Tarnowskie Góry

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Tarnowskie Góry
Rynek
Rynek
Herb Flaga
Herb Tarnowskich Gór Flaga Tarnowskich Gór
Państwo  Polska
Województwo śląskie
Powiat tarnogórski
Gmina gmina miejska
Aglomeracja konurbacja górnośląska
Prawa miejskie 1526
Burmistrz Arkadiusz Czech
Powierzchnia 83,47 km²
Ludność (31.12.2010)
• liczba
• gęstość
60 439 ▼
~724 os./km²
Strefa numeracyjna
 (+48) 32
Kod pocztowy 42-600 do 42-609 oraz 42-680 i 42-612
Tablice rejestracyjne STA
Położenie na mapie Polski
Poland location map.svg
"Tarnowskie Góry"
Tarnowskie Góry
50°27′N 18°52′E / 50.45, 18.867Na mapach: 50°27′N 18°52′E / 50.45, 18.867
TERC
(TERYT)		 2243313041
SIMC 0943813
Urząd miejski
Rynek 4
42-600 Tarnowskie Góry
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikinews Wiadomości w Wikinews
Wikisłownik Hasło Tarnowskie Góry w Wikisłowniku
Strona internetowa
BIP

Tarnowskie Góry (śl. Tarnowský Góry[1], niem. Tarnowitz, czes.: Tarnovice, łac. Montes Tarnovicenses) – miasto i gmina w południowo-zachodniej Polsce, w województwie śląskim, siedziba powiatu tarnogórskiego, na północnym krańcu Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP), historycznie na Górnym Śląsku. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa katowickiego.

Według danych z 31 grudnia 2010 miasto liczyło 60 439 mieszkańców[2].

Znajduje się tutaj jedna z największych stacji rozrządowych Europy, która osiąga długość kilku kilometrów. W przeszłości ośrodek wydobycia węgla, ołowiu, cynku i srebra. Znajduje się tu m.in. Zamek, zabytkowa kopalnia, Dom Sedlaczka, Dzwonnica Gwarków, ratusz, kamienice podcieniowe, rezerwat Segiet i Sztolnia Czarnego Pstrąga.

Spis treści

[edytuj] Położenie geograficzne

Tarnowskie Góry leżą na północ od Bytomia, na południe od Lublińca i na północny zachód od Piekar Śląskich. Przez miasto przepływa Stoła (Bobrowniki Śląskie, Osada Jana, Śródmieście-Centrum, Lasowice, Sowice i Strzybnica), Drama (Repty Śląskie) i Pniowiec (dzielnica Pniowiec). Miasto leży na skraju Niziny i Wyżyny Śląskiej. Tarnowskie Góry są głównym miastem Garbu Tarnogórskiego.

Najwyższymi wzniesieniami są Sucha Góra (352 m n.p.m.) i Srebrna Góra (347 m n.p.m.), a najniżej położone są Dolina Stoły (254 m n.p.m.) oraz dolina jej dopływu – Granicznej Wody (255 m n.p.m.).

Miasto od Bytomia dzieli 12 km, od Gliwic 22 km, od Katowic 25 km, a od Lublińca 26 km.

[edytuj] Podział administracyjny

Śródmieście – ulica Krakowska
Kościół św. Apostołów Piotra i Pawła
Dzielnice Tarnowskich Gór

Miasto zajmuje obszar 83.47 km² i składa się z 11 dzielnic:

[edytuj] Granice

Tarnowskie Góry graniczą z

[edytuj] Kody pocztowe

[edytuj] Demografia

Information icon.svg Osobny artykuł: Ludność Tarnowskich Gór.

Dane z 31 grudnia 2010[3]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 60 439 100 31 472 52 28 967 48
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)		 724 377 347

[edytuj] Mieszkalnictwo

Osada Jana

Tereny zabudowy wielorodzinnej zajmują 311,06 ha, w tym zabudowanych jest 42,37% powierzchni. Największy odsetek terenów mieszkaniowych skupia się w dzielnicy śródmiejskiej, a zwłaszcza w samym centrum miasta, jak również w jednostkach nazywanych umownie Śródmieście-Północny Zachód i Śródmieście-Południe. Wśród pozostałych dzielnic, największy odsetek terenów mieszkaniowych posiadają dzielnice: Lasowice, Osada Jana i Stare Tarnowice (dzięki osiedlu „Przyjaźń”).

[edytuj] Środowisko naturalne

Według danych z 2002 Tarnowskie Góry mają obszar 83,47 km², w tym: użytki rolne 36%, użytki leśne 39%.

Miasto zajmuje w przybliżeniu 13% powierzchni powiatu tarnogórskiego.

[edytuj] Klimat

Tarnowskie Góry leżą w obrębie śląsko-krakowskiej dzielnicy klimatycznej. Charakteryzuje ją przewaga wpływów oceanicznych nad kontynentalnymi oraz sporadyczne oddziaływanie docierających tu od południowego zachodu przez Bramę Morawską mas powietrza zwrotnikowego. Docierają tu również zimne masy powietrza arktycznego z północy – głównie w chłodnej połowie roku.

[edytuj] Przyroda

Parki i ochrona przyrody:

Nazwa Powierzchnia Dzielnica
Park Miejski 21,5 ha Śródmieście
Zespół "Park w Reptach i Dolina Dramy" 233,6 ha Repty
Park Redena  ?? Śródmieście
Park przyklasztorny  ?? Osada Jana
Park Kunszt  ?? Bobrowniki Śląskie
Zespół "Doły Piekarskie" 24 ha Bobrowniki Śląskie
Park Piny  ?? ha Osada Jana

Rezerwaty przyrody:

Nazwa rezerwatu Powierzchnia Przedmiot ochrony
Segiet 24,65 ha w którym rośnie 149 gatunków roślin, w tym wiele rzadkich i chronionych. Naturalny las bukowy graniczy tu z objętym ochroną, dawnym wyrobiskiem dolomitu – "Blachówka".

W mieście występują 123 pomniki przyrody (122 przyrody ożywionej i 1 nieożywionej), m.in.:

  • Kasztan jadalny – rosnący w ogrodzie plebanii parafii pw. św. Mikołaja w Reptach, który ma 25 m wysokości i 7,3 m obwodu u podstawy pnia. Jest najstarszym okazem tego gatunku w Europie Środkowej (liczy 260 lat).
  • Lipa drobnolistna – pomnik przyrody o obwodzie 4,70 metrów w Gródku Rycerskim w Starych Tarnowicach.
  • Głaz narzutowy pochodzenia skandynawskiego przy wejściu do Parku Miejskiego
  • Park Kunszt obejmujący 10 pomnikowych drzew z gatunku lipa drobnolistna

[edytuj] Polityka miasta

Herb na budynku ratusza
Ratusz

[edytuj] Burmistrz

Obecnie urzędującym burmistrzem jest od 2006 roku Arkadiusz Czech.

W wyborach samorządowych 2006 uzyskał w I turze wynik 23,68%, a w II turze – 51%[4].
W wyborach samorządowych 2010 uzyskał w I turze wynik 41.04%, a w II turze – 69,33%[5].

I w wyborach 2006, i w 2010 jego głównym kontrkandydatem był poprzedni burmistrz – Kazimierz Szczerba.

Tarnowskie Góry są ludnościowo największym miastem w Polsce, w którym władzę wykonawczą sprawuje burmistrz, a nie prezydent miasta.

Atrybutem Burmistrza jest łańcuch z Herbem Wielkim Tarnowskich Gór wykonany z metalu barwy srebrnej. Używany podczas oficjalnych i uroczystych wystąpień.

[edytuj] Wiceburmistrzowie

Burmistrz Tarnowskich Gór ma dwóch zastępców (wiceburmistrzowie). W obecnej kadencji 2010-14 są to:

  • Zastępca Burmistrza ds. Gospodarczych – Piotr Skrabaczewski[6] oraz
  • Zastępca Burmistrza ds. Społecznych – Jolanta Tuszyńska[7]

[edytuj] Rada Miejska

[edytuj] Prezydium Rady Miejskiej

Imię i nazwisko Przynależność Funkcja
Stanisław Kowolik Prawo i Sprawiedliwość Przewodniczący Rady Miejskiej
Franciszek Nowak Inicjatywa Obywatelska Powiatu Tarnogórskiego Wiceprzewodniczący Rady Miejskiej
Janusz Śnietka niezależny Wiceprzewodniczący Rady Miejskiej

Atrybutem Przewodniczącego Rady Miejskiej jest łańcuch z Herbem Wielkim Tarnowskich Gór wykonany z metalu barwy złotej. Używany podczas oficjalnych i uroczystych wystąpień.

[edytuj] Skład Rady Miejskiej

Skład rady miejskiej miasta Tarnowskie Góry w kadencji 2010-14[8]:

Lp. Imię i nazwisko Przynależność
1. Łukasz Garus Platforma Obywatelska
2. Piotr Gładki Inicjatywa Obywatelska Powiatu Tarnogórskiego
3. Franciszek Herman niezależny
4. Marek Jaworski Inicjatywa Obywatelska Powiatu Tarnogórskiego
5. Andrzej Komenderski Platforma Obywatelska
6. Feliks Kowalski Inicjatywa Obywatelska Powiatu Tarnogórskiego
7. Stanisław Kowolik Prawo i Sprawiedliwość
8. Andrzej Lorencki Prawo i Sprawiedliwość
9. Krzysztof Łoziński niezależny
10. Franciszek Nowak Inicjatywa Obywatelska Powiatu Tarnogórskiego
11. Stefan Nowak Prawo i Sprawiedliwość
12. Monika Oleś Platforma Obywatelska
13. Tomasz Olszewski Inicjatywa Obywatelska Powiatu Tarnogórskiego
14. Ewald Opuchlik Inicjatywa Obywatelska Powiatu Tarnogórskiego
15. Marek Pyla niezależny
16. Kazimierz Szczerba niezależny
17. Piotr Szczęsny Platforma Obywatelska
18. Krzysztof Sznajder Inicjatywa Obywatelska Powiatu Tarnogórskiego
19. Jarosław Ślepaczuk Platforma Obywatelska
20. Janusz Śnietka niezależny
21. Tadeusz Torbus Inicjatywa Obywatelska Powiatu Tarnogórskiego
22. Janusz Wojewodzic Platforma Obywatelska
23. Stefan Zientkowski Inicjatywa Obywatelska Powiatu Tarnogórskiego

[edytuj] Komisje Rady Miejskiej

Obecnie (w kadencji 2010-2014) istnieje siedem komisji Rady Miejskiej:

  • Komisja Rewizyjna (KR); członkowie: Ewald Opuchlik (przewodniczący), Krzysztof Sznajder (zastępca), Piotr Gładki, Franciszek Herman, Stefan Nowak, Piotr Szczęsny i Jarosław Ślepaczuk[9],
  • Komisja ds. Edukacji, Kultury i Sportu (Kds.EKiS); członkowie: Stefan Nowak (przewodniczący), Andrzej Lorencki (zastępca), Łukasz Garus, Monika Oleś, Tomasz Olszewski, Kazimierz Szczerba i Janusz Śnietka[10],
  • Komisja Praworządności i Bezpieczeństwa (KPiB); członkowie: Stefan Zientkowski (przewodniczący), Tomasz Olszewski (zastępca), Łukasz Garus, Piotr Gładki, Andrzej Lorencki, Krzysztof Łoziński i Kazimierz Szczerba[11],
  • Komisja ds. Rodziny, Zdrowia i Spraw Społecznych (Kds.RZiSS); członkowie: Tadeusz Torbus (przewodniczący), Franciszek Herman (zastępca), Andrzej Komenderski, Monika Oleś i Stefan Zientkowski[12],
  • Komisja Inwentaryzacyjna ds. Komunalizacji Mienia (KId/sKM); członkowie: Piotr Gładki (przewodniczący), Janusz Wojewodzic (zastępca), Monika Oleś, Ewald Opuchlik i Tadeusz Torbus[13],
  • Komisja Budżetowa (KB); członkowie: Feliks Kowalski (przewodniczący), Marek Jaworski (zastępca), Franciszek Herman, Andrzej Komenderski, Krzysztof Łoziński, Franciszek Nowak, Marek Pyla, Krzysztof Sznajder i Janusz Śnietka[14],
  • Komisja ds. Rozwoju, Promocji Miasta i Ochrony Środowiska (Kds.RPMiOŚ) członkowie: Tomasz Olszewski (przewodniczący), Andrzej Komenderski (zastępca), Marek Jaworski, Kazimierz Szczerba, Krzysztof Sznajder, Janusz Śnietka i Janusz Wojewodzic[15]

[edytuj] Miasta partnerskie

Herb Miasto Kraj
HUN Békéscsaba COA.jpg
 Békéscsaba Węgry
COA Kutna Hora.gif
 Kutná Hora Czechy
Wappen Bernburg (Saale).png
 Bernburg Niemcy
Blason Méricourt.svg
 Méricourt Francja

[edytuj] Symbole miasta

W herbie obok złotego orlego skrzydła z herbu Jana II Dobrego, księcia opolskiego, górnośląskiego Piasta, znajduje się także pół czarnego orła z herbu Hohenzollernów, których przedstawicielem był Jerzy Fryderyk von Ansbach fundator herbu. Młotki symbolizują najważniejsze zajęcie pierwszych mieszkańców miasta – gwarków. Labry i klejnot nad hełmem czynią ten herb dostojniejszym.

Flagę miasta tworzą barwy srebrna (biała), czarna i złota (żółta). Flaga nawiązuje do herbu.

Na pieczęci miejskiej widnieje herb miasta i jego nazwa otaczająca herb kołem. Pieczęcie te widnieją na dokumentach wydawanych przez reprezentantów władzy samorządowej Tarnowskich Gór.

[edytuj] Historia

Information icon.svg Osobny artykuł: Historia Tarnowskich Gór.
Widok miasta Tarnowskie Góry w I poł. XVIII wieku – rysunek Friedriecha Bernharda Wernhera

Nazwa miasta pochodzi od nazwy wsi Tarnowice (obecnie dzielnica – Stare Tarnowice) i słowa gory, co w po staropolsku oznaczało kopalnie.

Historia miasta jest bardzo związana z wydobyciem rud srebra, ołowiu i cynku. Według legendy, pierwszą bryłę kruszcu srebronośnego wyorał chłop Rybka około 1490. Od tego czasu na teren dzisiejszego miasta zaczęli przybywać osadnicy, powstawały pierwsze osady górnicze.

Ówczesny właściciel ziem, Jan II Dobry, książę opolsko-raciborski, oraz margrabia Jerzy von Ansbach w 1526 nadali powstającemu miastu przywilej wspierający górnictwo, tj. "akt wolności górniczej". W tym samym roku Tarnowskie Góry otrzymały prawa miejskie, a dwa lata później ogłoszony został tzw. Ordunek Gorny. Jest to okres szybkiego rozwoju górnictwa rud srebronośnych oraz miasta, w którym równie intensywnie rozwija się handel i rzemiosło. Wybudowano wtedy wiele istniejących do dziś kamienic.

W połowie XVI wieku Tarnowskie Góry były największym ośrodkiem górnictwa kruszcowego na Górnym Śląsku. Wielu zwolenników znalazła tu reformacja. Jej utrwalenie nastąpiło po śmierci Jana II Dobrego (1532), kiedy miasto przeszło pod panowanie Hohenzollernów. W 1529 protestanci wybudowali pierwszy drewniany kościół, a dwa lata później na jego miejscu – murowany.

W 1531 utworzono różnowierczą szkołę, której rektorem na przełomie XVI i XVII wieku był Daniel Franconius, wybitny ariański pedagog i poeta. Świetności miasta kres położyła wojna trzydziestoletnia (1618-1648). W 1676 w Tarnowskich Górach wybuchła zaraza, która ustąpiła po "procesji błagalnej" do Piekar. Na pamiątkę tego zdarzenia tarnogórzanie zobowiązali się udawać corocznie w niedzielę po 2 lipca do Sanktuarium Matki Boskiej Piekarskiej. Tradycja ta trwa do dzisiaj.

16 grudnia 1740 wkroczeniem wojsk pruskich na Śląsk rozpoczęły się wojny śląskie. Po zakończeniu pierwszej z nich w 1742 miasto przeszło spod panowania austriackiego pod pruskie. W latach 80. XVIII wieku powstała z inicjatywy Fryderyka Wilhelma von Redena rządowa kopalnia i huta "Fryderyk" – nazwana od królewskiego imienia, w której w 1788 uruchomiono pierwszą na kontynencie europejskim, sprowadzoną z Anglii, maszynę parową do odwadniania wyrobisk górniczych.

W 1803 otwarto pierwszą szkołę górniczą, kilkanaście lat później wydrążono nową sztolnię "Fryderyk", założono drukarnię, wybrukowano rynek i ulicę Krakowską i Lubliniecką, założono nowe fabryki i hutę żelaza, rozpoczęto budowę wodociągów miejskich. Również wtedy powstała Spółka Bracka jako instytucja ubezpieczająca górników. W 1857 uruchomiono pierwszą linię kolejową do Opola. Rozwój miasta przypieczętowało powstanie w 1873 Starostwa Tarnogórskiego.

Podczas plebiscytu mieszkańcy miasta prawie w 85% opowiedzieli się za Niemcami[16][17], z kolei mieszkańcy powiatu Tarnowskie Góry opowiedzieli się za przynależnością do Polski – za Polską głosowało 62%, za przynależnością do Niemiec 38% (w tym prawie 10% tzw. emigrantów). W 1922 miasto włączono do Polski.

Na początku XX wieku wyczerpały się zasoby rud i zakończyło się wydobycie kruszcu.

[edytuj] Kultura i rekreacja

Wychodząca z Rynku ulica Gliwicka wraz z podcieniami
Gmach Banku spółdzielczego
Muszla koncertowa w tarnogórskim parku

[edytuj] Muzyka

W Tarnowskich Górach działają różne grupy muzyczne:

[edytuj] Cykliczne imprezy kulturalne

  • Dni Gwarków – trzydniowy festyn organizowany od 1957. Charakterystyczną częścią tej imprezy jest barwny pochód ulicami miasta, podczas którego przebierańcy wcielają się w historyczne lub legendarne postacie. Odbywają się one we wrześniu.
  • Piknik Gwarecki – organizowany przez Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej na terenie Skansenu Maszyn Parowych i Kopalni Zabytkowej w czerwcu.
  • Ogólnopolskie Warsztaty Twórcze Osób Niepełnosprawnych – trzydniowa impreza na przełomie września i października, organizowana z inicjatywy Urzędu Miasta i Zakładu Rehabilitacji Zawodowej Inwalidów dla niepełnosprawnych plastyków amatorów.
  • Tarnogórskie Wieczory Muzyki Organowej i Kameralnej – cykl koncertów organowych i kameralnych odbywających się we wrześniu i w październiku w kościele ewangelicko-augsburskim.
  • Dzień Kultury Ulicznej
  • Tarnogórskie Spotkania Jazzowe

[edytuj] Zabytki i atrakcje turystyczne

Malowniczo położona ulica Bałtycka
Rezerwat buków Segiet
Altana w parku
Wieża ciśnień w której obecnie znajduje się pub
Parowóz Tp1 stojący przy Zespole Szkół Techniczno-Usługowych
Poczta
Zabytkowa Kopalnia Rud Srebronośnych

[edytuj] Szlaki turystyczne

  • POL Szlak czerwony.svg Szlak Husarii Polskiej: Będzin-Kozłowa Góra–Orzech–Nakło Śląskie-Tarnowskie Góry, Rynek-Repty Stare. Długość trasy: 156 kilometrów.
  • POL Szlak zielony.svg Szlak Stulecia Turystyki: Rybnik-Tworóg-Brynek, Hanusek–Boruszowice–Miasteczko Śląskie–Miasteczko Śląskie, Rynek –Chechło, Nakło-Tarnowskie Góry. Długość trasy: 138 km.
  • POL Szlak niebieski.svg Szlak Powstańców śląskich: Bytom–Segiet (szlak czarny)-Repty Nowe–Sztolnia Czarnego Pstrąga (szlak żółty)–Laryszów–Wilkowice, Zbrosławice–Kępczowice-Góra św. Anny-Sierakowice. Długość trasy: 184 km.
  • POL Szlak żółty.svg Szlak Gwarków: Sztolnia Czarnego Pstrąga– Stare Tarnowice Kościół–Tarnowskie Góry, Rynek-Tarnowskie Góry PKP–Lasowice–Chechło, Nakło–Żyglin, Kościół–Leśniczówka, Mieczysko–Kolonia Woźnicka. Długość trasy: 27 km.
  • POL Szlak czarny.svg Szlak Segiecki: Segiet-Kopalnia Zabytkowa–Tarnowskie Góry, Rynek–Tarnowskie Góry PKP–Puferki–Pniowiec. Długość trasy: 12 km.

[edytuj] Transport

Obwodnica
Dworzec Kolejowy w Tarnowskich Górach
Parowóz Ty45-217 – pomnik przed Tarnogórskim zakładem taboru kolejowego

[edytuj] Tranzyt

Tarnowskie Góry leżą na skrzyżowaniu dróg krajowych:

Ponadto przez Tarnowskie Góry ma przebiegać droga ekspresowa S11 łącząca Pomorze (dokładnie Kołobrzeg) ze Śląskiem.

[edytuj] Komunikacja miejska

W Tarnowskich Górach istnieje dobrze rozwinięta komunikacja miejska. Działa tu MZKP Tarnowskie Góry, który obsługuje 58 linii autobusowych, a przez gminy MZKP przebiega 18 linii obsługiwanych przez KZK GOP. Obsługę linii dla MZKP zapewnia PKM Świerklaniec i przewoźnicy prywatni.

Tarnowskie Góry poprzez to posiadają duży (czteroperonowy) dworzec autobusowy obsługujący linie MZKP i KZK GOP. Perony są zadaszone, a przy dworcu znajdują się minibary i budynek zaplecza dla przewoźników oraz kiosk z biletami.

[edytuj] Kolej

Information icon.svg Osobny artykuł: Tarnogórski węzeł kolejowy.

Tarnowskie Góry leżą na:

Miasto posiada zabytkowy dworzec kolejowy z 1888 roku. Z zewnątrz posiada neoklasycystyczną kamieniarkę, lecz wewnątrz został on przebudowany w latach PRL-u. Gmach dworca w maju i czerwcu 2007 roku został dokładnie odrestaurowany i jest teraz jednym z najpiękniejszych budynków tego typu na Górnym Śląsku.

W pobliżu Tarnowskich Gór znajduje się jedna z największych stacji rozrządowych Europy, która osiąga długość kilku kilometrów od stacji w Miasteczku Śląskim do stacji w Tarnowskich Górach. Co bardzo ważne i trwale związane z koleją tarnogórską jest odpalenie jednej z pierwszych w Europie maszyn parowych, w 1788 r. (druga na świecie).

Przez miasto biegnie trasa towarowa. Jednak zmiany szlaków oraz dużo lepszy stan torów i trakcji na innych trasach, przyczynił się dużego zmniejszenia częstotliwości jeżdżących przez Tarnowskie Góry pociągów towarowych. Taki stan rzeczy widziany jest także w przypadku pociągów pasażerskich.

[edytuj] Port lotniczy Katowice-Pyrzowice

Information icon.svg Osobny artykuł: Lotnisko Katowice-Pyrzowice.

W odległości ok. 20 km od Tarnowskich Gór znajduje się Port lotniczy Katowice-Pyrzowice.

[edytuj] Media

Tygodniki:

Miesięczniki:

  • "Łamigłówek Religijny". Ogólnopolski miesięcznik zadań umysłowych dla dzieci i młodzieży. Wydawnany w latach 1992 – 2009, w tym w Tarnowskich Górach w latach 2007 – 2009.

Kwartalniki:

  • "Montes Tarnovicensis". Kwartalnik. Czasopismo historyczne wydawane od 2000 przez Oficynę Monos. Ukazuje się cztery razy w roku: Wielkanoc, początek wakacji, "Gwarki", Boże Narodzenie.

Wydawnictwa:

  • Wydawnictwo św.Macieja Apostoła, od 2009 r.

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Ekologia

Ochrona środowiska jest traktowana priorytetowo w polityce inwestycyjnej miasta. W 1997 w Tarnowskich Górach-Rybnej oddano do użytku nowoczesne, ekologiczne składowisko odpadów komunalnych. Podstawowymi inwestycjami realizowanymi w celu poprawy stanu środowiska, a zwłaszcza ochrony wód podziemnych są: kanalizacja kolejnych rejonów miasta oraz budowa Centralnej Oczyszczalni Ścieków o docelowej przepustowości 7500 m³ na dobę. Ochrona atmosfery, w tym eliminacja niskiej emisji, realizowana jest od początku lat 90. XX wieku. poprzez gazyfikację Gminy i propagowanie paliw ekologicznych.

W 1997 została zakończona realizacja programu restrukturyzacji rolnictwa PHARE II. Jego zasadniczym celem było utrzymanie działalności rolniczej na terenach, na których występuje zanieczyszczenie gleb w sposób zapewniający produkcję bezpiecznej żywności. Problemem ekologicznym jest zagrożenie ze strony zwałowisk odpadów niebezpiecznych po byłych Zakładach Chemicznych. Gmina jest żywo zaangażowana w program unieszkodliwiania tych odpadów i rekultywację skażonych terenów.

Podstawową zasadą w rozwiązywaniu problemów ekologicznych gminy jest stosowanie prewencji, dlatego zorganizowano w 1993 I Regionalną Szkołę "Czystej Produkcji" dla wszystkich zakładów tarnogórskich. W ramach tego programu zminimalizowano szkodliwy wpływ zakładów przemysłowych na środowisko. Niektóre z nich obecnie wdrażają systemy zarządzania środowiskowego – zgodnie z ISO 14001.

Gmina posiada Program Ochrony Środowiska, który stanowi podstawowe narzędzia prowadzenia polityki ekologicznej. Realizacja programu ma doprowadzić do poprawy środowiska naturalnego, efektywnego zarządzania środowiskiem oraz zapewnić skuteczne mechanizmy chroniące środowisko przed degradacją.

Gmina wdrożyła również Regionalny System Zarządzania Środowiskowego (REMAS), który zawiera w sobie m.in. elementy międzynarodowych norm serii ISO 14000. Obecnie w ramach doskonalenia systemu zarządzania środowiskowego Gmina zapoznaje się z wymaganiami systemu ekozarządzania i audytu (EMAS).

[edytuj] Gospodarka

Tarnowskie Góry są jednym z 3 miast powiatowych na Śląsku oraz jednym z 18 miast w Polsce zaliczanych do klasy A pod względem atrakcyjności inwestycyjnej (dane Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową w Warszawie). Tarnowskie Góry systematycznie zmieniają swój wizerunek – miasta przemysłowego, poprzez przekształcanie zakładów branży metalowej, obsługujących górnictwo i przemysł chemiczny, w miasto przyjazne dla innych form wytwórczości i usług, przychylne mieszkańcom i przyjezdnym.

[edytuj] Edukacja

Budynek Liceum Ogólnokształcącego im. Stanisława Staszica

Tarnowskie Góry mają bogatą historię szkolnictwa. Tu w 1531 powstała różnowiercza szkoła. W 1713 otwarte zostało pierwsze polskie gimnazjum na Śląsku prowadzone przez Jezuitów. Niedługo potem, bo w 1754 powstała szkoła protestancka. W 1803 założono tu pierwszą na ziemiach polskich szkołę górniczą, która istniała do 1933. W okresie pruskim, założono m.in. Królewskie Gimnazjum Realne (Königliches Realgymnasium zu Tarnowitz) w 1874 (późniejsze Państwowe Gimnazjum Męskie im. Księcia Jana II Opolskiego od 1922, obecnie Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Staszica, nazwa patrona od 1960) i niemiecką szkołę realną w 1908 (od 1922 Publiczna Szkoła Powszechna nr 1, której w 1927 nadano imię Jana III Sobieskiego). Szczególnie w okresie międzywojennym miasto słynęło z dobrze rozwiniętego szkolnictwa (Gimnazjum Męskie, Gimnazjum Żeńskie, Seminarium Nauczycielskie, "Szkoła Raciborzanek").

Obecnie od 2003 funkcjonuje w Tarnowskich Górach uczelnia – Filia Wyższej Szkoły Zarządzania i Administracji w Opolu.

Oprócz 10 szkół podstawowych i 6 gimnazjów istnieje tu 9 zespołów szkół o charakterze zawodowym: budowlanym, ekonomicznym, gastronomicznym, hotelarskim, mechanicznym, elektronicznym, odzieżowym, medycznym, kolejowym oraz chemicznym. Młodzież ma też możliwość pobierania nauki w 6 liceach ogólnokształcących (I L.O. im. Stefanii Sempołowskiej, II L.O. im. Stanisława Staszica,IV L.O. w Zespole Szkół Technicznych i Ogólnokształcących, VI Liceum Ogólnokształcącym z wojskowością, Zespole Szkół Chemiczno-Medycznych i Ogólnokształcących im. M. Skłodowskiej-Curie, Salezjańskim Ośrodku Szkolno- Wychowawczym) i Centrum Kształcenia Ustawicznego. Ponadto w mieście jest też Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia oraz Specjalny Ośrodek Szkolno Wychowawczy.

[edytuj] Kościoły i związki wyznaniowe

[edytuj] Chrześcijaństwo

Kościół św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Lasowicach

[edytuj] Buddyzm

[edytuj] Sport

Drużyny i obiekty sportowe
Nazwa klubu Sekcje sportowe
UKS Gwiazda Tarnowskie Góry siatkówka
KS Strzybnica piłka nożna, judo
UKS Judo Ahinsa Tarnowskie Góry judo
Gwarek Tarnowskie Góry piłka nożna
Tarnowiczanka Stare Tarnowice piłka nożna
Klub Sportowy "ZGODA-Repty" Repty Śląskie piłka nożna
Górnik Bobrowniki Śląskie piłka nożna
UKS "Dwójka" Judo Tarnowskie Góry judo
Kolejowy Ośrodek Rekreacji i Sportu „Śląsk” podnoszenie ciężarów, kajakarstwo, kulturystyka i piłka nożna
Międzyszkolny Klub Sportowy” Skarbek” piłka ręczna kobiet, tenis stołowy mężczyzn i kobiet
Tarnogórski Klub Taternictwa Jaskiniowego PTTK taternictwo
Automobilklub Tarnogórski turystyki motorowej osób niepełnosprawnych
Polski Związek Wędkarski Koło nr 72 „Zamet” wędkarstwo
Uczniowski Klub Hokeja na Trawie „Ósemka” hokej
Integracyjny Klub Szachowy „Tęcza” szachy
SS Strzybniczanka Tarnowskie Góry szachy
Koszykarski Klub Sportowy Tarnowskie Góry koszykówka[18]


Jedna z wielu kamienic na Starym Mieście

[edytuj] Osoby związane z Tarnowskimi Górami

[edytuj] Honorowi obywatele miasta

Rada Miejska nadała tytuł Honorowego Obywatela Miasta do tej pory[19]:

  • ks. prof. Remigiusz Sobański – za wybitne osiągnięcia w dziedzinie prawa kanonicznego
  • Raymond Wawzyniak – za wybitną działalność na rzecz współpracy partnerskiej pomiędzy Mericourt a Tarnowskimi Górami
  • ks. prałat Stefan Wylężek – za ogromny wkład w krzewienie kultury chrześcijańskiej
  • Ks. dr Gustaw Klapuch – za wybitne osiągnięcia w dziedzinie praw człowieka w oparciu o moralność chrześcijańską, teologii i działalności społecznej
  • Joachim Janik – za wybitne osiągnięcia w dziedzinie prawa karnego w czasie wieloletniego pełnienia funkcji prezesa Sądu Okręgowego w Opolu, wiceprezesa Krajowej Rady Sądownictwa, doradcy ministra sprawiedliwości i wykładowcy Uniwersytetu Opolskiego
  • Prof. Jan Miodek – za popularyzowanie w swojej działalności naukowej i publicystycznej wartości kulturalnych Ziemi Gwarków oraz podnoszenie prestiżu Tarnowskich Gór
  • Pułkownik śp. Bernard Drzyzga – za zasługi na ziemi ojczystej dokonane czynem żołnierza, patrioty i dowódcy Armii Krajowej
  • Profesor Bożena Hager-Małecka – za zasługi w ratowaniu zdrowia śląskich dzieci
  • Bolesław Lubosz – za zasługi w twórczości literackiej upowszechniającej m.in. historię i tradycje miasta oraz kulturotwórczą aktywność w Jego teraźniejszym życiu
  • Maria Pańczyk-Pozdziej – za wybitną i wieloletnią działalność na rzecz popularyzacji śląskich tradycji, gwary i kultury, w tym również tradycji i kultury miasta
  • ksiądz Jan Twardowski – za wspaniałą twórczość literacką, dzięki której zaglądamy w głąb własnej duszy i znajdujemy odpowiedź na pytania o nas samych i o istocie uczuć
  • dr Guidotto Hrabia Henckel Książę von Donnersmarck – za zasługi rodu Henckel von Donnersmarck dla rozwoju miasta i regionu
  • prof. Andrzej Kwolek – za całokształt działalności naukowej, dydaktycznej i społecznej w dziedzinie rehabilitacji medycznej

[edytuj] Pozostałe osoby

[edytuj] Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Nazwa śląska za: Reinhold Olesch, Der Wortschatz der polnischen Mundart von Sankt Annaberg, Berlin 1958. Użyto rozszerzonej wersji alfabetu proponowanego przez Grzegorza Wieczorka oraz Towarzystwo Piastowania Śląskiej Mowy "Danga" – wymowa w tymże słowniku – Tarnowsky Góry
  2. ↑ Urząd Miasta Tarnowskie Góry: Ludność miasta Tarnowskie Góry na dzień 31.12.2010. (pol.). www.bip.tarnowskiegory.pl. [dostęp 2011-08-24].
  3. ↑ Ludność miasta Tarnowskie Góry na dzień 31.12.2010r.. BIP Tarnowskie Góry. [dostęp 2011-08-27].
  4. ↑ Wyniki wyborów 2006 w Tarnowskich Górach
  5. ↑ Wyniki wyborów 2010 w Tarnowskich Górach
  6. ↑ bip UM Tarnowskie Góry. Zastępca Burmistrza ds. Gospodarczych
  7. ↑ bip UM Tarnowskie Góry. Zastępca Burmistrza ds. Społecznych
  8. ↑ Rada Miejska » Skład osobowy Rady Miejskiej » kadencja 2010-2014
  9. ↑ Komisja REWIZYJNA
  10. ↑ Komisja ds. Edukacji, Kultury i Sportu
  11. ↑ Komisja Praworządności i Bezpieczeństwa
  12. ↑ Komisja ds. Rodziny, Zdrowia i Spraw Społecznych Opis Komisji
  13. ↑ Komisja Inwentaryzacyjna ds. Komunalizacji Mienia
  14. ↑ Komisja BUDŻETOWA od dnia 28 września 2011 r.
  15. ↑ Komisja ds. ROZWOJU, PROMOCJI MIASTA I OCHRONY ŚRODOWISKA od dnia 28 września 2011 r.
  16. ↑ Wyniki plebiscytu w Landkreis Tarnowitz (powiecie tarnogórskim)
  17. ↑ Historia Tarnowskich Gór
  18. ↑ Koszykarski Klub Sportowy Tarnowskie Góry
  19. ↑ Honorowi Obywatele. [dostęp 2011-08-20].

[edytuj] Bibliografia

  • Historia Tarnowskich Gór, p. red. prof. Jana Drabiny, Tarnowskie Góry 2000.
  • Herb i barwy Tarnowskich Gór, A. Kuzio-Podrucki, D. Woźnicki, Tarnowskie Góry 2002.
  • Sławni na Tarnogórskiej Ziemi, A. Kuzio-Podrucki, D. Woźnicki, Tarnowskie Góry 2003.
  • "Zeszyty Tarnogórskie" nr 1-52 (wydawnictwo ciągłe), wyd. Instytut Tarnogórski i Muzeum, Tarnowskie Góry 1986-2007.

[edytuj] Linki zewnętrzne

Commons in image icon.svg
  W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Tarnowskie Góry
p • d • e
POL Tarnowskie Góry flag.svg Tarnowskie Góry POL Tarnowskie Góry flag.svg
Bobrowniki Śl.-Piekary Rudne • Lasowice • Opatowice • Osada Jana • Pniowiec • Repty Śląskie • Rybna • Sowice • Stare Tarnowice • Strzybnica • Śródmieście-Centrum
p • d • e
Powiat tarnogórski
Gminy miejskie (miasta)
Kalety • Miasteczko Śląskie • Radzionków • Tarnowskie Góry
 POL powiat tarnogórski COA.svg
Gminy wiejskie
p • d • e
Miasta województwa śląskiego
Miasta powiatowe POL województwo śląskie COA.svg
Miasta gminne
Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Tarnowskie_G%C3%B3ry&oldid=29785675”
Osobiste
Przestrzenie nazw
Warianty
Działania
Nawigacja
Dla czytelników
Dla wikipedystów
Drukuj lub eksportuj
Narzędzia
W innych językach