Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie

Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie
Jeden z budynków muzeum – pałac – od ulicy św. Jana.
Państwo	Polska
Miejscowość	Kraków
Adres	ul. Św. Jana 19, 31-017 Kraków
Data założenia	1878
Zakres zbiorów	sztuka starożytna, malarstwo europejskie XIII-XVIII w., zabytki europejskiego i islamskiego rzemiosła artystycznego, militaria
Dyrektor	Jolanta Lenkiewicz
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa muzeum

Muzeum Czartoryskich
nr rej. A-107 z 2 stycznia 1968
Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie
Państwo	Polska
Miejscowość	Kraków, Św. Jana 19 / Pijarska 15
Położenie na mapie Starego Miasta w Krakowie Muzeum Czartoryskich
Położenie na mapie Krakowa Muzeum Czartoryskich
50°03′52.94″N 19°56′24.14″E
Multimedia w Wikimedia Commons

Galeria malarstwa zachodnioeuropejskiego w Muzeum Czartoryskich

Leonardo da Vinci, Dama z gronostajem

Rembrandt, Krajobraz z miłosiernym Samarytaninem

Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie – jedno z najstarszych muzeów w Polsce, otwarte w 1878. Jego początki sięgają roku 1801 i zbiorów księżnej Izabeli Czartoryskiej, prezentowanych w jej puławskim muzeum. Z końcem XIX wieku zbiory przeniesiono do Krakowa.

Muzeum Książąt Czartoryskich jest własnością Fundacji Książąt Czartoryskich, opiekę nad zbiorami sprawuje Muzeum Narodowe w Krakowie.

Muzeum gromadzi dzieła malarstwa europejskiego XIII-XVIII w., zabytki europejskiego i islamskiego rzemiosła artystycznego od średniowiecza do XIX w., grafiki, sztuki starożytnej oraz militaria. Najcenniejszym dziełem w muzeum jest Dama z gronostajem Leonarda da Vinci.

Historia

W 1801 otwarto Świątynię Sybilli w Puławach – prywatne muzeum założone przez księżnę Izabelę Czartoryską, małżonkę księcia Adama Kazimierza Czartoryskiego.

Zbiory puławskie uległy częściowemu rozproszeniu i zniszczeniu po upadku powstania listopadowego i konfiskacie majątku Czartoryskich przez Rosjan, większość jednak udało się uchronić i następnie przewieźć do Paryża do Hôtelu Lambert. W 1870 roku książę Władysław Czartoryski zdecydował o przeniesieniu zbiorów do Krakowa, gdzie ostatecznie trafiły w roku 1876. W tym samym roku Czartoryscy przekazali również swój wielki księgozbiór do użytku publicznego w Krakowie (Biblioteka Czartoryskich). Muzealne zbiory Czartoryskich początkowo zostały umieszczone w Arsenale Miejskim, który został przekazany na cele muzealne przez władze miejskie. Następnie ks. Władysław Czartoryski zakupił wschodnią część klasztoru Pijarów (tzw. klasztorek pijarski) i trzy kamienice na rogu ulic Pijarskiej i św. Jana, które zostały scalone i przekształcone w jednolitą budowlę pałacową przez architektów: Alberta Bitnera, Wandalina Beringera i Zygmunta Hendla. Przebudowa miała miejsce w l. 1879-1901. W jej wyniku powstała rezydencja z attyką i renesansowym dziedzińcem ozdobionym kolumnadą. Przebudowy pałacu na muzeum dokonał Maurycy Ouradou, uczeń Viollet le Duc'a. Architekt ten zaprojektował fasady od strony ul. Pijarskiej i od strony baszty Pasamoników oraz ozdobiony herbami kryty ganek przerzucony nad ul. Pijarską, łączący budynek główny pałacu z "klasztorkiem" i dalej z Arsenałem oraz z częścią murów miejskich z basztami Stolarską i Ciesielską. W ten sposób powstał zespół pałacowo-muzealny. Samo Muzeum Książąt Czartoryskich zostało otwarte w 1880 roku i początkowo zajmowało tylko część pomieszczeń późniejszego kompleksu muzealnego. Po wybuchu II wojny światowej najcenniejsza część zbiorów została ewakuowana i ukryta w pałacu w Sieniawie, lecz mimo tego Niemcy zdołali je częściowo rozgrabić lub wywieźć. Po wojnie większość eksponatów odzyskano. Do zaginionych należy m.in. obraz Portret młodzieńca, przypisywany Rafaelowi. W 1950 roku Muzeum Czartoryskich zostało przejęte przez państwo i włączone do krakowskiego Muzeum Narodowego jako jeden z jego oddziałów.

Obecnie pieczę nad zbiorami pełni Fundacja Książąt Czartoryskich powstała w 1991 roku z inicjatywy Adama Karola Czartoryskiego. 11 stycznia 2010 roku rozpoczęto gruntowny remont muzeum, który ma potrwać 2-3 lata; przez ten czas muzeum będzie zamknięte.

Dział malarstwa zachodnioeuropejskiego

Dział malarstwa zachodnioeuropejskiego znajduje się na drugim piętrze pałacu. Znajdują się tu obrazy takich mistrzów jak:

• Leonardo da Vinci (Dama z gronostajem)
• Rembrandt van Rijn (Krajobraz z miłosiernym Samarytaninem)
• Lucas Cranach Starszy
• Benozzo Gozzoli
• Lorenzo Monaco
• Jacob Jordaens
• Alessandro Magnasco (Praczki, Anachoreci)
• Pieter Brueghel (młodszy) (Kazanie św. Jana Chrzciciela)
• Michele da Verona (Brutus i Porcja)
• Lorenzo Lotto (Madonna ze św. Katarzyną i św. Franciszkiem)
• Dirk Bouts (Zwiastowanie)
• Jan Piotr Norblin de la Gourdaine
• Aleksander Orłowski

Pamiątki z dziejów Polski XIV-XVII w. i europejskie rzemiosło artystyczne

Obie połączone wystawy zajmują pierwsze piętro pałacu. Znajdują się tam m.in. portrety ostatnich Jagiellonów wykonane w warsztacie Łukasza Cranacha Młodszego w połowie XVI wieku, oprawione w XIX wieku w jedną ramę, a także całopostaciowe wizerunki marszałka wielkiego koronnego Łukasza Opalińskiego i Agnieszki z Tęczyńskich Firlejowej. Ekspozycja prezentuje historię Polski uszeregowaną chronologicznie od czasów Jagiellonów do czasów króla Stanisława Augusta Poniatowskiego.

Zbrojownia i pamiątki puławskie

Stała ekspozycja prezentowana jest w klasztorku, który z pałacem muzealnym połączony został przewiązką. Zebrano tu pamiątki rodu Czartoryskich, przede wszystkim portrety największych przedstawicieli rodu, a także militaria polskie, europejskie i bliskowschodnie.

Galeria sztuki starożytnej

Galeria sztuki starożytnej mieści się w dawnym arsenale miejskim. Wejście do wielkiej sali wystawowej prowadzi przez przewiązkę między klasztorkiem a dawnym arsenałem. Znajdują się tam zabytki kultury greckiej, egipskiej, etruskiej oraz rzymskiej. Zgromadzone obiekty pochodzące z okresu od III tysiąclecia p.n.e. do IV wieku n.e. a wśród nich m.in. sarkofagi egipskie wraz z mumią, grobowce etruskie oraz liczne rzeźby.

Zobacz też

• Dom Gotycki w Puławach
• Muzeum Książąt Lubomirskich we Wrocławiu
• Świątynia Sybilli w Puławach
• muzea Krakowa
• pałace Krakowa