Toruń

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta w województwie kujawsko-pomorskim. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.

Współrzędne: 53°02'N 18°37'E / 53.033, 18.617

Toruń
Panorama miasta
Stare Miasto widziane z lewego brzegu Wisły
Herb Flaga
Herb Torunia Flaga Torunia
Dewiza: Durabo (Przetrwam)
Województwo kujawsko-pomorskie
Powiat miasto na prawach powiatu
Gmina
• rodzaj		 Toruń
miejska
Założono pierwsza osada : 9000 lat p.n.e.
Prawa miejskie 28 grudnia 1233
Prezydent miasta Michał Zaleski
Powierzchnia 115,72 km²
Położenie (punkt) 53° 02' 00 '' N
18° 37' 00 '' E
Wysokość 36-90 m n.p.m.
Ludność (2008)
• liczba
• gęstość
• aglomeracja
206 013[1]
1779 os./km²
298 582
Strefa numeracyjna
 + (48) 056
Kod pocztowy 87-100 do 87-120
Tablice rejestracyjne CT
Położenie na mapie Polski
"Tło mapy lokalizacyjnej, z zaznaczonymi granicami"
"Toruń"
Toruń
TERC10
(TERYT)		 0463011
SIMC10 0982724
Miasta partnerskie Słowacja Czadca,
Stany Zjednoczone Filadelfia,
Niemcy Getynga,
Chiny Guilin (桂林),
Finlandia Hämeenlinna,
Rosja Kaliningrad,
Holandia Lejda,
Słowenia Novo Mesto,
Anglia Swindon,
Ukraina Łuck
Urząd miejski 3
Wały Gen. Sikorskiego 8 87-100 Toruń
tel. (0-56) 6118777, 6118772; faks (0-56) 6221670
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Toruń w Wikicytatach Toruń w Wikicytatach
Strona internetowa miasta

Toruń (niem. Thorn, łac. Thorunia, Torunium, Thorvnivm) – miasto w województwie kujawsko-pomorskim, położone na Pomorzu, nad Wisłą i Drwęcą. Jeden z największych w kraju ośrodków naukowych, duży ośrodek gospodarczy i kulturalny.

Od 1999 siedziba władz samorządowych województwa kujawsko-pomorskiego oraz urzędu marszałkowskiego. Siedziba sejmiku województwa[2]. Siedziba starosty powiatu toruńskiego, a także powiat grodzki. W latach 1920-1939 siedziba władz województwa pomorskiego, w latach 1945-1975 w województwie bydgoskim, w latach 1975-1998 stolica województwa toruńskiego.

Jest jednym z najstarszych miast polskich. Od 1992 Toruń jest stolicą diecezji toruńskiej. W 1997 toruński zespół staromiejski został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO, a od 2004 jest ogólnopolską siedzibą Ligi Polskich Miast UNESCO. W 2007 toruńska starówka została wpisana na listę 7 Cudów Polski dziennika "Rzeczpospolita". Toruński Rynek i Ratusz Staromiejski zajęły 3 miejsce w plebiscycie National Geographic Polska na 30 najpiękniejszych miejsc na świecie.[3]

Spis treści

[edytuj] Warunki naturalne

[edytuj] Ukształtowanie powierzchni

Toruń położony jest w zalesionej Kotlinie Toruńskiej, po obu stronach rzeki Wisły, otoczony prawie ze wszystkich stron lasami. Tereny w Toruniu i okolicy, w bezpośrednim sąsiedztwie Wisły są obniżone (najczęściej do poziomu 33-36 m n.p.m.) i stanowią wąski, długi pas terenu równinnego, położony na linii wschód-zachód, o szerokości ok. 100-500 metrów po obu stronach Wisły i o wysokiej jakości gleby (organiczna, II, III klasa)[potrzebne źródło]. Dalej od niecki rzeki teren wznosi się (50-60 m n.p.m.), często stromo (np. osiedle Na Skarpie), staje się pagórkowaty, tworząc malownicze tarasy, o ziemi piaszczystej (V, VI klasa)[potrzebne źródło]. Teren wokół Torunia określany jako pagórkowaty (w 90%[potrzebne źródło]).

[edytuj] Przyroda

Bezpośrednio wokół Torunia, prawie ze wszystkich stron, otaczają go znaczne obszary leśne, stanowiące tereny rekreacyjne – Barbarka, Las Bielawski, Bielański, Łysomicki, Papowski, Lasy Ciechocińskie, Puszcza Bydgoska, oraz trzy rezerwaty.

W Toruniu znajdują się trzy rezerwaty: najstarszy, z 1924 rezerwat leśny Las Piwnicki; najdłuższy rezerwat ichtiologiczny w Polsce - Rezerwat na rzece Drwęcy z 1961 (z ginącym minogiem rzecznym) oraz unikalnie położony w centrum miasta rezerwat leśny Kępa Bazarowa z 1987, na wiślanej wyspie, naprzeciwko toruńskiej Starówki.

[edytuj] Stosunki wodne

 Osobne artykuły: rzeki Torunia i okolic, powodzie i regulacja Wisły w Toruniu.

Najważniejszą rzeką Torunia jest dzieląca miasto na dwie części Wisła, dzięki niej Starówka zyskuje malownicze położenie. Drugą co do wielkości jest Drwęca, a trzecią Struga Toruńska, dopływająca do Starówki, gdzie jej fragmenty są wyeksponowane w budynkach i chodnikach.

Największym jeziorem w Toruniu jest staw Nagus na Rudaku, później Kaszownik obok Starówki i kilka mniejszych. Największymi kąpieliskami w okolicy Torunia są[potrzebne źródło]: Osiek, jezioro Kamionki, Okonin, Górsk i Jezioro Chełmżyńskie.

[edytuj] Klimat

Średnia temperatura i opady dla Torunia
Miesiąc Sty Lut Mar Kwi Maj Cze Lip Sie Wrz Paź Lis Gru Roczna
Średnie najwyższe temperatury °C 1 1 6 12 18 21 22 22 18 12 6 2 12
Średnie najniższe temperatury °C -4 -4 -1 3 8 11 13 12 9 5 1 -2 4
Opady mm 27.9 25.4 22.9 30.5 48.3 68.6 81.3 58.4 40.6 27.9 35.6 35.6 513,1
Źródło: Weatherbase[4] 17.12.2008

[edytuj] Historia

(ksż)
 Ta sekcja wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji od 2009-04.
Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte.
Aby uczynić sekcję weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.
Toruń członkiem Związku Hanzeatyckiego od 1280
Ratusz Staromiejski z 1391
Toruń z mostem przez Wisłę z 1500
Toruń twierdzą od 1641
Fort XV
 Osobne artykuły: Historia Torunia, Kalendarium historii Torunia, konsulaty w Toruniu.

Obszar dzisiejszego miasta w epokach prehistorycznych, znajdował się na styk trzech krain geograficznych, miał dostęp do rzeki, oraz dogodną przeprawę (bród) przez Wisłę, co sprawiło iż osadnictwo na obszarze dzisiejszego miasta i w jego okolicy rozwijało się od paleolitu, ok. 9 tys. lat p.n.e. Przez Toruń prowadził także bursztynowy szlak.

Początek miastu dali Krzyżacy w 1230, dla których był on punktem wyjścia do podboju plemion pruskich i tworzenie państwa krzyżackiego. Pierwszą wzmiankę historyczną o Toruniu zawiera dokument lokacyjny z 28 grudnia 1233 roku wystawiony przez Hermana von Salza, mistrza krzyżackiego. Z powodu częstych powodzi nawiedzających te nisko położone tereny w roku 1236 przeniesiono miasto w górę rzeki w miejsce jego obecnego położenia. Nowe terytorium miasta określa odnowiony przywilej chełmiński z 1251 roku, który został wystawiony w miejsce starego, zniszczonego w pożarze. 13 sierpnia 1264 nadano prawa miejskie drugiej osadzie – Nowemu Miastu, od wschodu stykającemu się ze Starym Miastem. W 1454 r. oba miasta połączono, zachowując jednak dzielące je mury obronne.

W 1280 r. Toruń stał się członkiem Hanzy. XIV-XV wiek to pierwszy okres szybkiego rozwoju miasta. Toruń stał się ważnym miastem w Prusach i dużym ośrodkiem handlowym, liczącym aż 20 000 mieszkańców.

1 lutego 1411 w Toruniu zawarto I pokój toruński. W 1454 wybuchło powstanie antykrzyżackie, zburzono zamek krzyżacki. Był to początek polsko-krzyżackiej wojny trzynastoletniej. Dla wzmocnienia poparcia szlachty król polski w 1454 nadał słynne przywileje szlacheckie. Stało się to na Zamku Dybowskim, podmiejskiej osadzie Nieszawa (obecnie dzielnica Torunia). 19 października 1466 II pokój Toruński zakończył wojnę trzynastoletnią. W wyniku jego postanowień Toruń wraz z Prusami Królewskimi wszedł w skład państwa Polskiego.

Okres XVI i 1. poł. XVII w. to czas szybkiego rozwoju Torunia. Miasto bogaciło się na handlu wiślanym, składzie soli i towarów solonych, wielkich dorocznych jarmarkach międzynarodowych. 15 czerwca 1528 została otwarta w mieście mennica królewska, przy ulicy Mostowej, zastępując dotychczasowe mennice: krzyżacką i miejską. W pierwszej połowie XVI w. rozpowszechniła się w Toruniu reformacja, do której przystąpiła znaczna część mieszczan. W 1557 r. Toruń stał się oficjalnie miastem luterańskim. W 1568 nastąpiło otwarcie Gimnazjum Akademickiego, a w 1594 uroczyste podniesienie go do rangi uczelni półwyższej (jednej z pierwszych w kraju).

W pierwszej połowie XVII w. Toruń, jako jedno z kilku największych miast Rzeczypospolitej Obojga Narodów zamieszkiwało ok. 18 000 mieszkańców. Dzięki przywilejom i pozycji gospodarczej, Toruń wraz ze swoim patrymonium - pomimo, że leżał na obszarze województwa chełmińskiego i był jego największym miastem - wyłączony był z administracji województwa, stanowiąc jednostkę autonomiczną, samorządną. Druga połowa XVII wieku to czas osłabienia miasta ze względu na toczące się w jego rejonie wojny. W 1629 miasto odparło pierwsze oblężenia Szwedów. Rozpoczęto budowę fortyfikacji bastionowych, dzięki czemu Toruń stał się jedną z najpotężniejszych twierdz w Rzeczypospolitej. W 1645 w mieście odbyło się Colloquium charitativum, jedyne na świecie spotkanie ekumeniczne w celu pogodzenia katolików i protestantów. W 1658 wojska króla Jana Kazimierza po szwedzkim oblężeniu odzyskały Toruń.

24 września – 9 października 1703 miało miejsce katastrofalne, najdotkliwsze w całej historii bombardowanie miasta przez wojska szwedzkie, dowodzone przez Karola XII. Spłonęła znaczna część Rynku, ratusz i kościoły. W 1708 r. ludność miasta została zdziesiątkowana przez wielką epidemię dżumy.

Na tle zaostrzających się konfliktów religijnych 16 lipca 1724 doszło do tzw. "Tumultu Toruńskiego", zakończonego surowym wyrokiem sądu królewskiego i ścięciem protestanckiego burmistrza miasta, Jana Godfryda Roesnera, co odbiło się głośnym echem poza granicami kraju, jako tzw. Toruński krwawy sąd. W 1767 r. została w Toruniu przez ewangelicką szlachtę zawiązana konfederacja toruńska.

Księstwo Warszawskie 1807-1815

Pierwszy rozbiór Polski pozostawił Toruń przy Polsce, jednak drugi rozbiór włączył Toruń w skład Królestwa Prus. 24 stycznia 1793 wojska pruskie wkroczyły do miasta. Ludność zmniejszyła się do 6 000 mieszkańców.

Czasy napoleońskie dla Torunia oznaczały ogromne osłabienie gospodarcze, kontrybucje i zniszczenia. Na mocy traktatu w Tylży 7 lipca 1807 Toruń znalazł się w Księstwie Warszawskim. 21 kwietnia 1809 na trzy tygodnie Toruń stał się stolicą Księstwa Warszawskiego, będąc miejscem rezydowania ewakuowanego z Warszawy rządu. Po przegranej Napoleona 22 września 1815 na mocy postanowień kongresu wiedeńskiego Toruń wrócił do Prus.

Okres pruski w XIX wieku to powolny rozkwit gospodarczy i nowe inwestycje, ograniczone jednak przez uczynienie z miasta twierdzy. Linie kolejowe połączyły Toruń z Warszawą, Bydgoszczą, Poznaniem, Olsztynem, Chełmżą i Grudziądzem. Okres pruski to także coraz silniejsze zmagania o polskość miasta, które w drugiej połowie XIX w. stało się największym ośrodkiem polskości na Pomorzu.

Po I wojnie światowej w wyniku postanowień traktatu wersalskiego Toruń został przyznany odrodzonej Polsce. 18 stycznia 1920 wojska niemieckie opuściły Toruń. Miasto, będące największą ostoją polskości na Pomorzu i oddziałującym na całe Pomorze i Warmię skupiskiem licznych polskich organizacji społecznych i naukowych, liczące w 1921 r. 37 356 mieszkańców, zostało stolicą województwa pomorskiego i zaczęło odzyskiwać dawną, przedrozbiorową pozycję. W 1933 nastąpiło otwarcie drugiego mostu przez Wisłę. W 1939 populacja Torunia wynosiła około 80 000 mieszkańców. W latach 30. Toruń charakteryzował się największym po Gdyni wskaźnikiem przyrostu naturalnego w skali kraju. W 1938 zapadła decyzja o utworzeniu w 1940 uniwersytetu w Toruniu, jako filii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza.

7 września 1939 do miasta wkroczył Wehrmacht, a Toruń znalazł się w prowincji Gdańsk-Prusy Zachodnie. 1 lutego 1945 bez większych zniszczeń Armii Czerwona zajęła Toruń.

W okresie PRL miasto straciło na znaczeniu. Wprawdzie powołano w 1945 Uniwersytet Mikołaja Kopernika, jednak tuż po wojnie przeniesiono władze wojewódzkie do Bydgoszczy. Przez pierwsze powojenne dziesięciolecia miasto pozbawione centralnie przyznawanych środków na inwestycje zastygło w rozwoju. Nowe inwestycje przemysłowe powstawać zaczęły głównie w latach 60. i 70. XX w., zwłaszcza pod naciskiem miejskich władz wobec wojewódzkich urzędów planowania i zagospodarowania przestrzennego.

1 czerwca 1975 Toruń stał się stolicą województwa toruńskiego, a od 1 stycznia 1999, po reformie administracyjnej współstolicą kujawsko-pomorskiego (z siedzibą m.in. Sejmiku i Urzędu Marszałkowskiego).

Po 1989 miasto stało się centrum inwestycyjnym, naukowym i turystycznym regionu. Rozbudował się Uniwersytet Mikołaja Kopernika. Powstały nowe uczelnie, hotele, muzea. Pojawili się prywatni inwestorzy. W 1997 wpisano zespół Starego i Nowego Miasta oraz ruiny zamku krzyżackiego na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO, a w 2004 wybrano Toruń na ogólnopolską siedzibę Ligi Polskich Miast i Miejsc UNESCO.

W 2007 rozpoczęły się starania Torunia o uzyskanie tytułu Europejskiej Stolicy Kultury 2016.

[edytuj] Demografia

 Osobny artykuł: Ludność Torunia.

Struktura demograficzna mieszkańców miasta Toruń wg danych z 31 grudnia 2007 1:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 206 619 100 110 915 53,68 95 704 46,32
wiek przedprodukcyjny (0–17 lat) 35 531 17,2 17 377 8,41 18 154 8,79
wiek produkcyjny (18–65 lat) 139 306 67,42 71 432 34,57 67 874 32,85
wiek poprodukcyjny (powyżej 65 lat) 31 782 15,38 22 106 10,7 9 676 4,68

[edytuj] Osiedla

Kamienica na skrzyżowaniu ulic Łaziennej i Szerokiej
Kruchta i wieża kościoła św. Jakuba
Dawny ratusz Podgórza z 1907 r
Dom Eskenów

[edytuj] W obrębie granic administracyjnych

 Z tym tematem związana jest kategoria: Dzielnice i osiedla Torunia.

[edytuj] Przedmieścia Torunia

Osiedla zwarte na terenie przyległych gmin związane bezpośrednio z miastem:

[edytuj] Gminy podmiejskie

Od początku lat 90. XX wieku znacząco rośnie liczba mieszkańców zurbanizowanych osiedli podmiejskich wokół Torunia: Przysiek-Rozgarty, Złotoria, Lubicz, Grębocin, Mała i Wielka Nieszawka, Łysomice. Do najważniejszych gmin podmiejskich, bezpośrednio związanych z Toruniem należą Gmina Lubicz, Gmina Zławieś Wielka, Gmina Łysomice, Gmina Wielka Nieszawka.

Panorama miasta z lewego brzegu Wisły
Panorama miasta z lewego brzegu Wisły

[edytuj] Architektura

 Osobne artykuły: Zabytki Torunia, szlaki turystyczne Torunia i okolic, nieistniejące obiekty budowlane Torunia.
Stare Miasto w Toruniu widziane z wieży ratusza
Reprezentacyjny deptak Torunia – ul. Królowej Jadwigi
Katedra świętych Janów
Katedra świętych Janów widziana z mostu drogowego
Dawna piekarnia i magazyn prowiantowy Twierdzy Toruń

[edytuj] Układ urbanistyczny

(do opracowania)

[edytuj] Zespół staromiejski

Zespół staromiejski Torunia jest jednym z najcenniejszych zespołów zabytkowych w Polsce. W 1997 został on wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO. Obejmuje Stare i Nowe Miasto, z zachowanym prawie bez zmian XIII-wiecznym układem urbanistycznym. Zabytki Torunia znajdują się na Europejskim Szlaku Gotyku Ceglanego.

Główne zabytki:

[edytuj] Inne osiedla, okolice Torunia

Poza zespołem Starego Miasta znajdują się również liczne zabytki:

Zobacz też: Piernikowa Aleja Gwiazd na Rynku Staromiejskim

[edytuj] Zieleń miejska

Kaplica Św. Barbary na toruńskiej Barbarce
Struga Łysomicka w rezerwacie Las Piwnicki
Rezerwat na Kępie Bazarowej
 Osobne artykuły: Parki i tereny zielone Torunia i okolicy, Pomniki przyrody w Toruniu.

W Toruniu znajduje się duża ilość terenów zielonych, a miasto zalicza się do jednego z najbardziej zielonych w Polsce (około 30% powierzchni). Łączna powierzchnia lasów to 2755 ha, a parków i Plant – ok. 600 ha. Główne parki skupione są w centrum na tzw. Plantach wokół Starówki, gdzie po likwidacji średniowiecznych umocnień w XIX wieku wygospodarowano strefę zieleni wokół Starego Miasta.

Poza tym w Toruniu znajduje się kilkanaście innych parków. Największymi terenami rekreacyjnym są Barbarka, ze szkołą leśną, urządzeniami rekreacyjnymi, placami zabaw; niedawno zagospodarowane Błonia Wisły oraz trzy rezerwaty. Najstarszymi terenami zielonymi są Park Miejski na Bydgoskim Przedmieściu, Park na Bielawach założony w XVIII wieku oraz najstarszy w Polsce Ogród Zoobotaniczny z 1797.

[edytuj] Kultura i sztuka

Stare Miasto w Toruniu

Kultura i sztuka to charakterystyczne cechy Torunia, główne przyczyny czyniące Toruń miastem znanym w Polsce i w Europie. Kilkanaście kin i teatrów (w Toruniu działa 7 kin, w tym jeden multipleks, a dla porównania w większym o 10 tys. mieszkańców Radomiu działa tylko jedno kino, multipleks z 5 salami) , kilkadziesiąt różnorodnych festiwali, kilkanaście muzeów, kilkadziesiąt galerii, Planetarium, Orbitarium.

[edytuj] Zabiegi o tytuł Europejskiej Stolicy Kultury 2016

Decyzją Rady Miasta w lipcu 2006 roku Toruń zgłosił chęć przystąpienia do konkursu o tytuł Europejskiej Stolicy Kultury w 2016 roku[5], organizowanego przez Unię Europejską[6] i koordynowanego przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego[7]. 13 września 2007 roku Rada Miasta podjęła decyzję o współpracy z hiszpańską Pampeluną w zakresie wspólnych starań o tytuł Europejskiej Stolicy Kultury. Stosowne porozumienie w tej sprawie 18 czerwca 2008 roku podpisali w Brukseli, w siedzibie Komitetu Regionów przedstawiciele obu miast – Yolanda Barcina i Michał Zaleski[8]. Od 15 maja 2008 roku związane z konkursem starania Torunia kreuje, koordynuje i monitoruje miejska instytucja kultury TORUŃ 2016[9]

Secesyjny Teatr Wilama Horzycy nocą, gospodarz Festiwalu Kontakt od 1991
Muszla koncertowa Teatru Wiktoria w Toruniu w 1903
Festiwal w Teatrze Wiczy w Toruniu
Teatry uliczne w Toruniu

[edytuj] Teatry i kina

[edytuj] Teatry

 Osobny artykuł: Teatry w Toruniu.

Toruń posiada teatr dramatyczny – Teatr im. Wilama Horzycy, który jest jedną z najstarszych i najbardziej znanych i utytułowanych placówek w Polsce, goszczącą kilka dużych przedsięwzięć teatralnych (Festiwal Kontakt czy Festiwal Pobocza Teatru).

Toruń posiada również trzy sceny dziecięce – Teatr Baj Pomorski, Teatr Vaśka i Teatr Lalek Zaczarowany Świat. Najsłynniejszy z nich, Baj Pomorski, poza dziesiątkami przedstawień dla dzieci i organizacją Międzynarodowych Toruńskich Spotkań Teatrów Lalek, jest także kolejną toruńską sceną dla dorosłych.

Toruń posiada także teatry muzyczne – Teatr Muzyczny Mała Rewia, Studencki Teatr Tańca oraz Teatr Tańca Akro w Toruniu. Liczne są także impresariaty i inne grupy teatralne – Scena Młodych Studio P, Teatr Magma, Teatr Wróbli, Akademia Teatru Młodego Widza czy studenckie Perpetuum Mobile i Teatr Tempestas.

W Toruniu działają również teatry alternatywne – Teatr Wiczy oraz Plastyczny Teatr Symbolu. Ten pierwszy reprezentuje twórczość alternatywną, organizuje Festiwalu Teatrów Ulicznych Bulwar. Swoje spektakle prezentował w 100 miastach w Polsce i Europie. Drugi, założony został w 1991 roku przez Romana Roka. Występował z nim m.in. na festiwalach na poznańskiej Malcie, Sztuce Ulicy w Warszawie oraz przeglądach w Olsztynie, Łodzi i Tczewie.

[edytuj] Kina

[edytuj] Imprezy i festiwale

 Osobny artykuł: Festiwale w Toruniu.

Pośród festiwali teatralnych najbardziej znany w kraju jest Międzynarodowy Festiwal Teatralny "Kontakt", odbywający się od 1991. Teatr studencki reprezentują Akademickie Spotkania Teatralne Klamra, alternatywny – Ogólnopolski Festiwal Teatralny Pobocza Teatru, uliczny – Letnie Spotkania Teatrów Ulicznych, Międzynarodowe Spotkania Kapel Ludowych i Festiwal Folkloru Miejskiego. Teatr dziecięcy to Międzynarodowe Toruńskie Spotkania Teatrów Lalek.

Kino i film reprezentują Międzynarodowy Festiwal Lato Filmów (2006r i 2007r) i Tofifest.

Z imprez i festiwali muzyki klasycznej działa Festiwal Muzyczny Toruń-Muzyka i Architektura i Międzynarodowy Festiwal Haendlowski. Festiwal Muzyki i Sztuki Krajów Bałtyckich Probaltica odbywa się poza Toruniem, także w Warszawie i Grudziądzu, podobnie Europejskie Spotkania Artystyczne – oprócz Torunia w Przysieku i Zamku Bierzgłowskim. Świętojański Festiwal Muzyki Organowej trwa przez cał dwa letnie miesiące. Z festiwali muzyki współczesnej w Toruniu zorganizowano Jazz Od Nowa Festival, Toruń Blues Meeting, Afryka Reggae Festival i Toruń-Bydgoszcz Harmonica Bridge. Największy rozgłos posiada Międzynarodowy Festiwal Muzyki Chrześcijańskiej Song Of Songs.

Z imprez naukowych jest tu najstarszy w regionie Toruński Festiwal Nauki i Sztuki oraz impreza uniwersytecka Promocja Edukacyjna, ukazująca ofertę szkół wyższych z całej Polski, a w listopadzie – Toruński Festiwal Książki. Sztuki plastyczne to jedna z największych światowych imprez graficznych, odbywająca się w kilku miastach – Międzynarodowe Triennale Grafiki Kolor w grafice, Ogólnopolski Konkurs Wydawnictw Reklamowych IDEA, najstarszy regionalny Konkurs ZPAP Dzieło Roku, a także unikalny w skali europejskiej Międzynarodowy Konkurs Twórczości Plastycznej Dzieci i Młodzieży.

Imprezy masowe i popularne to Otwarte Mikrolotowe Mistrzostwa Polski – Festiwal Wiatru, coroczna odsłona Piernikowej Alei Gwiazd, Święto Muzyki, Dni Torunia i Święto Piernika. Od dwóch lat odbywa się także Festiwal Anielskie Spotkania, festiwal wolontariuszy pod hasłem "Toruń miastem aniołów".

[edytuj] Muzea

Pierwsze muzeum ("musaeum") istnieje w Toruniu już od 1594[potrzebne źródło], a spadkobiercą jego historii jest Muzeum Okręgowe.

[edytuj] Planetarium i Obserwatorium Astronomiczne

[edytuj] Muzyka

[edytuj] Kościoły

 Osobny artykuł: Kościoły Torunia.

Od połowy XVI w. Toruń był miastem protestanckim, dziś kontynuatorką tej tradycji jest niewielka parafia ewangelicko-augsburska. Obecnie większość toruńskich świątyń należy do Kościoła Rzymskokatolickiego. Na terenie Torunia znajdują się 24 kościoły rzymskokatolickie oraz ponad 10 parafii i zborów innych wyznań, w tym 7 - protestanckich. Większość toruńskich kościołów protestanckich reprezentuje nurt chrześcijaństwa ewangelicznego i należy do Toruńskiego Przymierza Protestanckiego oraz Aliansu Ewangelicznego w RP.

[edytuj] Edukacja i nauka

Rektorat Uniwersytetu Mikołaja Kopernika
32-metrowy radioteleskop w Obserwatorium Astronomicznym UMK
Towarzystwo Naukowe z 1875
Fundacja Przyjaciół Planetarium w Toruniu

Pierwsza uczelnia w Toruniu - protestanckie Gimnazjum Akademickie - powstała już w 1568 i była jedną z najstarszych uczelni w kraju. Od 1594 jako szkoła wyższa, przekształcona dzięki zabiegom toruńskiego burmistrza i humanistę Henryka Strobanda do rangi akademickiej. Była to jedna z pierwszych uczelni wyższych w Polsce.

[edytuj] Studia wyższe

Lista uczelni w Toruniu:

[edytuj] Gimnazja i inne szkoły średnie

W mieście funkcjonują 34 gimnazja, w tym 3 z oddziałami integracyjnymi[potrzebne źródło].

  • Licea ogólnokształcące – 36 wraz z liceami dla dorosłych
  • Technika – 31
  • Zasadnicze szkoły zawodowe – 13
  • Szkoły specjalne – 3 przysposabiające do pracy i do zawodu
  • Licea profilowane – 8
  • Szkoły artystyczne – 6

[edytuj] Szkoły podstawowe

  • 38 szkoły podstawowe (SP nr 10, SP nr 18 i SP nr 16 z oddziałami integracyjnymi) [10].

[edytuj] Przedszkola

W mieście jest około 45 placówek zapewniających edukację na poziomie przedszkolnym, niektóre z placówek posiadają także grupy żłobkowe dla najmłodszych. Mniej więcej połowa z nich to przedszkola publiczne (prowadzone przez Miasto Toruń), a połowa – prywatne[potrzebne źródło].

[edytuj] Jednostki naukowo-badawcze

W przeszłości w mieście funkcjonował również:

Portal kamienicy przy ulicy Mostowej
Dwór Artusa – detal
Ulica Szeroka – obecnie deptak

[edytuj] Media

[edytuj] Rozgłośnie radiowe

[edytuj] Stacje telewizyjne

[edytuj] Prasa

[edytuj] Gospodarka i infrastruktura

Instytucje biznesu w Toruniu:

[edytuj] Pomorska Specjalna Strefa Ekonomiczna

Na północ od Torunia (ok. 2 km od granicy) znajduje się jeden z terenów Pomorskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. Tak zwany "Crystal Park" powstał w 2006 roku i obejmuje 177,61 ha[11]. Jest on położony przy drodze krajowej nr 1 i budowanej autostradzie A1.

Kolejne firmy w budowie (Sumika Electronic Materials Poland, Crystal Logistics, U-TEC Poland, Poland Tokai Okaya Manufacturing). Główna firma Sharp posiada linie do produkcji monitorów ciekłokrystalicznych.

[edytuj] Targi Toruńskie

Tablica przy centrum targowym Park

Od 2005 firma Targi Toruńskie Sp. z o.o. przystąpiła do organizowania imprez targowych. Do cyklu imprez targowych weszły między innymi: Targi Konserwatorskie, Kujawsko-Pomorskie Targi Inwestycyjne "INWEST-TOR", Targi Budownictwa i Targi Mieszkaniowe "Od działki po dom", Targi Metal Tools, oraz jarmarki na toruńskiej starówce. W 2006 do użytku po generalnym remoncie została oddana hala targowa Centrum Targowe PARK. Zbudowana w 1928 jako najnowocześniejsza w Polsce hala wystawowa wg projektu K. Ulatowskiego, która od 1958 służyła celom przemysłowym.

(ksż)
 Ta sekcja wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji od 2009-03.
Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte.
Aby uczynić sekcję weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

Lista targów cyklicznych odbywających się w Toruniu:

  • Targi Budownictwa i Targi Mieszkaniowe "Od działki po dom" (marzec)
  • Kujawsko Pomorskie Targi Inwestycyjne "INWEST-TOR" (marzec)
  • Targi Metal Tools (kwiecień)
  • Jarmark Wielkanocny (wiosną tydzień przed świętami)
  • Jarmark Katarzyński (czerwiec)
  • Targi Konserwatorskie (pażdziernik)
  • Jarmark Bożonarodzeniowy (trwa ok. dwa tygodnie przed świętami)

[edytuj] Transport

 Osobny artykuł: mosty w Toruniu.

[edytuj] Transport drogowy

Toruń jest najważniejszym węzłem drogowym w województwie. Tu przecinają się najważniejsze krajowe drogi oraz jedyna w regionie autostrada A1 i droga szybkiego ruchu S10).

[edytuj] Stan obecny

Na pół ukończony most przez Wisłę budowanej autostrady A1 w toruńskich Czerniewicach (obecnie S10)
  • A1S10 autostrada A1 – obecnie istniejący jednojezdniowy fragment służy jako wschodnia obwodnica i ma tymczasowy status drogi szybkiego ruchu S10 (do przemianowania na autostradę A1 po jej wybudowaniu).
  • południowa obwodnica Torunia (tzw. trasa poligonowa) – fragment drogi szybkiego ruchu S10, otwarty 15 listopada 2005 jako jednojezdniowy fragment. W jegi ciągu znajdują się cztery czynne węzły drogowe:
Toruń-Nieszawka (bezkolizyjny) S10/10/15
Toruń-Czerniewice (kolizyjny) S10/10/1
Toruń-Złotoria (bezkolizyjny, techniczny) S10/10/654
Toruń-Lubicz (bezkolizyjny) S10/10/80
1E57 droga międzynarodowa E75 (droga krajowa nr 1) w kier. Gdańska i Łodzi
10 w kierunku Bydgoszcz, Szczecina i Warszawy
15 w kierunku Inowrocławia, Poznania, Krotoszyna, Wrocławia do Olsztyna
80 w kierunku Bydgoszczy
200 (Wielka Nieszawka – Cierpice)
257 (Toruń Przybyszewskiego – Toruń – rzeka Wisła – Mała Nieszawka)
258 (Toruń – Złotoria – Silno – rzeka Wisła – Wygoda – Toruń Czerniewice)
273 (Mała Nieszawka – Wielka Nieszawka – Cierpice)
522 Różankowo – Lubicz stanowi północną obwodnicę, o znaczeniu lokalnym na odcinku Różankowo – Łysomice; od Łysomic do Lubicza jest to połączenie drogi krajowej nr 1 z drogą szybkiego ruchu S10, w przyszłości autostradą A1, która jest wschodnią obwodnicą Torunia.
553 w kierunku Różankowa
572 (Lubicz – stacja PKP)
585 (Podgórska – Dybowska)
654 (Toruń – Złotoria – Silno)
657 (Złotoria – Lubicz)

Inwestycje aktualne i projektowane[potrzebne źródło]:

  • Autostrada A1 Gdańsk – Toruń – Łódź – Katowice (trwa budowa od strony Gdańska)
  • Trasa Wschodnia – z mostem na rzece Wiśle (projektowana)
  • Trasa Średnicowa Północna (projektowana)
  • Trakt Leśny (projektowany)
  • Północna obwodnica Torunia (węzeł Lubicz – Łysomice – Przysiek) (projektowana)

Inwestycje niedokończone lub zaniechane:

  • Druga nitka Mostu autostradowego im. Armii Krajowej (przeprawa autostrady A1 przez Wisłę)[potrzebne źródło].

[edytuj] Transport kolejowy

Image:Splitsection.svg
 Zasugerowano, aby ta sekcja została przeniesiona do nowego artykułu nazwanego Transport kolejowy w Toruniu. (dyskusja)

Toruń jest ważnym węzłem kolejowym. Krzyżują się tutaj linie kolejowe:

Linia Nr D29 Sąsiednie ważniejsze węzły Operator przewozów pasażerskich
Kutno – Piła Główna 18 Aleksandrów Kuj. – Bydgoszcz Wschód PKP Intercity, PKP Przewozy Regionalne(BiT-City)
Poznań Wschód – Skandawa (GP) – Žielieznodorožnyj 353 Inowrocław – Jabłonowo Pom. PKP Przewozy Regionalne
Toruń Wschodni – Malbork 207 Grudziądz Arriva PCC
Nasielsk – Toruń Wschodni 27 Sierpc Arriva PCC
Toruń Wschodni – Olek (daw. Chełmno) 246 (dawniej) Unisław Pom.
– (linia towarowa)
Plan BiT-City

Prowizorycznie, jeszcze przed modernizacją toru i nabyciem nowoczesnego taboru, połączenie Bydgoszcz Główna – Toruń Wschodni pod szyldem BiT-City ruszyło 9 grudnia 2007. Do obsługi połączenia Zarząd Województwa wybrał przewoźnika PKP Przewozy Regionalne sp. z o.o.

Na terenie województwa wprowadzony jest także bilet regionalny na trasie Toruń-Włocławek, działający na podobnej zasadzie jak bilet aglomeracyjny BIT-City (tj. możliwość korzystania z dowolnej linii komunikacji miejskiej przez godzinę od wyjścia z pociągu). Obydwa bilety (aglomeracyjny i regionalny) są wprowadzone na tej samej linii kolejowej nr 18, ale dotychczas nie stworzono biletu regionalnego na odcinku Bydgoszcz-Toruń-Włocławek. Linia Toruń-Włocławek nie została objęta projektem BIT-City, pomimo wyższej liczby pasażerów w 2007 r. niż w przypadku linii Bydgoszcz-Toruń. Linię Toruń-Włocławek nadal częściowo obsługują niezmodernizowane składy, a ponadto bilet regionalny nie był promowany na taką skalę jak bilet aglomeracyjny (np. reklamy na autobusach MZK Toruń), a to z kolei może wpłynąć na zmniejszenie atrakcyjności tej linii i przejęcie pasażerów przez liczne połączenia komunikacji autobusowej. Bilety regionalne można nabyć w kasach PKP. Część pociągów na trasie Toruń-Włocławek kończy swoją trasę na dworcu Toruń Wschodni, a to ma przyśpieszyć dostęp do centrum i wschodniej części miasta. W przypadku Włocławka pociągi regionalne zatrzymują się na wszystkich dworcach i stacjach pasażerskich.

 Zobacz też: most kolejowy im. Ernesta Malinowskiego w Toruniu.

[edytuj] Lotnisko

W samym Toruniu, lotnisko Toruń-Bielany (EPTO) jest lotniskiem Aeroklubu Pomorskiego, który istnieje od 1922. Lotnisko zostało rozbudowane przez Niemców w czasie II wojny światowej. Posiada dwie poniemieckie betonowe drogi startowe:

  • na kierunku 11R/29L o wymiarach 1269 x 57 metrów,
  • na kierunku 02/20 o wymiarach 1190 x 57 metrów.

EPTO także posiada dwie użytkowane trawiaste drogi startowe (oprócz ww. dwóch betonowych):

  • na kierunku 11L/29R o wymiarach 1092 x 100 metrów,
  • na kierunku 14/32 o wymiarach 730 x 100 metrów.

Lotnisko na Bielanach jest położone bezpośrednio przy projektowanej trasie średnicowej. Posiada hotel oraz restaurację. Obecnie w aeroklubie działają sekcje sportowe (lotnicza, szybowcowa, lotniarska i spadochroniarska). Prowadzone są także spacerowe loty turystyczne.

Najbliższym portem lotniczym, 45 km od centrum Torunia, jest port lotniczy Bydgoszcz im. Ignacego Jana Paderewskiego (BZG, EPBY). Miasto Toruń niedawno stało się współudziałowcem tego lotniska (0,0589% [12]). Rozważana jest budowa szybkiej kolei miejskiej z Torunia na lotnisko w Bydgoszczy.

Mała Wisełka na Kępie Bazarowej

[edytuj] Transport wodny

  • Toruń od stuleci był ważnym portem rzecznym na Wiśle[potrzebne źródło]. Obecnie ta forma transportu jest mało popularna[potrzebne źródło]. Nadal jednak istnieją porty rzeczne w Toruniu.
    • Port Drzewny – ul. Starotoruńska
    • Port Zimowy – ul. Popiełuszki (Rybaki)
    • Regionalna Dyrekcja Gospodarki Wodnej, ul. Popiełuszki
  • liczne przystanie żeglarskie
    • AKS
    • AZS
    • KS Budowlani
    • Szkwał, Port Drzewny
    • Towimor, Port Drzewny
    • Walter, Port Drzewny
    • Yacht Klub Toruń, Port Drzewny
    • Liga Morska i Rzeczna, Port Drzewny
Zmodernizowany skład tramwajowy (Konstal 805Na + 805NaD), ul. Bydgoska
Niskopodłogowy MAN Lion's City należący do MZK na pętli Barbarka.
Grzybek (przystanek) tramwaju w Toruniu zachowany do dziś

[edytuj] Komunikacja miejska

 Osobne artykuły: tramwaje w Toruniu, autobusy w Toruniu.

[edytuj] Miejski Zakład Komunikacji

Image:Splitsection.svg
 Zasugerowano, aby ta sekcja została przeniesiona do nowego artykułu nazwanego MZK Toruń. (dyskusja)

Główna firmą komunikacyjną w Toruniu jest Miejski Zakład Komunikacji, istniejący od 1891. W mieście kursują 42 linie autobusowe, z tego 36 dziennych , 3 nocne i 3 nocne specjalne. Razem stanowi to około 328 kilometrów. W mieście w okresie letnim kursuje także specjalna linia B łącząca Plac Teatralny z osadą leśną Barbarka. Od 1 lutego 2009 w wyniku wygaśnięcia umowy z gminą Lubicz zlikwidowanych zostało pięć linii podmiejskich, a tabor dotychczas je obsługujący skierowany został na ulice miasta. Poza tym w Toruniu kursuje 5 linii tramwajowych, z tego 4 dzienne i jedna nocna. Razem daje to około 41,4 kilometrów[potrzebne źródło]. Jest także linia sezonowa, obsługiwana przez wagon historyczny (wycieczkowy).

Tabor autobusowy w kategorii wieku należy do jednych z najmłodszych w kraju, gorzej wypada tabor tramwajowy, lecz wagony są poddawane modernizacjom. Bolączką parku MZK Toruń jest mała ilość taboru przystosowanego do przewozu osób niepełnosprawnych (w listopadzie 2006: 40 autobusów, czyli 31% taboru[potrzebne źródło]). Częstotliwość kurowania autobusów jest rzadka. Większość z 36 linii dziennych kursuje z częstotliwością powyżej 30 minut w szczycie(w sumie 18 linii). Najczęściej kursuje linia 15 (co 8 minut)[potrzebne źródło].

Od dnia 1 lutego 2009 na podstawie umowy z gminą Lubicz podmiejskie linie autobusowe obsługuje firma Mobilis[potrzebne źródło].

Po mieście kursuje wielu przewoźników innych niż MZK.

[edytuj] Transport turystyczny

W sezonie turystycznym oferowane są dodatkowo inne formy komunikacji:

[edytuj] Sport i rekreacja

[edytuj] Profesjonalne kluby sportowe

  • KS Toruń Unibax S.A. (dawniej KS Apator Toruń)
  • TKP Elana Toruń (dawniej ZKS Elana Toruń)
  • TKH NESTA Toruń – (Toruński Klub Hokejowy)
  • UKS Budowlanka Toruń - siatkówka młodzieżowa
  • Pomorzanin Toruń – drużyna hokeja na trawie (I liga), drużyna piłkarska
  • SIDEn MMKS VIII LO Toruń – męska drużyna koszykówki
  • Energa Toruń - żeńska drużyna koszykówki (Ekstraklasa)
  • Budowlani Toruń - żeńska drużyna siatkarska (I liga)
  • KS Start-Wisła Toruń - tenis i jazda figurowa na lodzie
  • MKS Axel Toruń - jazda figurowa na lodzie, curling

Klub Sportów Walki MASTER - sekcje Kyokushin Karate , MMA , Muaythai, Brazilian Jiu-Jitsu

[edytuj] Sport amatorski, rekreacja

W Toruniu znajduje się bogata baza, kilkadziesiąt obiektów służących rekreacji. Do najważniejszych należą:

  • lodowiska sztuczne – 3: dwa stałe całoroczne TOR-TOR, MENTOR (niepełnowymiarowe), trzecie sezonowe Rynek Nowomiejski (zimą)
  • tory saneczkowe: Rudelka (Bema), Park Miejski (Bydgoskie), Winna (Rubinkowo)
  • baseny kryte – 12: Mini Aqua-Park, SP14, ZSME, OSIR, SP8, SP28, SP16, SP32, SP29, SP30, SP24, SP5.
  • baseny odkryte: Wodnik
  • stadiony – 6: Żużlowy KS Apator, Miejski, Elana, Tramp, Kopernik, MOS
  • hale sportowe – 2: Hala ZSPS, Olimpijczyk
  • przystanie wioślarskie i żeglarskie – 6: AKS, AZS, Budowlani, Szkwał, Towimor, Walter
  • strzelnice – 6: Falco (strzelnica i paintball, Fort VIII), Euro Trade (paintball), Auto Trezor (strzelnica), Sportowa (Fort I), Myśliwska (Glinki), Kurkowe Bractwo Strzeleckie (Fort VII)
  • pola golfowe – 2: Tatfort (Fort IV), Country Club, Toruń-Górsk
  • boiska do siatkówki plażowej: Centrum Siatkówki Plażowej UKS "Budowlanka" Toruń (Legionów 19/25)
  • Lotnisko Sportowe: Aeroklubu Pomorskiego (Bielany)
  • Tor Rallycrossowy: Toruński Klub Motorowy
  • Skate Park: Bema
  • Park Linowy: Barbarka
  • ściany wspinaczkowe – 4: Bella wellness Centrum, Walter, Tor-Tor, Piernikowe Miasteczko (dla dzieci)
  • korty tenisowe – 6: Start Wisła, OSIR, Świętopełka, TTT Real, Jurmet (3 kryte hale) Lubicz, TKM
  • stadniny koni – 9: Gospodarstwo Agroturystyczne Łucji i Józefa Ciurusiów (Kaszczorek), Agrofood (Grabowiec), Jaskółcza 11 (Wrzosy), Rancho (Mała Nieszawka), Fundacja Ducha, Ogród Zoobotaniczny, Brzoza Toruńska, Rubbens (Papowo Toruńskie), Dolina Koni (Otłoczyn)
  • tor rowerowy – 1: pod zarządem Toruńskiego Stowarzyszenia Sportów Alternatywnych (Na Skarpie, w przebudowie)

[edytuj] Rugby w Toruniu

Pierwszy kontakt Torunia z rugby miał miejsce w PRL-u, kiedy to przy okazji z toruńskiego finiszu kolarskiego Wyścigu Pokoju odbył się międzypaństwowy mecz Polska-NRD. Pierwszy klub powstał jednak dopiero w 2000 roku. Pierwotnie nazywał się Klub Rugby Toruń, a po ściągnięciu sponsorów Wektor Car Nesta Toruń. Pod taką nazwą przez kilka sezonów występował w rozgrywkach ogólnopolskich drugiej ligi. Po kilku letniej niebytności rugby w mieście zawodnicy ze starej drużyny zorganizowali z końcem 2008 roku nowy klub i nadali mu nazwę Szerszenie Toruń.

[edytuj] Stadion żużlowy

W Toruniu znajduje się stadion żużlowy wybudowany 31 marca 2009 roku [13]. Jest to najnowocześniejszy tego typu stadion na świecie.

[edytuj] Torunianie

 Osobny artykuł: burmistrzowie i prezydenci Torunia.

[edytuj] Dyplomacja, polityka, współpraca

 Osobne artykuły: Bydgosko-Toruński Obszar Metropolitalny, konsulaty w Toruniu.

W Radzie Miasta Toruń zasiada 25 osób, których kadencja trwa 4 lata. Obecnie (2006-2010) trwa V kadencja.

[edytuj] Dyplomacja w Toruniu

Konsulat Generalny III Rzeszy w Toruniu (budynek w głębi)

Toruń był siedzibą trzech obrad sejmu w okresie I Rzeczypospolitej (1519, 1576, 1626). W podtoruńskiej Nieszawie na Zamku Dybowskim (obecnie dzielnica Torunia), nadano słynne przywileje szlacheckie, rozpoczynające okres "złotej wolności szlacheckiej". W Toruniu zawarto I pokój toruński i II pokój toruński, a także ostatni rozejm polsko-krzyżacki w 1521 r.

W czasie rozbiorów, w 1807 był siedzibą rządu powstańczego – przy Rynku Nowomiejskim w Toruniu. W tym okresie posiadał dwa konsulaty: Rosja i USA. W okresie międzywojennym w Toruniu ulokowano pięć konsulatów, w tym Konsulat Generalny Niemiec i III Rzeszy, Francji, Belgii. Obecnie w Toruniu znajdują się trzy (z pięciu w całym regionie) konsulaty honorowe: Peru, Słowenii i Litwy.

[edytuj] Miasta partnerskie

(ksż)
 Ta sekcja wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji od 2009-03.
Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte.
Aby uczynić sekcję weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.
Miasto partnerskie Kraj Od kiedy
 Filadelfia Stany Zjednoczone Stany Zjednoczone 1976
 Getynga Niemcy Niemcy 1978
 Lejda Holandia Holandia 1988
 Hämeenlinna Finlandia Finlandia 1989
 Kaliningrad Rosja Rosja 1995
 Czadca Słowacja Słowacja 1996
 Swindon Anglia Anglia 2003
 Łuck Ukraina Ukraina 2008

W latach 70. XX wieku pojawiła się nowa forma współpracy – miasta partnerskie. Obecnie Toruń ma podpisane umowy z dziewięcioma takimi miastami[potrzebne źródło].

  • Filadelfia – umowa z Toruniem od 1976. Widocznym sladem jest nazwa nadwiślańskiego bulwaru – Bulwar Filadelfijski
  • Getynga – umowa z Toruniem od 1978. Widocznym śladem jest tablica drogowa na Placu Teatralnym (kierująca do Getyngi), kamień graniczny Getyngi, nazwa zjazdu drogowego z mostu drogowego Józefa Piłsudskiego – Ślimak Getyński.
  • Lejda – umowa z Toruniem od 1988.
  • Hämeenlinna – umowa z Toruniem od 1989.
  • Kaliningrad – umowa z Toruniem od 1995.
  • Čadca – umowa z Toruniem od 1996. Widocznym efektem współpracy są coroczne Dni Czadcy w Toruniu i Dni Torunia w Czadcy oraz Rondo Czadcy przy ul. Legionów w Toruniu.
  • Swindon – umowa z Toruniem od 2003.
  • Łuck - umowa podpisana 17 października 2008 w Toruniu

Kolejne dwa miasta podpisały z Toruniem list intencyjny ale nie mają jeszcze oficjalnego statusu miast partnerskich [14]

[edytuj] Jednostki pływające nazwane imieniem Torunia

[edytuj] Planetoida 12999 Toruń

Na cześć miasta nazwano odkrytą w 1981 r. przez Edwarda Bowella planetoidę z grupy pasa głównego asteroid, 12999 Toruń. Proponując nadanie tej właśnie nazwy Edward Bowell, wskazał Toruń jako miejsce narodzin Mikołaja Kopernika, gotyckie Stare Miasto wpisane w 1997 roku na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO oraz Uniwersytet im. Mikołaja Kopernika zawiadujący największym w Polsce obserwatorium astronomicznym. W 2009 roku odsłonięto pomnik tej planetoidy [15].

Przypisy

  1. ↑ Dane z dnia 31.12.2008: 206.013 mieszkańców wg GUS. Przed wyborami samorządowymi w 2006 PKW podała 196.844 zameldowanych na stałe (PKW), podobnie Urząd Miasta Torunia ([1]).
  2. ↑ Art. 3. Ustawy o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa – Dz. U. 1998.96.603, z dnia 28 lipca 1998 r. mówi: "Siedzibą wojewody i sejmiku województwa są: 2) w województwie kujawsko-pomorskim – wojewody – Bydgoszcz, sejmiku województwa – Toruń,". Ww. ustawa nie określa terminu stolica województwa kujawsko-pomorskiego jako obowiązującego, choć w potocznym rozumieniu oba miasta nazywane są "stolicami" bądź "współstolicami", co odnotować można również w czwartym akapicie "Podział administracyjny Polski 2006" na witrynie KSNG.
  3. ↑ Plebiscyt NG 30 najpiękniejszych miejsc na Ziemi
  4. ↑ Weatherbase: Historical Weather for Torun, Poland (en). [dostęp 17.12.2008].
  5. ↑ Uchwała Rady Miasta Toruń nr 1049/2006 z dnia 13 lipca 2006r.
  6. ↑ http://ec.europa.eu/culture/our-programmes-and-actions/doc413_en.htm
  7. ↑ http://www.mk.gov.pl/kultura/europejska_stolica_kultury_2016.html
  8. ↑ Informacja prasowa, Treść dokumentu
  9. ↑ Statut instytucji TORUŃ 2016 określa załącznik do uchwały Rady Miasta Torunia nr 304/08 z dnia 15 maja 2008r.
  10. ↑ http://www.e-torun.com/informator.html
  11. ↑ http://www.strefa.gda.pl/download_attachment.php?f=pl.attachment_45700697348e20a9f175fc.doc Tereny Pomorskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej w województwie kujawsko - pomorskim]
  12. ↑ http://www.bip.plb.pl/index.php?cid=91
  13. ↑ http://www.nowosci.com.pl/look/nowosci/article.tplIdLanguage=17&IdPublication=6&NrIssue=1073&NrSection=1&NrArticle=133386&IdTag=238
  14. ↑ Informacja uzyskana z Urzędu Miasta Torunia, Wydział Informacji, Promocji i Turystyki, Referat Promocji, Wizerunku Miasta i Turystyki, w dniu 1.02.2008
  15. ↑ http://www.wiadomosci24.pl/artykul/pomnik_planetoidy_12999_torun_odsloniety_89505.html

[edytuj] Linki zewnętrzne

Dodatkowe informacje w siostrzanych projektach:
 Grafiki i media  na Wikimedia Commons
 Definicja słownikowa  w Wikisłowniku
 Teksty źródłowe  w Wikiźródłach
 Cytaty  w Wikicytatach
 Wiadomości  na Wikinews
p • d • e
Dzielnice Torunia
Herb Torunia
p • d • e
Województwo kujawsko-pomorskie
Powiaty grodzkie
Bydgoszcz • Grudziądz • Toruń • Włocławek
 herb województwa kujawsko-pomorskiego
Powiaty ziemskie
p • d • e
Miasta wojewódzkie Polski
Polska
p • d • e
Miasta wojewódzkie II Rzeczypospolitej
Polska
p • d • e
Federacja Miast Kopernikowskich
Włochy Włochy:
Polska Polska:
p • d • e
Związek Miast Nadwiślańskich
Związek Miast Nadwiślańskich, grafika
p • d • e
Miejsca obrad sejmów I Rzeczypospolitej
Korona Królestwa Polskiego Herb Rzeczpospolitej Obojga Narodów
Rzeczpospolita Obojga Narodów
Grodno • Toruń • Warszawa
p • d • e
Polskie zgłoszenia na Europejską Stolicę Kultury 2016
 Gdańsk —  Katowice -  Lublin —  Łódź —  Poznań —  Szczecin —  Toruń —  Warszawa
 Flaga Europy
Źródło „http://pl.wikipedia.org/wiki/Toru%C5%84”
Utwórz książkę