Tarnowskie Góry

Z Wikipedii

Współrzędne: 50°27'N 18°52'E / 50.45, 18.867

Tarnowskie Góry
Rynek
Herb Tarnowskich Gór Flaga Tarnowskich Gór
Województwo	śląskie
Powiat	tarnogórski
Gmina • rodzaj	Tarnowskie Góry miejska
Prawa miejskie	1526
Burmistrz	Arkadiusz Czech
Powierzchnia	83,47 km²
Położenie (punkt)	50° 27' N 18° 52' E
Ludność (2005) • liczba • gęstość • aglomeracja	60 908 ~735 os./km² 3 487 000 (Katowice)
Strefa numeracyjna	32
Kod pocztowy	42-600 do 42-609 oraz 42-680 i 42-612
Tablice rejestracyjne	STA
Położenie na mapie Polski Tarnowskie Góry
TERC10 (TERYT)	2243313041
SIMC10	0943813
Miasta partnerskie	Békéscsaba Kutna Hora Bernburg Mericourt
Urząd miejski 3 Rynek 4 42-600 Tarnowskie Góry tel. 32 393-36-00..01; faks 32 393-36-02
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Wiadomości w Wikinews
Strona internetowa miasta

Tarnowskie Góry (niem.: Tarnowitz, czes.: Tarnovice, łac.: Montes Tarnovicenses) - miasto i gmina w południowo-zachodniej Polsce, w województwie śląskim, siedziba powiatu tarnogórskiego, na północnym krańcu Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP). W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa katowickiego.

Według danych z 31 grudnia 2008 ², miasto miało 60 908 mieszkańców.

Jest jednym z kluczowych węzłów drogowych i węzłów kolejowych. Znajduje się tutaj jedna z największych stacji rozrządowych Europy, która osiąga długość kilku kilometrów. W przeszłości ośrodek wydobycia węgla, ołowiu, cynku i srebra. Znajduje się tu m.in. Zamek, zabytkowa kopalnia, winiarnia Sedlaczka, dzwonnica gwarków, ratusz, kamienice podcieniowe, rezerwat Segiet i Sztolnia Czarnego Pstrąga.

Spis treści 1 Położenie geograficzne 1.1 Dzielnice 2 Demografia 2.1 Mieszkalnictwo 3 Środowisko naturalne 3.1 Klimat 3.2 Przyroda 3.2.1 Parki i ochrona przyrody 3.2.2 Rezerwaty przyrody 3.2.3 Pomniki przyrody 4 Polityka i ustrój miasta 4.1 Burmistrz 4.2 Symbole 4.2.1 Atrybuty władzy 4.2.2 Herb 4.2.3 Flaga 4.2.4 Pieczęć miejska 4.3 Współpraca międzynarodowa 4.3.1 Miasta partnerskie 5 Historia 5.1 Toponimika nazwy miasta 5.2 XIV wiek 5.3 XVI i XVII wiek 5.4 XVIII wiek 5.5 XIX wiek i XX wiek 6 Kultura i rekreacja 6.1 Muzea 6.2 Biblioteki 6.3 Galerie 6.4 Kina i instytucje teatralno-aktorskie 6.5 Rekreacja i wypoczynek 6.6 Place w centrum miasta 6.7 Muzyka 6.8 Cykliczne imprezy kulturalne 7 Zabytki i atrakcje turystyczne 8 Turystyka 8.1 Trasy Turystyczne 8.2 Hotele 9 Transport 9.1 Tranzyt 9.2 Komunikacja miejska 9.3 Kolej 9.4 Port lotniczy Katowice-Pyrzowice 10 Media 10.1 Odbiór 10.1.1 Stacje radiowe 10.1.2 Stacje telewizyjne 10.2 Media lokalne 10.2.1 Prasa 10.2.2 Operatorzy 11 Ekologia 12 Gospodarka 12.1 Prezentacja 12.2 Zakłady pracy 12.3 Handel 13 Edukacja 14 Kościoły i związki wyznaniowe 14.1 Katolicyzm 14.2 Protestantyzm 14.3 Buddyzm 15 Sport 16 Ludzie Tarnowskich Gór 16.1 Honorowi obywatele miasta 17 Zobacz też 17.1 Sąsiednie gminy 18 Bibliografia 19 Linki zewnętrzne

[edytuj] Położenie geograficzne

Tarnowskie Góry leżą na północ od Bytomia, na południe od Lublińca i na północny zachód od Piekar Śląskich. Przez miasto przepływa Stoła (Bobrowniki Śląskie, Strzybnica) i Drama (dzielnica Repty Śląskie). Miasto leży na skraju Niziny i Wyżyny Śląskiej. Tarnowskie Góry są głównym miastem Garbu Tarnogórskiego.

Najwyższymi wzniesieniami są Sucha Góra (352 m n.p.m.) i Srebrna Góra (347 m n.p.m.), a najniżej położone są Dolina Stoły (254 m n.p.m.) i jej dopływ Graniczna Woda (255 m n.p.m.).

Miasto od Bytomia dzieli 12 km, od Gliwic 22 km, a od Katowic 25 km.

[edytuj] Dzielnice

Miasto składa się z 11 dzielnic i zajmuje obszar 8347 ha.

Dawne gminy włączone w granice miasta:

Bobrowniki Śląskie - Piekary Rudne Lasowice Opatowice Pniowiec Repty Śląskie Rybna Sowice Stare Tarnowice Strzybnica

Śródmieście - Centrum (= miasto Tarnowskie Góry) Osada Jana (nie była samodzielną gminą)

[edytuj] Demografia

 Osobny artykuł: Ludność Tarnowskich Gór.

Dane z 30 czerwca 2004 ²:

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
populacja	61 566	100	31 947	51,9	29 619	48,1
gęstość zaludnienia (mieszk./km²)	737,6		382,7		354,8

Według danych z 2002 ⁶, średni dochód na mieszkańca wynosił 1300,99 zł.

[edytuj] Mieszkalnictwo

Na podstawie przeprowadzonej analizy stwierdzono, iż w obrębie miasta tereny przeznaczone pod zabudowę mieszkaniową (jednorodzinną i wielorodzinną) zajmują łącznie 1644,2 ha tj. 19,7% powierzchni całego miasta. Pod zabudowę jednorodzinną przeznaczonych jest 1333,14 ha, z których dotychczas zabudowano 615,86 ha tj. 46,2% całej powierzchni.

Tereny zabudowy wielorodzinnej zajmują 311,06 ha, w tym zabudowanych jest 42,37% powierzchni. Największy odsetek terenów mieszkaniowych skupia się w dzielnicy śródmiejskiej, a zwłaszcza w samym centrum miasta, jak również w jednostce nazwanej umownie "Śródmieście - Północny Zachód". Wśród pozostałych dzielnic, największy odsetek terenów mieszkaniowych posiadają dzielnice: Lasowice, Osada Jana, Stare Tarnowice - os. "Przyjaźń".

[edytuj] Środowisko naturalne

Według danych z 2002 ⁶, Tarnowskie Góry mają obszar 83,47 km², w tym:

• użytki rolne: 36%
• użytki leśne: 39%

Miasto zajmuje 12,99% powierzchni powiatu tarnogórskiego.

[edytuj] Klimat

Tarnowskie Góry leżą w obrębie śląsko-krakowskiej dzielnicy klimatycznej. Charakteryzuje ją przewaga wpływów oceanicznych nad kontynentalnymi oraz sporadyczne oddziaływanie docierających tu od południowego zachodu przez Bramę Morawską mas powietrza zwrotnikowego. Docierają tu również zimne masy powietrza arktycznego z północy - głównie w chłodnej połowie roku.

[edytuj] Przyroda

[edytuj] Parki i ochrona przyrody

Nazwa	Powierzchnia	Dzielnica
Park Miejski	21,5 ha	Stare Tarnowice
Park Repecki	188 ha	Repty
Park Redena	??	Stare Tarnowice
Galgenberg	??	Osada Jana

[edytuj] Rezerwaty przyrody

Nazwa rezerwatu	Powierzchnia	Przedmiot ochrony
Segiet	24,65 ha	w którym rośnie 149 gatunków roślin, w tym wiele rzadkich i chronionych. Naturalny las bukowy graniczy tu z objętym ochroną, dawnym wyrobiskiem dolomitu - "Blachówka".

[edytuj] Pomniki przyrody

W mieście występują 122 pomniki przyrody żywej i 1 pomnik przyrody nieożywionej.

• Kasztan jadalny - rosnący w ogrodzie plebani parafii pw. św. Mikołaja w Reptach Śląskich, który ma 25 m wysokości i 7,3 m obwodu u podstawy pnia. Jest najstarszym okazem tego gatunku w Europie Środkowej (liczy 260 lat).
• Lipa drobnolistna - pomnik przyrody o obwodzie 4,70 metrów w Gródku Rycerskim w Starych Tarnowicach.

[edytuj] Polityka i ustrój miasta

[edytuj] Burmistrz

Obecnie urzędującym burmistrzem jest od 2006 roku Arkadiusz Czech.

[edytuj] Symbole

[edytuj] Atrybuty władzy

Atrybutem Przewodniczącego Rady Miejskiej jest łańcuch z Herbem Wielkim Tarnowskich Gór wykonany z metalu barwy złotej, zaś Burmistrza taki sam łańcuch wykonany z metalu barwy srebrnej. Używane są podczas oficjalnych i uroczystych wystąpień.

[edytuj] Herb

W herbie obok złotego orlego skrzydła z herbu Jana II Dobrego, księcia opolskiego, górnośląskiego Piasta, znajduje się także pół czarnego orła z herbu Hohenzollernów, których przedstawicielem był Jerzy Fryderyk von Ansbach fundator herbu. Młotki symbolizują najważniejsze zajęcie pierwszych mieszkańców miasta - gwarków. Labry i klejnot nad hełmem czynią ten herb dostojniejszym.

[edytuj] Flaga

Flagę miasta tworzą barwy srebrna (biała), czarna i złota (żółta). Flaga nawiązujące do herbu.

[edytuj] Pieczęć miejska

Na pieczęci miejskiej widnieje herb miasta i jego nazwa otaczająca herb kołem. Pieczęcie te widnieją na dokumentach wydawanych przez reprezentantów władzy samorządowej Tarnowskich Gór.

[edytuj] Współpraca międzynarodowa

[edytuj] Miasta partnerskie

Miasto	Kraj
Békéscsaba	Węgry
Kutna Hora	Czechy
Bernburg	Niemcy
Mericourt	Francja

[edytuj] Historia

 Osobny artykuł: Historia Tarnowskich Gór.

[edytuj] Toponimika nazwy miasta

Nazwa miasta pochodzi od nazwy wsi Tarnowice (obecnie dzielnica - Stare Tarnowice) i słowa gory, co w po staropolsku oznaczało kopalnie.

[edytuj] XIV wiek

Historia miasta jest bardzo związana z wydobyciem rud srebra, ołowiu i cynku. Według legendy, pierwszą bryłę kruszcu srebronośnego wyorał chłop Rybka około 1490. Od tego czasu na teren dzisiejszego miasta zaczęli przybywać osadnicy, powstawały pierwsze osady górnicze.

[edytuj] XVI i XVII wiek

Ówczesny właściciel ziem, Jan II Dobry, książę opolsko-raciborski, oraz margrabia Jerzy von Ansbach w 1526 nadali powstającemu miastu przywilej wspierający górnictwo, tj. "akt wolności górniczej". W tym samym roku Tarnowskie Góry otrzymały prawa miejskie, a dwa lata później ogłoszony został tzw. Ordunek gorny. Jest to okres szybkiego rozwoju górnictwa rud srebronośnych oraz miasta, w którym równie intensywnie rozwija się handel i rzemiosło. Wybudowano wtedy wiele istniejących do dziś kamienic.

W połowie XVI wieku Tarnowskie Góry były największym ośrodkiem górnictwa kruszcowego na Górnym Śląsku. Wielu zwolenników znalazła tu reformacja. Jej utrwalenie nastąpiło po śmierci Jana II Dobrego (1532), kiedy miasto przeszło pod panowanie Hohenzollernów. W 1529 protestanci wybudowali pierwszy drewniany kościół, a dwa lata później na jego miejscu - murowany.

W 1531 utworzono różnowierczą szkołę, której rektorem na przełomie XVI i XVII wieku był Daniel Franconius, wybitny ariański pedagog i poeta. Świetności miasta kres położyła wojna trzydziestoletnia (1618-1648). W 1676 w Tarnowskich Górach wybuchła zaraza, która ustąpiła po "procesji błagalnej" do Piekar. Na pamiątkę tego zdarzenia tarnogórzanie zobowiązali się udawać corocznie w niedzielę po 2 lipca do Sanktuarium Matki Boskiej Piekarskiej. Tradycja ta trwa do dzisiaj.

[edytuj] XVIII wiek

16 grudnia 1740 wkroczeniem wojsk pruskich na Śląsk rozpoczęły się wojny śląskie. Po zakończeniu pierwszej z nich w 1742 miasto przeszło spod panowania austriackiego pod pruskie. W latach 80. XVIII wieku powstała z inicjatywy Fryderyka Wilhelma von Redena rządowa kopalnia i huta "Fryderyk" - nazwana od królewskiego imienia, w której w 1788 uruchomiono pierwszą na kontynencie europejskim, sprowadzoną z Anglii, maszynę parową do odwadniania wyrobisk górniczych.

[edytuj] XIX wiek i XX wiek

W 1803 otwarto pierwszą szkołę górniczą, kilkanaście lat później wydrążono nową sztolnię "Fryderyk", założono drukarnię, wybrukowano rynek i ulicę Krakowską i Lubliniecką, założono nowe fabryki i hutę żelaza, rozpoczęto budowę wodociągów miejskich. Również wtedy powstała Spółka Bracka jako instytucja ubezpieczająca górników. W 1857 uruchomiono pierwszą linię kolejową do Opola. Rozwój miasta przypieczętowało powstanie w 1873 Starostwa Tarnogórskiego.

W 1922 pomimo tego, że 85,17% mieszkańców miasta opowiedziało się w plebiscycie za Niemcami, miasto przeszło do Polski.

Na początku XX wieku wyczerpały się zasoby rud i zakończyło się wydobycie kruszcu.

[edytuj] Kultura i rekreacja

[edytuj] Muzea

• Muzeum w Tarnowskich Górach
• Sztolnia Czarnego Pstrąga
• Zabytkowa Kopalnia Rud Srebronośnych
• Muzeum Instytutu Tarnogórskiego

[edytuj] Biblioteki

• Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka. Filia w Tarnowskich Górach
• Miejska Biblioteka Publiczna

[edytuj] Galerie

• Pod Nad
• Inny Śląsk
• Nos
• Foto-Melcer
• Alga
• Biblioteka
• Antresola

[edytuj] Kina i instytucje teatralno-aktorskie

• Tarnogórskie Centrum Kultury

[edytuj] Rekreacja i wypoczynek

• Park Wodny
• Kolejka wąskotorowa
• Towarzystwo Sportowe Gwarek Tarnowskie Góry
• Tarnogórski Klub Taternictwa Jaskiniowego
• Korty Tenisowe w Parku Miejskim
• Skate Park
• Boisko sportowe "Orlik"

[edytuj] Place w centrum miasta

• Rynek
• Plac Żwirki i Wigury
• Kaczyniec
• Rynek Ziemniaczany
• Plac Wolności
• Plac Gwarków (plac "Kościelny")

[edytuj] Muzyka

W Tarnowskich Górach działają różne grupy muzyczne:

• Grupa Tańca nowoczesnego "Tess"
• Zespół Pieśni i Tańca Tarnogórzanie powstał w 1984.
• Chór Kolejarz
• Chór Mieszany "Canzona"
• Chór Męski im. Feliksa Nowowiejskiego w Reptach Śląskich
• Chór Mieszany "Słowiczek"
• Chór "Schola"
• Orkiestra młodzieżowa Tijuana Square
• Tarnowskie Centrum Kultury
• Znajduje się tu Szkoła Muzyczna I stopnia im. Ignacego Jana Paderewskiego. Która odnosi duże sukcesy, szczególnie w sekcji klawiszowej (fortepiany). Ze szkoły tej pochodzi sławny kompozytor śląski i tarnogórski: Aleksander Glinkowski.
• Szkoła Tańca "Mistral"
• Na terenie tarnogórskiego parku organizowane są także koncerty, głównie rockowe, na znajdującej się tam muszli koncertowej.

[edytuj] Cykliczne imprezy kulturalne

• Dni Gwarków - trzydniowy festyn organizowany od 1957. Charakterystyczną częścią tej imprezy jest barwny pochód ulicami miasta, podczas którego przebierańcy wcielają się w historyczne lub legendarne postacie. Odbywają się one we wrześniu.
• Piknik Gwarecki - organizowany przez Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej na terenie Skansenu Maszyn Parowych i Kopalni Zabytkowej w czerwcu.
• Ogólnopolskie Warsztaty Twórcze Osób Niepełnosprawnych - trzydniowa impreza na przełomie września i października, organizowana z inicjatywy Urzędu Miasta i Zakładu Rehabilitacji Zawodowej Inwalidów dla niepełnosprawnych plastyków amatorów.
• Tarnogórskie Wieczory Muzyki Organowej i Kameralnej - cykl koncertów organowych i kameralnych odbywających się we wrześniu i w październiku w kościele ewangelicko-augsburskim.
• Dzień Kultury Ulicznej
• Tarnogórskie Spotkania Jazzowe

[edytuj] Zabytki i atrakcje turystyczne

• Sztolnia Czarnego Pstrąga
• Zabytkowa Kopalnia Rud Srebronośnych
• Dzwonnica Gwarków
• Kościoły:
  • Kościół Zbawiciela
  • Kościół św. Apostołów Piotra i Pawła
    • Wikarówka
    • Probostwo
  • Kościół św. Anny
  • Kościół św. Józefa
  • Klasztor oo. Kamilianów:
    • Sanktuarium NMP Uzdrowienia Chorych
    • Klasztor
    • Park klasztorny z początku XIX wieku
• Kolumna - pomnik upamiętniający synagogę, spaloną we wrześniu 1939 r.
• Ratusz miejski
• Dom Cochlera (najstarsza w mieście apteka "Pod Aniołem")
• Kamienice mieszczańskie na ulicach w obrębie Rynku
• Kamienice podcieniowe na Rynku
• Winiarnia Sedlaczka (obecnie Muzeum Miejskie)
• Kamienice secesyjne na ulicach:
  • Józefa Piłsudskiego, Henryka Sienkiewicza, Powstańców śląskich, Karola Miarki, Piastowskiej, Legionów, Bytomskiej, J. Styczyńskiego, Strzeleckiej
• Barokowy pałac przy ulicy Opolskiej (dawniej Lublinieckiej)
• Dworek szlachecki (ul. Górnicza)
• Budynki użyteczności publicznej:
  • Urząd Miejski
  • I Liceum Ogólnokształcące im. Stefanii Sempołowskiej
  • II Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Staszica
  • Gimnazjum nr 1 im. Jana III Sobieskiego
  • Dworzec Kolejowy
  • Poczta
  • Sąd Rejonowy
  • Szpital
  • Budynek Banku BPH i komendy powiatowej policji
  • Przedszkole nr 4 - dawna willa - ul. Henryka Sienkiewicza
  • Zarząd dróg i mostów - ul. Henryka Sienkiewicza
  • Wyższa Szkoła Ekonomi - ul. Henryka Sienkiewicza
  • Szkoła Gastronomiczna - ul. Karola Miarki i Legionów
  • Liceum Chemiczne - ul. Opolska
  • dawne Gimnazjum Ewangelickie - ul. Henryka Sienkiewicza
  • i inne
• Zabudowa willowa ulicy Bytomskiej i Legionów. Na szczególną uwagę zasługuje willa wzniesiona przy ulicach: Henryka Sienkiewicza, Pokoju i przy Rondzie.
• Pałac Donnescamarków - ul. Legionów
• Koszary Ułańskie - ul. Opolska
• Park Miejski z 1903 - ul. kard. Stefana Wyszyńskiego
  • Altana i grzybek z 1903
  • Budynki parkowe z 1903
• Kościół św. Marcina w Starych Tarnowicach
• Zamek w Starych Tarnowicach
• Pałac w dzielnicy Rybna
• Kościół Przemienienia Pańskiego w Bobrownikach Śl. z oryginalną kopułą.
• Parowóz Tp1 oraz lokomotywa spalinowa SM15 wystawione przy Zespole Szkół Techniczno-Usługowych
• Parowóz Ty45-217 - pomnik przed zakładem taboru
• Górnośląskie Koleje Wąskotorowe
• Wieża ciśnień przy dworcu kolejowym
• Park Wodny
• Skatepark

[edytuj] Turystyka

[edytuj] Trasy Turystyczne

• Szlak Husarii Polskiej: Będzin-Kozłowa Góra–Orzech–Nakło Śląskie-Tarnowskie Góry, Rynek-Repty Stare. Długość trasy: 156 kilometrów.
• Szlak Stulecia Turystyki: Rybnik-Tworóg-Brynek, Hanusek–Boruszowice–Miasteczko Śląskie–Miasteczko Śląskie, Rynek –Chechło, Nakło-Tarnowskie Góry. Długość trasy: 138 km.
• Szlak Powstańców śląskich: Bytom–Segiet (szlak czarny)-Repty Nowe–Sztolnia Czarnego Pstrąga (szlak żółty)–Laryszów–Wilkowice, Zbrosławice–Kępczowice-Góra św. Anny-Sierakowice. Długość trasy: 184 km.
• Szlak Gwarków: Sztolnia Czarnego Pstrąga– tare Tarnowice Kościół–Tarnowskie Góry, Rynek-Tarnowskie Góry PKP–Lasowice–Chechło, Nakło–Żyglin, Kościół–Leśniczówka, Mieczysko–Kolonia Woźnicka. Długość trasy: 27 km.
• Szlak Segiecki: Segiet-Kopalnia Zabytkowa–Tarnowskie Góry, Rynek–Tarnowskie Góry PKP–Puferki–Pniowiec. Długość trasy: 12 km.

[edytuj] Hotele

W Tarnowskich Górach funkcjonuje około 5 hoteli.

Nazwa	Ilość gwiazdek	Adres
Olimpijski	**	ul. Korczaka 23
Mirage		ul. Gliwicka 126
Hotel na Podzamczu	****	ul. Pyskowicka 39
Hotel Neo	***	ul. Obwodowa 6
Danusia		ul. Szczęść Boże 85

[edytuj] Transport

[edytuj] Tranzyt

Tarnowskie Góry leżą na skrzyżowaniu dróg krajowych:

• 11 (Kołobrzeg - Poznań - Ostrów Wielkopolski - Lubliniec - Tarnowskie Góry - Bytom)
• 78 (Chałupki - Wodzisław Śląski - Rybnik - Gliwice - Tarnowskie Góry - Jędrzejów)

Miasto posiada nowoczesną obwodnicę, która ułatwia przejazd przez miasto i spokojny wlot w obszar GOP-u bez stania w korkach, w środku miasta.

[edytuj] Komunikacja miejska

W Tarnowskich Górach istnieje dobrze rozwinięta komunikacja miejska. Działa tu MZKP Tarnowskie Góry, który obsługuje 58 linii autobusowych, a przez gminy MZKP przebiega 18 linii obsługiwanych przez KZK GOP. Obsługę linii dla MZKP zapewnia PKM Świerklaniec i przewoźnicy prywatni.

Tarnowskie Góry poprzez to posiadają duży (czteroperonowy) dworzec autobusowy obsługujący linie MZKP i KZK GOP. Perony są zadaszone, a przy dworcu znajdują się minibary i budynek zaplecza dla przewoźników oraz kiosk z biletami.

Tarnowskie Góry posiadają dworzec PKS.

Przez Tarnowskie Góry nie biegnie żadna linia tramwajowa ani trolejbusowa.

[edytuj] Kolej

Tarnowskie Góry leżą na:

• szlaku Magistrali Węglowej (Gdynia - Inowrocław - Zduńska Wola Karsznice - Chorzew Siemkowice - Działoszyn- Herby Nowe - Tarnowskie Góry - Chorzów Batory)
• szlaku kolejowym Katowice - Lubliniec
• szlaku kolejowym Opole - Fosowskie - Tarnowskie Góry.

Miasto posiada zabytkowy dworzec kolejowy z 1888 roku. Z zewnątrz posiada neoklasycystyczną kamieniarkę, lecz wewnątrz został on przebudowany w latach PRL-u. Gmach dworca w maju i czerwcu 2007 roku został dokładnie odrestaurowany i jest teraz jednym z najpiękniejszych budynków tego typu na Górnym Śląsku.

W Tarnowskich Górach znajduje jedna z największych stacji rozrządowych Europy, która osiąga długość kilku kilometrów od stacji w Miasteczku Śląskim do stacji w Tarnowskich Górach. Co bardzo ważne i trwale związane z koleją tarnogórską jest odpalenie jednej z pierwszych w Europie maszyn parowych, w 1788.

Przez miasto biegnie trasa towarowa. Jednak zmiany szlaków oraz dużo lepszy stan torów i trakcji na innych trasach, przyczynił się dużego zmniejszenia częstotliwości jeżdżących przez Tarnowskie Góry pociągów towarowych. Taki stan rzeczy widziany jest także w przypadku pociągów pasażerskich.

[edytuj] Port lotniczy Katowice-Pyrzowice

 Osobny artykuł: Lotnisko Katowice-Pyrzowice.

W odległości ok. 20 km od Tarnowskich Gór znajduje się Port lotniczy Katowice-Pyrzowice.

[edytuj] Media

[edytuj] Odbiór

[edytuj] Stacje radiowe

MHz	Nazwa rozgłośni	Nadajnik	Jakość odbioru
87.5	Polskie Radio Program I	RTCN Klepaczka	monofoniczny
88.1	RMF MAXXX Śląsk	Komin EC Zabrze	bardzo dobry
88.4	Radio Maryja	Bielsko-Biała	doskonały
88.7	Radio Piekary	Komin KWK Katowice	monofoniczny
89.2	RMF FM	Bielsko-Biała	monofoniczny
90.2	Polskie Radio Program II	RTCN Klepaczka	bardzo dobry
91.5	Polskie Radio Program I	RTON Skrzyczne	bardzo dobry
91.7	Polskie Radio Program III	RTCN Klepaczka	bardzo dobry
92.3	Radio Express	Łaziska Górne	monofoniczny
93.0	RMF FM	RTCN Katowice	doskonały
94.5	Roxy FM	RTCN Katowice	monofoniczny
95.1	Planeta FM	Komin EC Zabrze	bardzo dobry
95.5	Eska Rock	RTCN Katowice	monofoniczny
95.7	Radio ZET	RTON Skrzyczne	bardzo dobry
96.2	Radio Plus Gliwice	Komin EC Zabrze	bardzo dobry
97.9	Polskie Radio Program I	RTCN Katowice	doskonały
98.4	Polskie Radio Katowice	RTCN Klepaczka	bardzo dobry
99.7	Polskie Radio Program III	RTCN Katowice	doskonały
100.2	Radio CCM	Chorzów HK	bardzo dobry
100.6	Radio Jasna Góra	RTCN Klepaczka	monofoniczny
100.8	Polskie Radio Program III	RTON Skrzyczne	monofoniczny
101.6	Polskie Radio Kraków	RTCN Kraków	monofoniczny
102.2	Polskie Radio Katowice	RTCN Katowice	doskonały
102.8	Radio ZET	Komin EC Katowice	monofoniczny
103.0	Polskie Radio Katowice	RTON Skrzyczne	bardzo dobry
103.4	Radio ZET	RTCN Klepaczka	bardzo dobry
103.7	Radio Maryja	RTCN Katowice	bardzo dobry
104.1	Radio ZET	RTCN Kraków	monofoniczny
105.6	Polskie Radio Program II	RTCN Katowice	doskonały
105.9	RMF FM	RTCN Klepaczka	bardzo dobry
106.4	Antyradio	Komin EC Zabrze	bardzo dobry
107.0	Radio Maryja	RTCN Klepaczka	bardzo dobry
107.7	Radio eM	RTCN Katowice	doskonały

[edytuj] Stacje telewizyjne

MHz	Nazwa kanału	Nadajnik	Kanał
191,25	TVP 1	RTCN Katowice	8
471,25	TVP 2	RTCN Katowice	21
559,25	TVN	RTCN Katowice	32
575,25	TV Puls	RTCN Katowice	34
639,25	TVP Kraków	RTCN Katowice	42
679,25	Polsat	RTCN Katowice	47
783,25	TVP Katowice	RTCN Katowice	60

[edytuj] Media lokalne

[edytuj] Prasa

Tygodniki:

• "Dziennik Tarnogórski" Cotygodniowy dodatek do Dziennika Zachodniego. Ukazuje się w piątki.
• "Gwarek" Ukazuje się we wtorki.

Kwartalniki:

• "Montes Tarnovicensis". Kwartalnik. Czasopismo historyczne wydawane od 2000 przez Oficynę Monos. Ukazuje się cztery razy w roku: Wielkanoc, początek wakacji, "Gwarki", Boże Narodzenie.

Zobacz też: Dawna prasa w Tarnowskich Górach.

[edytuj] Operatorzy

W mieście możliwy jest dostęp do operatora telewizji kablowej UPC Polska i Vectra.

[edytuj] Ekologia

Ochrona środowiska jest traktowana priorytetowo w polityce inwestycyjnej miasta. W 1997 w Tarnowskich Górach-Rybnej oddano do użytku nowoczesne, ekologiczne składowisko odpadów komunalnych. Podstawowymi inwestycjami realizowanymi w celu poprawy stanu środowiska, a zwłaszcza ochrony wód podziemnych są: kanalizacja kolejnych rejonów miasta oraz budowa Centralnej Oczyszczalni Ścieków o docelowej przepustowości 7500 m³ na dobę. Ochrona atmosfery, w tym eliminacja niskiej emisji, realizowana jest od początku lat 90. XX wieku. poprzez gazyfikację Gminy i propagowanie paliw ekologicznych.

W 1997 została zakończona realizacja programu restrukturyzacji rolnictwa PHARE II. Jego zasadniczym celem było utrzymanie działalności rolniczej na terenach, na których występuje zanieczyszczenie gleb w sposób zapewniający produkcję bezpiecznej żywności. Problemem ekologicznym jest zagrożenie ze strony zwałowisk odpadów niebezpiecznych po byłych Zakładach Chemicznych. Gmina jest żywo zaangażowana w program unieszkodliwiania tych odpadów i rekultywację skażonych terenów.

Podstawową zasadą w rozwiązywaniu problemów ekologicznych gminy jest stosowanie prewencji, dlatego zorganizowano w 1993 I Regionalną Szkołę "Czystej Produkcji" dla wszystkich zakładów tarnogórskich. W ramach tego programu zminimalizowano szkodliwy wpływ zakładów przemysłowych na środowisko. Niektóre z nich obecnie wdrażają systemy zarządzania środowiskowego - zgodnie z ISO 14001.

Gmina posiada Program Ochrony Środowiska, który stanowi podstawowe narzędzia prowadzenia polityki ekologicznej. Realizacja programu ma doprowadzić do poprawy środowiska naturalnego, efektywnego zarządzania środowiskiem oraz zapewnić skuteczne mechanizmy chroniące środowisko przed degradacją.

Gmina wdrożyła również Regionalny System Zarządzania Środowiskowego (REMAS), który zawiera w sobie m.in. elementy międzynarodowych norm serii ISO 14000. Obecnie w ramach doskonalenia systemu zarządzania środowiskowego Gmina zapoznaje się z wymaganiami systemu ekozarządzania i audytu (EMAS).

[edytuj] Gospodarka

[edytuj] Prezentacja

Tarnowskie Góry są jednym z 3 miast powiatowych na Śląsku oraz jednym z 18 miast w Polsce zaliczanych do klasy A pod względem atrakcyjności inwestycyjnej (dane Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową w Warszawie). Tarnowskie Góry systematycznie zmieniają swój wizerunek - miasta przemysłowego, poprzez przekształcanie zakładów branży metalowej, obsługujących górnictwo i przemysł chemiczny, w miasto przyjazne dla innych form wytwórczości i usług, przychylne mieszkańcom i przyjezdnym.

[edytuj] Zakłady pracy

W Tarnowskich Górach działa wiele zakładów pracy. Są to fabryki takie jak: Faser czy Zamet. Wielu ludzi pracuje w zakładach kolejowych, ponieważ tutejsza infrastruktura kolejowa może być niebanalnym wzorcem dla wielu miast Polski. W Tarnowskich Górach znajduje się także wiele innych, mniejszych firm produkcyjnych, które dodatnio wpływają na szybkość rozwoju gospodarki regionu tarnogórskiego.

[edytuj] Handel

W Tarnowskich Górach znajdują się hipermarkety Tesco, Carrefour, Kaufland oraz Castorama, a także liczne supermarkety m.in. Biedronka (5), Lidl, Aldi, Carrefour Express itd.

[edytuj] Edukacja

Tarnowskie Góry mają bogatą historię szkolnictwa. Tu w 1531 powstała różnowiercza szkoła. W 1713 otwarte zostało pierwsze polskie gimnazjum na Śląsku prowadzone przez Jezuitów. Niedługo potem, bo w 1754 powstała szkoła protestancka. W 1803 założono tu pierwszą na ziemiach polskich szkołę górniczą, która istniała do 1933. W okresie pruskim, założono m.in. Gimnazjum Realne w 1870 (późniejsze Państwowe Gimnazjum Męskie im. Jana II Opolskiego, obecnie Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Staszica) i niemiecką szkołę realną w 1908 (od 1922 Publiczna Szkoła Powszechna nr 1, której w 1927 nadano imię Jana III Sobieskiego). Szczególnie w okresie międzywojennym miasto słynęło z dobrze rozwiniętego szkolnictwa (Gimnazjum Męskie, Gimnazjum Żeńskie, Seminarium Nauczycielskie, "Szkoła Raciborzanek").

Obecnie od 2003 funkcjonuje w Tarnowskich Górach uczelnia - Filia Wyższej Szkoły Zarządzania i Administracji w Opolu. Tak więc mieszkańcy mają możliwości nauki we własnym mieście od szkoły podstawowej po studia wyższe.

Oprócz 10 szkół podstawowych i 6 gimnazjów istnieje tu 9 zespołów szkół o charakterze zawodowym: budowlanym, ekonomicznym, gastronomicznym, hotelarskim, mechanicznym, elektronicznym, odzieżowym, medycznym, kolejowym oraz chemicznym. Młodzież ma też możliwość pobierania nauki w 5 liceach ogólnokształcących (m. in. w I L.O. im. Stefanii Sempołowskiej, II L.O. im. Stanisława Staszica, VI Liceum Ogólnokształcącym z wojskowością, Zespole Szkół Chemiczno - Medycznych i Ogólnokształcących im. M. Skłodowskiej-Curie, Zespole Szkół Technicznych i Ogólnokształcących) i Centrum Kształcenia Ustawicznego. Ponadto w mieście jest też Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia oraz Specjalny Ośrodek Szkolno Wychowawczy.

[edytuj] Kościoły i związki wyznaniowe

[edytuj] Katolicyzm

• Kościół Rzymskokatolicki
  • Parafia św. Apostołów Piotra i Pawła
  • Parafia św. Anny
  • Parafia Matki Boskiej Królowej Pokoju
  • Parafia św. Józefa Robotnika
  • Parafia św. Marcina Biskupa i Wyznawcy - Stare Tarnowice
  • Parafia Matki Boskiej Sprawiedliwości i Miłości Społecznej - Opatowice
  • Parafia św. Mikołaja - Repty
  • Parafia Przemienienia Pańskiego - Bobrowniki
  • Parafia Matki Boskiej Uzdrowienie Chorych - Osada Jana
  • Parafia św. Katarzyny Aleksandryjskiej- Lasowice
  • Parafia Matki Boskiej Częstochowskiej - Sowice
  • Parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa i Matki Boskiej Fatimskiej - Strzybnica
  • Parafia Matki Boskiej Królowej Wszechświata - Pniowiec

[edytuj] Protestantyzm

• Kościół Ewangelicko-Augsburski
  • Parafia w Tarnowskich Górach
• Kościół Chrześcijan Baptystów
  • Zbór w Tarnowskich Górach
• Kościół Zielonoświątkowy
  • Zbór w Tarnowskich Górach
• Kościół Adwentystów Dnia Siódmego
  • Zbór w Tarnowskich Górach

[edytuj] Buddyzm

W Tarnowskich Górach znajduje się Buddyjski Ośrodek Medytacyjny, przy ul. Legionów 15.

[edytuj] Sport

Drużyny i obiekty sportowe

Nazwa klubu	Sekcje sportowe
KS Strzybnica	piłka nożna
Gwarek Tarnowskie Góry	piłka nożna
Tarnowiczanka Stare Tarnowice	piłka nożna
Górnik Bobrowniki Śląskie	piłka nożna
UKS Dwójka	judo
Kolejowy Ośrodek Rekreacji i Sportu „Śląsk”	podnoszenie ciężarów, kajakarstwo, kulturystyka i piłka nożna
Międzyszkolny Klub Sportowy” Skarbek”	piłka ręczna kobiet, tenis stołowy mężczyzn i kobiet
Tarnogórski Klub Taternictwa Jaskiniowego PTTK	taternictwo
Automobilklub Tarnogórski	turystyki motorowej osób niepełnosprawnych
Polski Związek Wędkarski Koło nr 72 „Zamet”	wędkarstwo
Uczniowski Klub Hokeja na Trawie „Ósemka”	hokej
Integracyjny Klub Szachowy „Tęcza”	szachy
SS Strzybniczanka Tarnowskie Góry	szachy
Koszykarski Klub Sportowy Tarnowskie Góry	koszykówka

[edytuj] Ludzie Tarnowskich Gór

[edytuj] Honorowi obywatele miasta

• Ks. prof. Remigiusz Sobański - za wybitne osiągnięcia w dziedzinie prawa kanonicznego
• Raymond Wawzyniak - za wybitną działalność na rzecz współpracy partnerskiej pomiędzy Mericourt a Tarnowskimi Górami
• ks. prałat Stefan Wylężek - za ogromny wkład w krzewienie kultury chrześcijańskiej
• Ks. dr. Gustaw Klapuch - za wybitne osiągnięcia w dziedzinie praw człowieka w oparciu o moralność chrześcijańską, teologii i działalności społecznej
• Joachim Janik - za wybitne osiągnięcia w dziedzinie prawa karnego w czasie wieloletniego pełnienia funkcji prezesa Sądu Okręgowego w Opolu, wiceprezesa Krajowej Rady Sądownictwa, doradcy ministra sprawiedliwości i wykładowcy Uniwersytetu Opolskiego
• Prof. Jan Miodek - za popularyzowanie w swojej działalności naukowej i publicystycznej wartości kulturalnych Ziemi Gwarków oraz podnoszenie prestiżu Tarnowskich Gór
• Pułkownik śp. Bernard Drzyzga - za zasługi na ziemi ojczystej dokonane czynem żołnierza, patrioty i dowódcy Armii Krajowej
• Profesor Bożena Hager-Małecka - za zasługi w ratowaniu zdrowia śląskich dzieci
• Bolesław Lubosz - za zasługi w twórczości literackiej upowszechniającej m.in. historię i tradycje miasta oraz kulturotwórczą aktywność w Jego teraźniejszym życiu
• Maria Pańczyk-Pozdziej - za wybitną i wieloletnią działalność na rzecz popularyzacji śląskich tradycji, gwary i kultury, w tym również tradycji i kultury miasta
• ksiądz Jan Twardowski - za wspaniałą twórczość literacką, dzięki której zaglądamy w głąb własnej duszy i znajdujemy odpowiedź na pytania o nas samych i o istocie uczuć
• dr Guidotto Hrabia Henckel Książę von Donnersmarck - za zasługi rodu Henckel von Donnersmarck dla rozwoju miasta i regionu

[edytuj] Zobacz też

• Synagoga w Tarnowskich Górach
• Stara Synagoga w Tarnowskich Górach
• Ludność Tarnowskich Gór
• Historia Tarnowskich Gór

[edytuj] Sąsiednie gminy

W sąsiedztwie 'Tarnowskich Gór' znajdują się następujące miejscowości:
Tworóg	Kalety	Miasteczko Śląskie
Zbrosławice	N W E S	Świerklaniec
Zbrosławice	Bytom	Radzionków

[edytuj] Bibliografia

• Historia Tarnowskich Gór, p. red. prof. Jana Drabiny, Tarnowskie Góry 2000.
• Herb i barwy Tarnowskich Gór, A. Kuzio-Podrucki, D. Woźnicki, Tarnowskie Góry 2002.
• Sławni na Tarnogórskiej Ziemi, A. Kuzio-Podrucki, D. Woźnicki, Tarnowskie Góry 2003.
• "Zeszyty Tarnogórskie" nr 1-52 (wydawnictwo ciągłe), wyd. Instytut Tarnogórski i Muzeum, Tarnowskie Góry 1986-2007.

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Strona Urzędu Miasta
• Mapy: Autopilot • Google Maps • Targeo • Zumi
• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
  • Mapa Tarnowskich Gór

p • d • e Tarnowskie Góry Atrakcje Zamek • Pałac • Park • Kamienice podcieniowe • Ratusz • Dzwonnica • Poczta • Drama • Segiet Kultura i rekreacja Sztolnia • Zabytkowa Kopalnia • Muzeum Miejskie • Muzeum Instytutu Tarnogórskiego • Kolej Wąskotorowa • Gwarki Tarnogórskie Zagadnienia Historia • Herb • Ludność • MZKP Tarnowskie Góry • Gwarek Dzielnice Bobrowniki Śląskie • Lasowice • Opatowice • Osada Jana • Pniowiec • Repty • Rybna • Sowice • Stare Tarnowice • Strzybnica • Śródmieście Place i ważniejsze ulice Rynek • Krakowska

p • d • e Powiat tarnogórski Miasta Kalety • Miasteczko Śląskie • Radzionków • Tarnowskie Góry Gminy miejskie Kalety • Miasteczko Śląskie • Radzionków • Tarnowskie Góry Gminy wiejskie Krupski Młyn • Ożarowice • Świerklaniec • Tworóg • Zbrosławice

p • d • e Miasta województwa śląskiego Miasta powiatowe Będzin • Bielsko-Biała • Bieruń • Bytom • Cieszyn • Chorzów • Częstochowa • Dąbrowa Górnicza • Gliwice • Jastrzębie-Zdrój • Jaworzno • Katowice • Kłobuck • Lubliniec • Mikołów • Mysłowice • Myszków • Piekary Śląskie • Pszczyna • Racibórz • Ruda Śląska • Rybnik • Siemianowice Śląskie • Sosnowiec • Świętochłowice • Tarnowskie Góry • Tychy • Wodzisław Śląski • Zabrze • Zawiercie • Żory • Żywiec Miasta gminne Blachownia • Czechowice-Dziedzice • Czeladź • Czerwionka-Leszczyny • Imielin • Kalety • Kłobuck • Knurów • Koniecpol • Koziegłowy • Krzanowice • Krzepice • Kuźnia Raciborska • Lędziny • Łaziska Górne • Łazy• Miasteczko Śląskie • Ogrodzieniec • Orzesze • Pyskowice • Radlin • Radzionków • Rydułtowy • Pilica • Poręba • Pszów • Siewierz • Skoczów • Sławków • Sośnicowice • Strumień • Szczekociny • Szczyrk • Toszek • Ustroń •Wilamowice • Wisła • Wojkowice • Woźniki • Żarki

p • d • e Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia Silesia Członkowie Bytom • Chorzów • Dąbrowa Górnicza • Gliwice • Jaworzno • Katowice • Mysłowice • Piekary Śląskie • Ruda Śląska • Siemianowice Śląskie • Sosnowiec • Świętochłowice • Tychy • Zabrze Przyszli członkowie Będzin • Czeladź • Knurów • Mikołów • Tarnowskie Góry