Wegetarianizm na świecie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wegetariańska restauracja w tajwańskim mieście Tajpej

W zależności od historycznego i kulturowego dziedzictwa, wegetarianizm postrzega się różnie w poszczególnych krajach.

Ameryka Łacińska[edytuj | edytuj kod]

Brazylia[edytuj | edytuj kod]

W roku 2004 Marly Wincler, prezes Brazylijskiego Stowarzyszenia Wegetariańskiego, oznajmił, że 5% społeczeństwa nie spożywa mięsa[1]. Według ankiety przeprowadzonej w 2011 roku przez Brazylijski Instytut Opinii Publicznej i Statystyki 9% Brazylijczyków określa się jako wegetarianie[2].

Ameryka Północna[edytuj | edytuj kod]

Kanada[edytuj | edytuj kod]

Przez wegetarianizm rozumie się tutaj na ogół laktoowowegetarianizm. Niemniej za wegetarian błędnie uważają się niektórzy pollowegetarianie i ichtiwegetarianie. Około 4% dorosłych Kanadyjczyków nie spożywało mięsa w roku 2003[3].

Stany Zjednoczone[edytuj | edytuj kod]

American Health Convention zaakceptowało wegetarianizm już w 1838 roku, niemniej w 1971 tylko jeden obywatel na sto określał się wegetarianinem. Wegetarianizm zyskał jednak u końca milenium poparcie środowiska dietetycznego i względną popularność, skutkiem czego według przeprowadzonej w 2000 roku ankiety (Zogby Poll) sponsorowanej przez Vegetarian Resource Group 2.5% Amerykanów nie jadło mięsa w ogóle, zaś 4.5% nie jadło mięsa czerwonego[4]. W 2008 roku badanie przeprowadzone przez Harris Interactive na grupie 5050 respondentów oszacowało liczbę wegan (odrzucających wszystkie produkty odzwierzęce) na około 0.5%, podczas gdy znacznie liczniejsza grupa - 3.2% dorosłych - nie spożywała mięsa, zaś 10% dorosłych stosowało dietę bliską wegetarianizmowi[5].

Dzieci, których rodzice nie spożywają mięsa, zostają wegetarianami z przyczyn religijnych, etycznych, ze względu na prawa zwierząt, środowisko lub z innych powodów[6]. Pierwszą statystykę dotyczącą wegetarianizmu wśród dzieci przeprowadziła rządowa agencja Centers for Disease Control and Prevention (CDC); oszacowała ona odsetek wegetariańskich dzieci na 0.5%[7][8]. Niektórzy zakwestionowali ten wynik, gdyż późniejsza ankieta przeprowadzona na stronie internetowej oszacowała odsetek wegetarian wśród dzieci w wieku 8-18 lat na 3%. Niemniej ankieta CDC dotyczyła dzieci w wieku 0-17 lat, co by mogło tłumaczyć różnice[9].

Rynek wegetariańskich produktów w latach 1998-2003 wzrósł dwukrotnie, osiągając wartość 1.6 miliarda dolarów[10]. Przewiduje się dalszy wzrost.

W ankiecie przeprowadzonej w 2002 roku[11] spytano amerykańskich dorosłych odrzucających mięso o uzasadnienie takiego stylu życia. Wyniki obrazuje poniższa tabela.

Najważniejsze przyczyny przejścia na wegetarianizm
Zdrowie 32%
Obecność chemikaliów i hormonów w mięsie 15%
Nielubienie smaku mięsa 13%
Miłość do zwierząt 11%
Prawa zwierząt 10%
Względy religijne 6%
Troska o planetę 4%
Zrzucenie wagi 3%
Zmniejszenie głodu na świecie 1%

Prawo dotyczące opakowywania produktów reguluje w USA Food and Drug Administration i co do zasady nakazuje ono wymienianie wszystkich składników produktu[12]. Jednak są wyjątki, przykładowo niektóre śladowe substancje będące "składnikami składników" nie są uwzględniane w wykazach[13].

Australia[edytuj | edytuj kod]

W Australii niektórzy producenci skupiający się na wegetariańskim targecie oznaczają produkty etykietką "odpowiednie dla wegetarian", jednak w przypadku żywności eksportowanej do Wielkiej Brytanii owo oznaczenie może być nieadekwatne, gdyż nie wymaga się podania źródeł konkretnych składników. Przykładowo naturalny zapach może zostać otrzymany zarówno ze źródeł roślinnych, jak i zwierzęcych.

Organizacje prozwierzęce takie jak Animal Liberation promują w Australii dietę wegetariańską i weganizm. "Wegetariański tydzień" trwa od 1 do 7 października każdego roku[14], a firmy dostarczające żywność w odpowiedzi na rosnący popyt produkują bezmięsne substytuty popularnych dań, przykładowo bangers and mash oraz spaghetti bolognese.

Według ankiety przeprowadzonej w 2010 roku (Newspoll Survey) 5% Australijczyków uważa się za wegetarian; w rzeczywistości stanowią oni 2% ogółu (wegetarianami określili się błędnie ichtiwegetarianie)[15].

Azja[edytuj | edytuj kod]

Chiny[edytuj | edytuj kod]

W Kraju Środka wegetarianizm praktykuje się stosunkowo rzadko, niemniej przynajmniej od VII wieku z mięsa rezygnują pobożni buddyści. W ostatnich latach odnotowuje się odrodzenie wegetarianizmu wśród tworzącej się w miastach klasy średniej, która zaczyna zwracać uwagę na zdrowie i dietę[16]. W roku 2010 premier Chińskiej Republiki Ludowej, Wen Jiabao (溫家寶), zaproponował kampanię "jeden dzień wegetarianizmu w każdym tygodniu" (每週一素) jako część większej kampanii środowiskowej[17].

Etykietki stosowane w Indiach celem odróżnienia produktów wegetariańskich (z lewej) od niewegetariańskich (z prawej)

W ostatnim czasie widać wyraźny wzrost zainteresowania wegetarianizmem w Chinach. Przekłada się to na ok. 4-5% wegetarian w tym kraju, co daje ponad 50 mln ludzi i czyni Chiny drugim w kolejności państwem z największą liczbą wegetarian. [2]

Izrael[edytuj | edytuj kod]

12% Izraelczyków stosuje dietę laktoowowegetariańską, a kolejne 13% rozważa przejście na dietę bezmięsną. Jest to najprawdopodobniej drugi po Indiach kraj z największym procentowym udziałem wegetarian na świecie[18].

Indie[edytuj | edytuj kod]

W Indiach wegetarianizm jest w zasadzie synonimem laktowegetarianizmu. Większość restauracji i targów oznacza się jako wegetariańskie, niewegetariańskie lub wegańskie. Składniki odzwierzęce (wyłączając mleko i miód) takie jak smalec, żelatyna czy wywar mięsny są nieużywane w tradycyjnej kuchni.

Według ankiety opublikowanej w 2007 roku przez przez Hindu i CNN-IBN[19] 40% Hindusów jest wegetarianami: 31% to laktowegetarianie, a 9% spożywa także jaja. Najwięcej wegetarian spotyka się wśród Dżinistów i Braminów (55%), stosunkowo zaś mało wśród muzułmanów (3%) i rezydentów przybrzeżnych obszarów kraju. Ankiety przytaczane przez FAO[20] i USDA[21][22] szacują liczbę wegetarian na 20%-42%. Wskazują one ponadto, że Hindusi, którzy spożywają mięso, często robią to nieregularnie; regularnie spożywa mięso mniej niż 30%. Nieregularność owa wynika jednak częściowo z przyczyn ekonomicznych[23].

Hindusi opracowali system oznaczania produktów spożywczych: oparte na wegetariańskich składnikach mają etykietkę z zieloną kropką wpisaną w zielony kwadrat, oparte zaś na składnikach pochodzenia zwierzęcego - etykietkę z brązową kropką wpisaną w brązowy kwadrat[23].

Dynamiczny wzrost gospodarczy Indii przyczynił się do rozwoju zorganizowanego handlu detalicznego, co zrodziło pewne kontrowersje. Niektórzy wegetarianie żądają wycofania mięs z supermarketów i zakazu serwowania dań mięsnych w restauracjach[24].

Tajwan[edytuj | edytuj kod]

1.7 miliona Tajwańczyków, tj. 7.5%, praktykuje wegetarianizm przynajmniej od czasu do czasu[25][26]. Na Tajwanie znajduje się 6000 wegetariańskich placówek żywieniowych[27]. Prawo Tajwanu cechuje się najbardziej restrykcyjnymi ustawami dotyczącymi etykietkowania żywności, jako że wegetariańskie produkty kupują tam ponad 2 miliony ludności[28]. Kampanię "jeden dzień wegetarianizmu w każdym tygodniu" popiera się na szczeblu krajowym[29] i lokalnym, włączają się w nią nawet rządowe organy, takie jak Taibei City Board of Education[30].

Europa[edytuj | edytuj kod]

Nie ma w Europie jednolitej definicji wegetarianizmu, przez co zdarzają się przypadki niewłaściwego etykietkowania produktów[31].

Belgia[edytuj | edytuj kod]

Od maja 2009 roku belgijskie miasto Gandawa jako pierwsze na świecie obchodzi cotygodniowo "dzień wegetarianizmu"[32].

Hiszpania[edytuj | edytuj kod]

W Hiszpanii nie ma wielu wegetariańskich restauracji i sklepów, wegetarianizm w ogóle jest rzadkością. Niektórzy[kto?] doszukują się przyczyn w reżimie Francisco Franco, który był nieprzychylny wegetarianizmowi jako idei powiązanej z lewicą[potrzebne źródło]. Dopiero w roku 1975 pozwolono lekarzom dyskutować na temat korzyści zdrowotnych wegetarianizmu, wtedy też wegetariańskie restauracje uzyskały na nowo zgodę na działalność gospodarczą[33].

Holandia[edytuj | edytuj kod]

Statystyki wykazały, że liczba wegetarian wzrosła z 560 tys. w 2004 roku do 720 tys. w roku 2006[34][35]. Obecnie 4.5% Holendrów nie jada mięsa[36]. Równie szybko rośnie liczba "półetatowych" wegetarian - obecnie 3.5 miliona obywateli (21% ogółu) nie jada mięsa parę dni w tygodniu[35].

Sprzedaż substytutów mięsa wzrasta rokrocznie o mniej więcej 25%, co czyni ten rynek najszybciej rozwijającym się w kraju[35]. W niektórych sklepach wegetarianie nadal muszą czytać składy produktów, niemniej coraz częściej wegetariańskie produkty są etykietkowane międzynarodowym znakiem "V-label", którego przydzielanie nadzoruje holenderskie stowarzyszenie Vegetarisch Keurmerk[37].

Weganizm jest w Holandii rzadkością - Holenderskie Stowarzyszenie Weganizmu oszacowało liczbę wegan na plus minus 16 000, co stanowi promil ogółu[38].

Niemcy[edytuj | edytuj kod]

Według Agriculture and Agri-Food Canada w Niemczech żyje 6 milionów wegetarian[39]. Ankieta przeprowadzona przez Institut Produkt und Markt wykazała zaś, że bez mięsa obywa się 9% Niemców (7 380 000 obywateli)[40], co wedle włoskiego instytutu Eurispes czyni to państwo drugim najbardziej wegetariańskim w Unii Europejskiej (po Włoszech)[41].

Portugalia[edytuj | edytuj kod]

Vegetarian Society of Portugal zostało założono w 1908 roku przez Amilcara de Sousa[42]. W roku 2007 liczbę wegetarian w tym kraju oszacowano na 30 000[43].

Szwajcaria[edytuj | edytuj kod]

Rządowe statystyki z 1997 roku określiły odsetek wegetarian na 2.3%[44]. Badania przeprowadzone dekadę później mówią już o 5%[44].

Wielka Brytania[edytuj | edytuj kod]

Od zakończenia drugiej wojny światowej odsetek wegetarian wśród Brytyjczyków stale rośnie[45]. W ankiecie Public Attitudes to Food przeprowadzonej w 2009 roku przez Food Standards Agency 3% respondentów określiło się wegetarianami, a 5% jako częściowi wegetarianie (niejedzący niektórych rodzajów ryb lub mięsa)[46]. Niektóre niezależne badanie rynkowe sugerują, że liczba wegetarian wśród dorosłych Brytyjczyków mieści się w zakresie 7-11%[47][48][49]. Wegetarianami dwukrotnie częściej zostają kobiety[49]. Pomimo klarownej definicji upowszechnianej przez brytyjskie Vegetarian Society niektórzy nadal nazywają się błędnie wegetarianami, podczas gdy spożywają ryby[45].

Włochy[edytuj | edytuj kod]

Wspomniany Eurispes przytacza za European Vegetarian Union dane szacujące liczbę włoskich wegetarian na 6 milionów, co daje 10% ogółu społeczeństwa, najwyższy wskaźnik w UE[41].

Szwecja[edytuj | edytuj kod]

10 proc. mieszkańców Szwecji deklaruje się jako wegetarianie lub weganie.W ciągu ostatnich pięciu lat odsetek wegetarian wzrósł w Szwecji o 4 pkt procentowe. Rośnie także popyt na jarskie jedzenie wśród Szwedów, którzy nie są wegetarianami lub weganami. Aż 37 proc. uczestników sondażu jedzących mięso potwierdziło, że w ciągu ostatniego roku wzrosło ich zainteresowanie jarskimi potrawami. Widać to także w ofercie restauracji i supermarketów[50].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. International vegetarian Union - Online News
  2. Pesquisa Ibope mostra que as mulheres poderiam dar mais atenção à saúde
  3. http://empatia.pl/magazyn/stanowisko%20ADA_2003_PL.pdf
  4. Feffer, Loren Butler. "Vegetarianism" Dictionary of American History. Ed. Stanley I. Kutler. Vol. 8. 3rd ed. New York: Charles Scribner's Sons, 2003. 1 pp. 10 vols.
  5. Vegetarianism In America
  6. Mangels, Reed. "Nutrition Hotline: this issue's Nutrition Hotline considers the number of children in the United States who are vegetarian, examines why the amount of calcium in greens varies among sources, and advises vegans with herpes zoster about foods containing lysine and arginine." Vegetarian Journal 28 (July-Aug. 2009): p2(2). Expanded Academic ASAP. Web. 20 Oct. 2009.
  7. Erbe, Bonnie. "More Children Refuse to Eat Meat Than You'd Think, and for the Right Reasons. " U.S. News & World Report Online. (Jan 13, 2009): NA. Expanded Academic ASAP. Gale
  8. Pass the tofu: 1 in 200 kids is vegetarian - Health - Kids and parenting - msnbc.com
  9. Mangels, Reed. "Nutrition Hotline: this issue's Nutrition Hotline considers the number of children in the United States who are vegetarian, examines why the amount of calcium in greens varies among sources, and advises vegans with herpes zoster about foods containing lysine and arginine." Vegetarian Journal 28 (July-Aug. 2009): p2(2). Expanded Academic ASAP. Web. 20 Oct. 2009
  10. Vegetarian foods plant stronger sales - Business - Forbes.com - msnbc.com
  11. http://www.time.com/time/covers/1101020715/poll/
  12. Food Labeling Guide
  13. 6. Ingredient Lists
  14. "Food For Thought", May. 06, 2008, "National Vegetarian Week" on NVW
  15. Apf - Vvsq
  16. Vegetarianism now a popular diet
  17. 溫總理:低碳生活、每週一素--學佛網
  18. Is Israel Going to be the First Vegan Nation? (ang.). 2014-01-10. [dostęp 2014-03-25].
  19. The Hindu
  20. 2.3 Growth and Concentration in India[6]
  21. S:SHAREDIndiaindiareport.PDF
  22. The Elephant is Jogging: New Pressures for Agricultural Reform in India
  23. 23,0 23,1 The Elephant is Jogging: New Pressures for Agricultural Reform in India
  24. Bloodless coup as Indian vegetarians flex muscle - World - theage.com.au
  25. http://www.taiwanembassy.org/ct.asp?xItem=41224&ctNode=3483&mp=62&nowPage=1&pagesize=30
  26. Vegetarian entrepreneur succeeds with Web site, guidebook - The China Post
  27. Blogger: Zaloguj się
  28. [1][martwy link]
  29. 台灣周一無肉日 救己救地球 - 日常保健 - 中時健康網 - 健康萬花筒
  30. 台湾教育部提倡学校每周一素!
  31. Food Standards Agency - Guidance on vegetarian and vegan labelling
  32. BBC NEWS | Europe | Belgian city plans 'veggie' days
  33. Vegetarian Times magazine, March 1994,(pgs 91-2).
  34. CBS - Population counter - Extra
  35. 35,0 35,1 35,2 Antonie kamerling en marly van der velden meest sexy vegetariërs
  36. Vegetariers.nl Vegetarisme
  37. Vegetariers.nl Keurmerk
  38. Nederlandse Vereniging voor Veganisme | Nederlandse Vereniging voor Veganisme |
  39. ATS Content Manager's Blog - SIAL Canada - Exporting to the EU
  40. EVU! - How many Veggies
  41. 41,0 41,1 Vegetariano un italiano su dieci - Corriere della Sera
  42. EVU! - Noticias
  43. Portugal: 30 000 Vegetarianos
  44. 44,0 44,1 Wieviele Vegetarier gibt es in der Schweiz: Vegi-Info 2001/1
  45. 45,0 45,1 WebCite query result
  46. http://www.food.gov.uk/multimedia/pdfs/publicattitudestofood.pdf
  47. http://journals.cambridge.org/download.php?file=%2FNRR%2FNRR15_02%2FS0954422402000197a.pdf&code=35c5a7a246f96bdf9f1f376d4cb1ef35
  48. Survey looking into 'Attitudes towards purchasing organic foods and vegetarianism by demographic sub group, 1992, by Mintel, London
  49. 49,0 49,1 PERFIL 12
  50. Marek Druś: Co dziesiąty Szwed nie je mięsa (pol.). 2014-03-21. [dostęp 2014-03-25].