Żukowski: Wełnianeczka darniowa. W: Polska Czerwona Księga Roślin. Kraków: 2001, s. 474-475. ISBN 83-85444-85-8.
  4. 4,0 4,1 Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2006, s. 39. ISBN 978-83-7073-444-2.
  5. Dz. U. z 2014 r. Nr 0, poz. 1409 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin.
  6. Polska czerwona księga roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. R. Kaźmierczakowa, K. Zarzycki (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2001. ISBN 83-85444-85-8.
  7. Z. Mirek, K. Zarzycki: Red list of plants and fungi in Poland. W. Wojewoda, Z. Szeląg. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2006. ISBN 83-89648-38-5.