Wenus z Urbino

Wenus z Urbino

Tycjan, 1538

olej na płótnie

119 × 165 cm

Galeria Uffizi

Wenus z Urbino – malowidło (akt kobiecy) pędzla włoskiego malarza Tycjana z 1538 roku.

Obraz został namalowany dla Guidobaldo della Rovere, przyszłego księcia Urbino. W 1631 płótno przeszło na własność Medyceuszy, a w roku 1736 trafiło ostatecznie do florenckiej Galerii Uffizi.

Dzieło przedstawia akt młodej kobiety w bogatym wnętrzu. Kobieta lewą dłonią zakrywa łono, w prawej zaś trzyma bukiecik róż, spoglądając prosto na widza. Zajmowaną przez nią przestrzeń częściowo oddziela od przyległego pokoju kotara. Tycjan z pewnością nawiązuje do Śpiącej Wenus Giorgiona – dzieła, do którego sam wniósł wkład.

Przebudzona kobieta – strojna w biżuterię i trzymająca bukiet róż – spoczywa na łożu w zamkniętym pomieszczeniu. Z pewnością mamy do czynienia ze zwykłą śmiertelniczką – być może kurtyzaną (Wenus Giorgione przedstawia wyidealizowaną postać bogini). Prawdopodobnie modelka która pozowała do obrazu była tą samą kobietą którą Tycjan uwieczniła w Portret kobiety (La Bella). Podobne do tej sceny erotyczne – różniące się śmiałością przedstawienia – są typowe dla malarstwa szesnastowiecznego.

Pies umieszczony jest mniej więcej w tym samym miejscu, gdzie Giorgione (a może sam Tycjan?) namalował wcześniej Kupidyna na obrazie Śpiąca Wenus. Zwierzę to pojawia się również na płótnie Portret Eleonory Gonzagi (1538), matki patrona Guidobalda, wykonanym w tym samym roku. Psy to powszechny symbol wierności.

Po prawej, dwie służące wyjmują odzież ze skrzyni posagowej (cassoni). Obok, charakterystyczne okno z przedzielającą je kolumną (podobne okno można dostrzec również na szkicach pałacu książęcego z Urbino, co potwierdza hipotezę o nabywcy dzieła). Krzew mirtu to symbol wiecznego oddania.

Obraz stał się źródłem inspiracji dla dzieł takich artystów jak: Jean Ingres i Édouard Manet (Olimpia).

W 1998 roku obraz ten wystawiony był w Muzeum Czartoryskich w Krakowie na wystawie wraz z "Damą w welonie" Rafaela.